Bổ nhiệm lại và truy lĩnh tiền lương nhằm đảm bảo quyền lợi cho nhà giáo

Những tác động đa chiều

Bộ GD&ĐT đang xây dựng dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của các Thông tư quy định chuẩn nghề nghiệp, bổ nhiệm chức danh và xếp lương đối với nhà giáo trong cơ sở giáo dục; trong đó, đề xuất phương án bổ nhiệm lại đối với các giáo viên bị xếp xuống hạng do áp dụng sai quy định trước đó, đồng thời tiến hành truy lĩnh tiền lương và phụ cấp chênh lệch để đảm bảo quyền lợi chính đáng cho nhà giáo.

Trong những năm qua, quá trình chuyển xếp lương và bổ nhiệm chức danh nghề nghiệp giáo viên theo các quy định mới (đặc biệt là giai đoạn triển khai chùm Thông tư 01, 02, 03, 04/2021/TT-BGDĐT trước khi được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 08/2023/TT-BGDĐT) đã xuất hiện không ít vướng mắc.

Tại một số nơi do cách hiểu chưa thống nhất hoặc việc rà soát, áp dụng tiêu chuẩn chứng chỉ, trình độ đào tạo, thâm niên công tác còn máy móc, cứng nhắc, một bộ phận không nhỏ giáo viên đã bị "tụt hạng" chức danh nghề nghiệp khiến cho nhiều nhà giáo có hàng chục năm cống hiến, sở hữu thành tích chuyên môn tốt đột ngột bị tụt hệ số lương hoặc bị dừng bồi dưỡng, nâng hạng.

Thầy và trò cùng tham dự chương trình chào đón tân học sinh lớp 6. Ảnh: NTCC.

Bà Tạ Thị Thanh Bình - Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Thanh Xuân (xã Nội Bài, Hà Nội) cho rằng, đề xuất của Bộ GD&ĐT lần này là vô cùng xác đáng, hợp tình và hợp lý. Điều này giúp khôi phục sự công bằng và quyền lợi kinh tế chính đáng cho nhà giáo. Tiền lương và phụ cấp không chỉ là nguồn sống chính giúp giáo viên trang trải sinh hoạt gia đình mà còn là thước đo giá trị lao động chuyên môn.

Việc bổ nhiệm lại đúng hạng và truy lĩnh khoản tiền chênh lệch sẽ bù đắp trực tiếp những tổn thất tài chính mà các thầy cô phải chịu đựng trong thời gian qua. Động thái này khẳng định một nguyên tắc tối thượng của pháp luật: Sai ở đâu sửa ở đó, quyền lợi chính đáng của người lao động phải luôn được bảo vệ.

"Một chính sách dù đúng đắn về mặt chủ trương nhưng nếu quá trình thực thi bị sai lệch mà không được điều chỉnh thì sẽ làm suy giảm niềm tin của lực lượng nòng cốt. Việc Bộ GD&ĐT dũng cảm nhìn nhận hạn chế từ khâu hướng dẫn, phối hợp thực hiện và đưa ra giải pháp khắc phục triệt để là minh chứng cho một nền quản trị công vì dân, biết lắng nghe và sẵn sàng hành động vì lợi ích của đội ngũ", bà Bình nhấn mạnh.

Theo bà Nguyễn Thị Ngân, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Gia Thanh (xã Dân Chủ, Phú Thọ), đề xuất lần này giúp cởi bỏ áp lực tâm lý, tạo động lực nâng cao chất lượng dạy và học. Khi những băn khoăn về vị trí việc làm và chế độ đãi ngộ được giải tỏa, các thầy cô sẽ trút bỏ được gánh nặng tâm lý để toàn tâm toàn ý cho công tác giảng dạy, đổi mới phương pháp và nâng cao chất lượng giáo dục.

Quy định bổ sung lần này giúp kịp thời khắc phục những bất cập phát sinh trong quá trình thực hiện việc bổ nhiệm chức danh và xếp lương ở giai đoạn trước do lịch sử để lại. Mục tiêu nhằm bảo đảm thực hiện công bằng trong chế độ, chính sách giữa giáo viên được tuyển dụng ở các thời điểm khác nhau và thống nhất việc triển khai trên phạm vi cả nước.

Cần triển khai đồng bộ, quyết liệt

Cô Phạm Thị Liên trong giờ giảng dạy Tiếng Anh trên lớp. Ảnh: NVCC.

Là giáo viên đứng lớp môn Tiếng Anh, cô Phạm Thị Liên đến từ Trường THPT Vị Xuyên (Tuyên Quang) cho biết, đề xuất này hoàn toàn có thể triển khai nếu các quy định khi ban hành chính thức xác định rõ đối tượng, điều kiện, thời điểm được tính truy lĩnh và trách nhiệm của từng cơ quan trong việc rà soát hồ sơ, bố trí kinh phí, tổ chức chi trả.

Thực tế hồ sơ về tuyển dụng, bổ nhiệm chức danh nghề nghiệp và xếp lương của giáo viên cơ bản đều được các cơ quan quản lý lưu giữ, do đó việc đối chiếu và xác định các trường hợp bị chuyển xếp chưa đúng về nguyên tắc là có cơ sở để thực hiện.

"Để chính sách đi vào cuộc sống một cách đồng bộ, cơ quan quản lý cần có hướng dẫn thống nhất trên phạm vi cả nước, tránh tình trạng mỗi địa phương hiểu và áp dụng khác nhau; đồng thời cần tính toán đầy đủ đến các yếu tố liên quan đến nguồn kinh phí, nhất là đối với những trường hợp có thời gian chênh lệch kéo dài", cô Liên đề nghị.

Dưới góc nhìn chuyên gia giáo dục độc lập, TS Nguyễn Văn Thanh phân tích, vấn đề ở đây khi triển khai chính sách này không chỉ là giáo viên được nhận thêm bao nhiêu tiền, quan trọng hơn cả là quá trình công tác, năng lực và vị trí nghề nghiệp mà các thầy cô đã được cơ quan có thẩm quyền công nhận trước đó được nhìn nhận một cách nhất quán.

TS Nguyễn Văn Thanh là một chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục. Ảnh: Đình Tuệ.

Dự thảo cũng bổ sung cơ chế xếp lương đối với giáo viên trình độ cao đẳng được tuyển dụng giảng dạy một số môn đặc thù như: Tin học, Ngoại ngữ, Nghệ thuật, tiếng dân tộc thiểu số.

Thực tế các nhà trường đang có nhu cầu nhân lực ở những môn này, nên chính sách phải vừa bảo đảm yêu cầu chuẩn hóa đội ngũ, vừa tính đến thực tế tuyển dụng. Việc giáo viên được chuyển sang hệ số lương tương ứng sau khi hoàn thiện trình độ đại học cũng tạo thêm động lực để họ tiếp tục học tập, nâng cao năng lực chuyên môn.

Theo vị chuyên gia, thách thức lớn nhất sẽ nằm ở khâu thực thi. Các địa phương phải rà soát hồ sơ giáo viên qua nhiều thời kỳ, xác định đúng hạng đã được bổ nhiệm, thời điểm hưởng, mức chênh lệch và số tiền phải truy lĩnh.

"Đây là những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền lợi nên chỉ cần cách hiểu hoặc cách tính giữa các địa phương không thống nhất thì rất dễ phát sinh thắc mắc, khiếu nại mới. Vì vậy, hướng dẫn thực hiện sau khi Thông tư được ban hành cần rất cụ thể, đặc biệt với những trường hợp có lịch sử bổ nhiệm, chuyển hạng phức tạp", TS Nguyễn Văn Thanh nói.