Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi): Bổ sung thủ tục mới đối với bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội
Quốc hội vừa thông qua Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi). Đáng chú ý, Bộ luật bổ sung thủ tục đối với bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị; đồng thời, đặt ra yêu cầu bảo đảm tính tự nguyện, không hạn chế quyền bào chữa.
Quốc hội Khóa XVI
Bổ sung thủ tục mới, bảo đảm không ép buộc nhận tội
Sáng 21/11, với 478/479 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 95,79% tổng số đại biểu Quốc hội), Quốc hội đã thông qua Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi).
Trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến đã trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Bộ luật.
Một trong những nội dung được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm là thủ tục đối với bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị tại Chương 31. Đây là thủ tục mới được bổ sung trong dự thảo Bộ luật.

Viện trưởng Viện kiểm sát Nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý về dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi). Ảnh: QH.
Tiếp thu ý kiến đại biểu, cơ quan soạn thảo đã chỉnh lý theo hướng quy định rõ điều kiện, phạm vi áp dụng; trách nhiệm giải thích quyền, nghĩa vụ và hậu quả pháp lý cho bị can; trình tự ghi nhận việc tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị.
Đáng chú ý, việc áp dụng thủ tục này phải bảo đảm thực chất, tự nguyện, không ép buộc, không hạn chế quyền bào chữa và các quyền tố tụng hợp pháp khác. Cơ quan tiến hành tố tụng phải kiểm tra, đánh giá đầy đủ căn cứ buộc tội trước khi quyết định áp dụng thủ tục.
Bên cạnh đó, dự thảo Bộ luật cũng được chỉnh lý các quy định về trách nhiệm khởi tố và xử lý vụ án hình sự tại Điều 21, theo hướng thể chế hóa Nghị quyết 24 của Bộ Chính trị, bảo đảm việc xem xét, đánh giá khách quan, toàn diện các trường hợp đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung để áp dụng chính sách hình sự phù hợp.

Các đại biểu tham dự phiên họp (ảnh QH).
Hoàn thiện quy định về tố tụng điện tử, dữ liệu điện tử
Một nội dung đáng chú ý khác là nguyên tắc tố tụng điện tử tại Điều 18. Theo đó, quy định về hoạt động tố tụng điện tử được tiếp thu, chỉnh lý theo hướng xác định đây là nguyên tắc chung, chi phối việc tạo lập, quản lý, cập nhật, lưu trữ và chuyển giao tài liệu, dữ liệu điện tử trong toàn bộ quá trình tố tụng.
Nguyên tắc này được áp dụng từ giai đoạn tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm đến khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.

Các đại biểu tham dự phiên họp.
Đối với việc thu thập phương tiện điện tử, dữ liệu điện tử tại Điều 118, dự thảo được chỉnh lý theo hướng ưu tiên phục hồi, tìm kiếm, giám định trên bản sao; chỉ thực hiện trên bản gốc trong trường hợp đặc biệt và phải bảo đảm tính toàn vẹn của dữ liệu.
Dự thảo Bộ luật cũng rà soát, chỉnh lý các quy định về thủ tục tố tụng đối với pháp nhân thương mại, làm rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của người đại diện theo pháp luật của pháp nhân khi tham gia tố tụng, khắc phục những vướng mắc trong thực tiễn.
Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) sau khi được tiếp thu, chỉnh lý gồm 9 phần, 37 chương, 527 điều; trong đó có 36 điều bổ sung mới, 300 điều sửa đổi, bổ sung và 191 điều giữ nguyên.
Bộ luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.
