Bộ KH&CN: Chủ động 'kéo' nhà khoa học khỏi vùng an toàn

Vùng an toàn là không gian mà ở đó rủi ro về KHCN được phép tồn tại

Ngày 29/1, tại buổi họp báo thường kỳ của Bộ Khoa học và Công nghệ tháng 1/2026, báo chí đặt câu hỏi thời gian qua, Bộ KH&CN đã xây dựng số lượng văn bản quy phạm pháp luật kỷ lục nhằm tháo gỡ điểm nghẽn và "cởi trói" cho nhà khoa học.

Tuy nhiên, nhiều nhà khoa học vẫn chưa nắm hết quy định mới, hoặc dù biết nhưng vẫn mang tâm lý "sợ sai", chần chừ chưa dám bước ra khỏi vùng an toàn để sáng tạo những điểm mới đột phá.

Trả lời nội dung này, ông Hoàng Anh Tú - Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học kỹ thuật và Công nghệ định nghĩa "vùng an toàn" trong khoa học là không gian mà ở đó rủi ro về khoa học công nghệ được phép tồn tại nhưng rủi ro về pháp lý, tài chính và trách nhiệm phải tiệm cận bằng không. Khi đó, nhà khoa học mới yên tâm làm việc.

Ông Hoàng Anh Tú - Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học kỹ thuật và Công nghệ.

"Nếu không, họ sẽ có xu hướng chọn những đề tài an toàn, những nghiên cứu mà bản thân đã hình dung được kết quả cuối cùng, thay vì dấn thân vào các nghiên cứu đột phá có tính rủi ro cao", ông Tú nêu.

Ông Tú cho biết, các nghị định mới đã quy định rõ, nếu đề tài không đạt kết quả như mục tiêu ban đầu do nguyên nhân khách quan thì không phải hoàn trả kinh phí.

Bộ cũng đang xây dựng nền tảng quản lý nhiệm vụ KH&CN trên môi trường số để đảm bảo tính minh bạch, giúp nhà khoa học yên tâm hơn trong quá trình thực hiện.

Tại cuộc họp báo, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh quyết tâm hành động của lãnh đạo Bộ trong việc phá bỏ tư duy an toàn trì trệ.

Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương chủ trì họp báo.

Đối với công nghiệp bán dẫn, ông đánh giá việc Viettel khởi công nhà máy sản xuất chip và kế hoạch vận hành nhà máy đóng gói của FPT là những bước tiến chiến lược.

Đồng thời, yêu cầu các đơn vị thuộc Bộ đồng hành sát sao với doanh nghiệp để đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.

Về cơ chế thử nghiệm mới (sandbox) Thứ trưởng chỉ đạo triển khai các mô hình sandbox ngay trong quý I/2026 tại một số địa phương, trong đó Bộ sẽ chủ động tìm kiếm và kết nối nhà khoa học, doanh nghiệp thay vì chờ đề xuất.

Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương khẳng định: "Bộ KH&CN sẽ không chờ đợi các nhà khoa học hay doanh nghiệp đề xuất, mà Bộ sẽ chủ động tìm kiếm và kéo họ ra khỏi vùng an toàn".

Ông Phương cho hay, Bộ đang chủ động phối hợp với tỉnh Điện Biên và các doanh nghiệp để thí điểm các mô hình công nghệ mới, dù hiện nay việc này đã được phân cấp về địa phương.

Mở rộng hệ sinh thái tên miền quốc gia ".vn"

Tại họp báo, bà Trần Thị Thu Hiền - Phó Giám đốc Trung tâm Internet Việt Nam đã thông tin về Thông tư số 48/2025/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ hướng dẫn về quản lý và sử dụng tài nguyên Internet.

Thông tư 48 được xây dựng trên cơ sở quán triệt chủ trương của Đảng, Nhà nước về chuyển đổi số, phát triển kinh tế tư nhân và cải cách thủ tục hành chính; cụ thể hóa quy định của Chính phủ về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng tại Nghị định 147 và Nghị định 115 của Chính phủ về quản lý tài nguyên Internet và đấu giá quyền sử dụng mã, số viễn thông, tên miền quốc gia ".vn".

Bà Trần Thị Thu Hiền - Phó Giám đốc Trung tâm Internet Việt Nam.

Thông tư 48 ban hành Danh mục tên miền quốc gia ".vn" cấp 2 dùng chung theo địa giới hành chính, bảo đảm phù hợp với việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025 (từ 63 tỉnh, thành phố xuống còn 34 tỉnh, thành phố).

Theo bà Hiền, điều này có ý nghĩa quan trọng vì tên miền hành chính không chỉ là "địa chỉ" mà còn là cấu phần nhận diện số của địa phương trong quản trị và cung cấp dịch vụ công.

Thông tư cũng thể chế hóa chủ trương phát triển kinh tế tư nhân theo Nghị quyết số 68, định hướng các đuôi tên miền ".biz.vn" và ".id.vn" là chủ đạo để thực hiện "Chương trình thúc đẩy, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp, hộ kinh doanh hiện diện trực tuyến tin cậy, an toàn thông qua tên miền quốc gia ".vn" giai đoạn 2026-2030".

Đặc biệt, thông tư mở rộng các đuôi tên miền mới đáp ứng nhu cầu trong bối cảnh phát triển kinh tế số, xã hội số: AP.VN: phục vụ phát triển phần mềm, ứng dụng, nền tảng số; AD.VN: phục vụ quảng bá, tiếp thị, thiết kế, sáng tạo nội dung và phát triển thương hiệu số; ON.VN: phục vụ hoạt động trực tuyến, thương mại điện tử, học tập số.

Thông tư thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, đơn giản hóa thủ tục đăng ký, thực hiện trực tuyến toàn trình, xác thực chủ thể thông qua định danh và xác thực điện tử theo tinh thần Nghị quyết số 66.

Có thể nói, Thông tư 48 là mảnh ghép hoàn thiện quan trọng trong hành lang quản lý tài nguyên Internet theo hướng hiện đại, công khai, minh bạch và hiệu quả; lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Việc ban hành thông tư vừa mở rộng hệ sinh thái tên miền quốc gia ".vn", vừa tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp và hộ kinh doanh hiện diện số tin cậy, an toàn, vừa tăng cường định danh, trách nhiệm và tuân thủ, góp phần giảm thiểu lạm dụng và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể.

Đồng thời, thông tư định hướng phát triển hạ tầng Internet thế hệ mới theo hướng an toàn, bền vững, trọng tâm là định tuyến an toàn bằng RPKI và chuyển đổi toàn diện sang IPv6/IPv6 Only, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế số, xã hội số trong giai đoạn mới.

Hoàng Thị Bích