Bộ Giáo dục và Đào tạo đề nghị các trường đại học tạo cơ hội nghiên cứu từ sớm cho sinh viên

Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Quang Hưng phát biểu tại buổi lễ. Ảnh: MOET

Ngày 7/11, tại Đại học Xây dựng Hà Nội, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Quỹ Hỗ trợ sáng tạo kĩ thuật Việt Nam tổ chức Lễ tổng kết và trao Giải thưởng khoa học và công nghệ dành cho sinh viên trong các cơ sở giáo dục đại học năm 2026.

Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Quang Hưng cho biết: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh vai trò căn cốt của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong đổi mới mô hình tăng trưởng, hướng tới tăng trưởng kinh tế từ 10% mỗi năm trở lên giai đoạn 2026-2030 và đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

Yêu cầu nâng cao năng suất và làm chủ công nghệ đặt ra nhiệm vụ cụ thể cho giáo dục đại học về chuẩn bị con người. Những sinh viên đang xây dựng mô hình, kiểm chứng dữ liệu, làm thí nghiệm và phân tích chính sách hôm nay chính là nguồn nhân lực khoa học, công nghệ tương lai của đất nước.

Theo Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm nay, giải thưởng thu hút 722 đề tài từ 122 cơ sở giáo dục đại học, trải trên sáu lĩnh vực: khoa học tự nhiên, kĩ thuật và công nghệ, y dược, nông nghiệp, khoa học xã hội và nhân văn; tăng 94 đề tài và 10 cơ sở giáo dục đại học tham gia so với năm 2025.

Qua danh mục đề tài, có thể thấy những hướng nghiên cứu chuyên sâu, gắn với các vấn đề thời sự. Những hướng nghiên cứu ấy cho thấy tính thời sự và sự kết nối liên ngành. Trách nhiệm của các trường là giúp sinh viên đi sâu vào phương pháp, làm chủ dữ liệu và hiểu giới hạn của kết luận nghiên cứu. Qua đó, hình thành năng lực làm khoa học.

Thứ trưởng mong muốn các em sinh viên có thêm sự tự tin để đặt câu hỏi nghiên cứu, tìm câu trả lời có căn cứ, lựa chọn vấn đề mình thực sự muốn hiểu, trao đổi thẳng thắn với thầy cô, kể cả khi kết quả khác với dự đoán.

"Khi chưa thành công, hãy xem phương pháp cần điều chỉnh ở đâu, dữ liệu còn thiếu gì. Thái độ trung thực và khả năng tự sửa sai sẽ giúp các em tiến xa. Với công cụ trí tuệ nhân tạo, hãy hiểu, kiểm chứng và chịu trách nhiệm về nội dung mình sử dụng", Thứ trưởng nhận định.

Gửi lời cảm ơn sự tận tâm của những người hướng dẫn, Thứ trưởng mong các thầy cô tiếp tục giúp sinh viên tìm ra sở trường, tạo điều kiện để các em tự suy nghĩ, tranh luận và thử cách tiếp cận mới. Đó cũng là cách vun đắp thế hệ kế cận cho nhóm nghiên cứu và chuyên ngành của mình.

Để nuôi dưỡng niềm say mê của sinh viên và sự tâm huyết của thầy cô, Thứ trưởng Phạm Quang Hững đề nghị các cơ sở giáo dục đại học quan tâm, tạo cơ hội nghiên cứu từ sớm qua học phần, đồ án, khóa luận và các nhóm nghiên cứu; tạo thuận lợi trong tiếp cận phòng thí nghiệm, dữ liệu, tài liệu và kinh phí. Cần mở cơ hội cho những em có ý tưởng tốt, kể cả khi chưa có thành tích nghiên cứu.

Thứ trưởng đề nghị các cơ sở giáo dục đại học ghi nhận công sức hướng dẫn trong phân công nhiệm vụ, đánh giá, thi đua và hỗ trợ chuyên môn. Thầy cô cần có thời gian, điều kiện làm việc và sự ghi nhận xứng đáng để đồng hành lâu dài với sinh viên.

Thứ trưởng cũng lưu ý các nhà trường cần xây dựng, có lộ trình hỗ trợ sinh viên và đề tài triển vọng sau giải thưởng. Nghiên cứu cơ bản cần được đào sâu, kiểm chứng và công bố; nghiên cứu ứng dụng cần được thử nghiệm, hoàn thiện và kết nối với đơn vị sử dụng. Sinh viên có năng lực, nguyện vọng cần được định hướng học lên hoặc tham gia hoạt động nghiên cứu và phát triển tại doanh nghiệp.

Với các đơn vị thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo, Thứ trưởng đề nghị phối hợp với các trường theo dõi việc hỗ trợ, kết nối với viện nghiên cứu, doanh nghiệp và địa phương; làm rõ những đề tài được phát triển tiếp, những sinh viên tiếp tục nghiên cứu và những vướng mắc cần tháo gỡ.