Bộ trưởng Bộ Y tế giải trình, làm rõ một số nội dung trong dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người

Không đánh đổi sự an toàn, quyền và lợi ích hợp pháp của người hiến

Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, đây là dự thảo Luật liên quan tới vấn đề sức khỏe của người dân, đến sự sống và cái chết - một phạm trù rất là nhạy cảm, liên quan đến y học, pháp lý, đạo đức xã hội, văn hóa xã hội và đặc biệt là để phòng ngừa tội phạm liên quan đến lĩnh vực này. Chính vì vậy, dự thảo Luật đã được dư luận hết sức là quan tâm.

“Với tinh thần cầu thị, lắng nghe nhiều chiều, chúng tôi đã tiếp thu tối đa ý kiến của đại biểu Quốc hội, ý kiến của cơ quan thẩm tra và của nhân dân để khẩn trương hoàn thiện dự thảo Luật. Đến ngày hôm nay, cơ quan soạn thảo đã có bản dự thảo Luật mới trình Quốc hội và được đại biểu Quốc hội đánh giá rất cao” - Bộ trưởng nhấn mạnh.

Nhằm tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật, qua ý kiến của các vị đại biểu tham gia thảo luận, dự thảo mới đã cơ bản đáp ứng được các yêu cầu. Đó là tiếp tục tạo các điều kiện để mở rộng các cơ hội sống mang cho người bệnh, hoàn thiện thể chế hóa chặt chẽ hơn, đảm bảo công khai, minh bạch hơn đối với hoạt động hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người theo quy định của pháp luật.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan nêu rõ, việc hiến, ghép mô, bộ phận cơ thể người đây là một thành tựu y học hiện đại rất là quan trọng. Mỗi sau mỗi ca ghép thành công của người bệnh, đó là trao thêm hy vọng cho một bệnh nhân được có quyền sống và sau mỗi nghĩa cử hiến tặng là một tấm lòng nhân ái và sự chia sẻ vô giá của bản thân và gia đình người hiến. Vì vậy, để khắc phục những nội dung vướng mắc, khó khăn tồn tại trong thực tiễn qua quá trình triển khai dự án Luật năm 2006, cơ quan soạn thảo đã nỗ lực tối đa để khắc phục tình trạng này.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan giải trình, làm rõ ý kiến các đại biểu nêu

Trong quá trình triển khai xây dựng dự thảo Luật, cơ quan soạn thảo đã tham khảo ý kiến của các nước trên thế giới và quan điểm của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Tuy nhiên, việc lựa chọn giải pháp như thế nào để phù hợp với văn hóa của con người Việt Nam, phù hợp với đặc điểm, tâm lý, tình cảm con người Việt Nam là những yếu tố quan trọng nhất để thiết kế các nội dung của dự án Luật này.

Dự thảo Luật được xây dựng trên nguyên tắc xuyên suốt, đó là mở rộng cơ hội hiến tặng để cứu người, nhưng không đánh đổi sự an toàn, quyền và lợi ích hợp pháp của người hiến; đặc biệt không tạo điều kiện cho việc ép buộc, lừa dối hay lợi dụng trong việc triển khai thực hiện dự án Luật.

Bên cạnh đó, để triển khai thực hiện, một trong những yếu tố là nút thắt giải tỏa những vấn đề băn khoăn, vướng mắc trong thời gian vừa qua chính là độ tuổi đăng ký hiến. Điều này đã được dự thảo Luật tiếp thu với tinh thần cao nhất, đó là triển khai thực hiện theo đúng tinh thần của Luật cũ, đó là đối tượng đăng ký hiến là người từ đủ 18 tuổi trở lên.

Dự thảo Luật quy định 21 nhóm hành vi nghiêm cấm

Bộ trưởng Đào Hồng Lan còn cho biết, để tăng cường việc kiểm soát, ngăn chặn các hành vi mua bán mô, bộ phận cơ thể người và bảo vệ người hiến, dự thảo Luật quy định rất nhiều các nội dung để tăng cường làm chặt hơn những nội dung này, như việc tăng tuổi của người được hiến từ 18 tuổi theo luật hiện hành lên 25 tuổi để đảm bảo bảo vệ đội ngũ thanh thiếu niên – một nguồn lực rất quan trọng của đất nước.

Đặc biệt, dự thảo Luật còn bổ sung quy định xác minh nhân thân, mối quan hệ giữa người hiến và người được ghép; bổ sung đảm bảo tính độc lập trong đánh giá điều kiện hiến, tư vấn và lấy ghép; bổ sung các quy định về hành vi nghiêm cấm.

“Trước đây theo Luật cũ chỉ có 10 nhóm hành vi nghiêm cấm, riêng dự án Luật này tăng lên 21 nhóm hành vi nghiêm cấm để làm cơ sở cho việc các cơ quan pháp luật điều tra, xử lý các việc liên quan đến các hành vi lạm dụng, lợi dụng việc lấy, ghép mô tạng” - Bộ trưởng khẳng định.

Quang cảnh phiên họp

Bên cạnh đó, dự thảo Luật đã bổ sung các quy định về việc cấm việc lấy mô, bộ phận cơ thể từ bào thai và việc đưa, tổ chức, tạo điều kiện cho người Việt Nam ra nước ngoài hoặc người nước ngoài vào Việt Nam để hiến, ghép bộ phận cơ thể người trái quy định pháp luật.

Ngoài ra, việc bổ sung Hội đồng xác định chết não, chết tuần hoàn và bảo đảm độc lập với việc điều trị, vận động hiến lấy ghép mô tạng cũng được quy định rất rõ trong dự thảo Luật.

Về việc hiến mô đối với người dưới 18 tuổi, trong dự thảo Luật đã quy định rất rõ, người dưới 18 tuổi chỉ được hiến mô tái sinh thuộc danh mục do Bộ Y tế ban hành (ví dụ như tế bào gốc tạo máu) và phải đáp ứng các điều kiện hết sức chặt chẽ. Việc triển khai này tuyệt đối cấm lấy mô không tái sinh, bộ phận cơ thể người sống dưới 18 tuổi. Đây là điều kiện rất quan trọng cần phải được hiểu rõ, tránh dư luận xấu.

Đồng thời, dự thảo đã bổ sung quy định không được lấy bộ phận cơ thể người hiến khi còn sống và tại bất kỳ thời điểm nào người đó đều có quyền từ chối triển khai. Nội dung này áp dụng cho cả mô và bộ phận cơ thể người. Việc triển khai thực hiện chỉ được lấy tại các cơ sở đủ điều kiện. Việc tư vấn cho người hiến mô tái sinh khi còn sống phải được thực hiện độc lập, đặc biệt là đối với người dưới 18 tuổi. Tiếp thu ý kiến của các đại biểu, dự thảo Luật quy định sự đồng ý của trẻ em phải được đặt lên trên hết.

“Có thể nói, dự thảo Luật được xây dựng đảm bảo tính nhân văn, nhân đạo, chặt chẽ, minh bạch, có hành lang pháp lý bảo vệ người hiến, người bệnh và lực lượng y bác sĩ, phòng chống việc lạm dụng, lợi dụng, vi phạm. Thời gian tới, chúng tôi sẽ phối hợp cùng cơ quan thẩm tra của Quốc hội tiếp tục tiếp thu ý kiến đại biểu, lắng nghe ý kiến nhân dân để hoàn thiện dự án Luật một cách chặt chẽ và khả thi hơn trong thời gian tới” - Bộ trưởng Đào Hồng Lan khẳng định.