Bố trí khoảng 95.000 tỷ đồng cho khoa học, công nghệ nhưng tỷ lệ giải ngân rất chậm

Tham gia chất vấn Bộ trưởng Bộ Khoa học - Công nghệ Vũ Hải Quân, đại biểu Hoàng Minh Hiếu (đoàn Nghệ An) nêu vấn đề, năm 2026, ngân sách nhà nước bố trí khoảng 95.000 tỷ đồng cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Tuy nhiên, đến ngày 30/10, tỷ lệ giải ngân mới đạt 42,12%, trong đó lĩnh vực đổi mới sáng tạo đạt 27,98% và chuyển đổi số đạt 29,90% (tỷ lệ giải ngân trên được tính trong phạm vi khoảng 53.000 tỷ đồng do Kho bạc Nhà nước thống kê).

Như vậy, nếu so với tổng nguồn lực hơn 104.000 tỷ đồng của năm 2026, số thực chi mới đạt khoảng 1/5. Đáng chú ý, hơn 18.000 tỷ đồng chưa được phân bổ chi tiết và hơn 8.000 tỷ đồng bị đề nghị hoàn trả hoặc hủy dự toán.

“Đề nghị Bộ trưởng làm rõ nguyên nhân giải ngân chậm, xác định trách nhiệm của các cơ quan, cấp quản lý trong quá trình thực thi. Căn cứ nào để đề xuất tăng ngân sách lên 120.000 tỷ đồng trong năm 2027, khi năng lực hấp thụ vốn hiện nay còn hạn chế?”- đại biểu đặt câu hỏi.

Đại biểu Hoàng Minh Hiếu (đoàn Nghệ An) chất vấn

Trả lời câu hỏi đại biểu nêu, Bộ trưởng Bộ Khoa học - Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, việc phân bổ dự toán ngân sách cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có sự tham gia của ba bên, gồm các bộ, ngành, địa phương; Bộ Khoa học - Công nghệ và Bộ Tài chính.

Theo quy trình, các bộ, ngành, địa phương có trách nhiệm xây dựng dự toán và gửi về Bộ Khoa học - Công nghệ. Bộ thực hiện tổng hợp, rà soát, thẩm định trước khi chuyển Bộ Tài chính để thực hiện cấp kinh phí cho các đơn vị.

Các đơn vị lập dự toán phải bảo đảm đầy đủ thông tin, xác định sản phẩm đầu ra; Bộ Khoa học - Công nghệ chịu trách nhiệm tổng hợp, thẩm định; còn Bộ Tài chính thực hiện cấp kinh phí.

Bộ trưởng Bộ Khoa học - Công nghệ Vũ Hải Quân trả lời chất vấn

Theo Bộ trưởng, một trong những nguyên nhân khiến quá trình phân bổ kinh phí chậm có thể xuất phát từ việc tổng hợp các dự toán tại Bộ Khoa học - Công nghệ. Để khắc phục, Bộ Khoa học - Công nghệ đang triển khai 3 nhóm giải pháp.

Trước hết, Bộ tiếp tục làm việc trực tiếp với các địa phương để hướng dẫn xây dựng dự toán, hoàn thiện các đề xuất kinh phí. Thời gian qua, Bộ đã tổ chức nhiều cuộc họp trực tuyến với giám đốc các sở khoa học và công nghệ nhằm hỗ trợ quá trình này.

Giải pháp thứ hai là xây dựng hệ thống thông tin phục vụ lập và thẩm định dự toán trực tuyến. Theo Bộ trưởng, quá trình lập dự toán hiện nay phải trao đổi, bổ sung thông tin nhiều lần, làm kéo dài thời gian xử lý.

Việc đưa quy trình lập, hướng dẫn và thẩm định dự toán lên môi trường trực tuyến được kỳ vọng sẽ giảm thời gian trao đổi giữa các cơ quan, đồng thời nâng cao chất lượng hồ sơ.

Giải pháp thứ ba là bảo đảm hiệu quả sử dụng ngân sách. Theo Bộ trưởng, áp lực giải ngân hiện nay là rất lớn, trong khi nhu cầu tiếp cận nguồn kinh phí để phát triển công nghệ của doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, cũng rất cao.