Những sinh viên Oxford không đọc hết một cuốn sách

Sinh viên Oxford cũng không đứng ngoài xu hướng đọc lướt. Ảnh minh họa: University of Oxford.

Hiếm có trường đại học nào gắn với văn hóa đọc nhiều như Đại học Oxford. Hoạt động học tập ở đây xoay quanh thư viện, văn bản gốc và danh sách tài liệu. Ngay cả tấm thẻ thư viện của sinh viên cũng ghi rõ họ đến đây để “đọc lấy một tấm bằng”.

Tuy nhiên, trong bài viết đăng trên báo sinh viên Cherwell, tác giả Anish Vedantham cho rằng ngay cả sinh viên Oxford cũng không đứng ngoài xu hướng đọc lướt, khó duy trì sự tập trung để đọc trọn vẹn và nghiền ngẫm một cuốn sách. Vấn đề không nằm ở khả năng đọc hiểu, mà ở sức bền đọc và khả năng tập trung để theo dõi trọn vẹn một tác phẩm.

Vedantham cho rằng thực trạng này không hoàn toàn xuất phát từ sự lười biếng hay thiếu động lực cá nhân, mà liên quan trực tiếp đến cách tổ chức giáo dục và áp lực sinh viên phải đối mặt.

Đọc lướt trở thành cách để theo kịp chương trình

Khác với phần lớn đại học Mỹ - việc học gắn liền với bài giảng đại trà và thảo luận nhóm đông người, Oxford vận hành dựa trên hệ thống hướng dẫn cá nhân.

Sinh viên phải tự đọc tài liệu, xây dựng quan điểm, viết bài luận và trực tiếp trình bày, bảo vệ lập luận trước người hướng dẫn theo mô hình 1-1. Trong những buổi trao đổi này, sinh viên khó có thể che giấu việc chưa đọc kỹ tác phẩm.

Dù vậy, yêu cầu của nhà trường không đồng nghĩa mọi sinh viên đều đọc trọn vẹn tất cả tài liệu. Nguyên nhân cốt lõi không đến từ việc sinh viên lười biếng hay kém thông minh.

Khối lượng học tập tại Oxford vốn rất lớn. Trong một tuần, sinh viên có thể được yêu cầu đọc hết hai tiểu thuyết dày, cùng nhiều tài liệu phê bình. Bên cạnh đó, họ còn phải dành thời gian cho thực tập, xây dựng quan hệ và tham gia các hoạt động ngoại khóa để chuẩn bị cho công việc sau khi tốt nghiệp.

Song, điều này không đồng nghĩa với việc sinh viên từ bỏ đọc sâu. Phương pháp đọc của sinh viên Oxford chuyển sang phân chia mức độ tập trung. Những tác phẩm được thảo luận với giảng viên sẽ được nghiên cứu kỹ, còn tài liệu khác sẽ đọc có chọn lọc để tìm luận điểm, bối cảnh hoặc thông tin cần thiết.

Đọc có chiến lược không phải hiện tượng riêng ở Oxford, cũng không đồng nghĩa văn hóa đọc đang suy tàn. Đây có thể là cách thích ứng hợp lý trước những danh sách tài liệu gần như không thể hoàn thành.

Oxford duy trì việc đọc sâu bằng cách thúc đẩy sinh viên "trò chuyện với văn bản". Ảnh: Stickinho.

Oxford dạy sinh viên đọc sâu bằng cách nào?

Oxford duy trì việc đọc sâu bằng cách thúc đẩy sinh viên "trò chuyện với văn bản". Nhận thấy khả năng tập trung của sinh viên đang thay đổi, khoa Tiếng Anh của trường thử nghiệm những cách tiếp cận mới, như giới thiệu các đoạn trích ngắn nhưng giữ nguyên bản để khuyến khích sinh viên duy trì tập trung đọc.

Sinh viên cũng thường xuyên được nhắc nhở phải chủ động trao đổi, phản biện những gì tác giả viết. Khi đánh giá bài làm, Oxford đặc biệt coi trọng tính độc lập trong tư duy và khả năng đưa ra góc nhìn mới thay vì đọc lại ý tưởng có sẵn.

Tuy nhiên, mô hình giáo dục của Oxford cũng bộc lộ những giới hạn. Nhà trường trao cho sinh viên quyền tự do lựa chọn tài liệu, hướng nghiên cứu, nhưng lại ít khi giảng dạy trực tiếp các phương pháp phân tích văn bản bài bản.

Một vấn đề khác được đặt ra - Oxford thực sự dạy sinh viên cách đọc kỹ hay chỉ kỳ vọng họ tự hình thành kỹ năng thông qua việc tiếp xúc với những văn bản khó.

Dù vậy, giá trị lớn nhất của Oxford không nằm ở việc ngăn chặn hoàn toàn việc đọc lướt, mà là duy trì thời gian và không gian để sinh viên đọc kỹ, suy ngẫm về tác phẩm. Việc dành hàng giờ để tìm hiểu một bài thơ hay nghiền ngẫm một cuốn tiểu thuyết khó vẫn được nhà trường xem là một phần quan trọng của quá trình học tập, thay vì coi đó là cách sử dụng thời gian kém hiệu quả.