Bộ trưởng Đào Hồng Lan: Không có chuyện đưa lợi ích nhóm vào chính sách về thuốc lá

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan phát biểu tiếp thu, giải trình (Ảnh: Media Quốc hội)

Cuối phiên thảo luận tại Quốc hội chiều 9-11, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã phát biểu tiếp thu, giải trình ý kiến ĐBQH nêu về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Bộ trưởng Bộ Y tế cho biết, sau 13 năm triển khai Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá năm 2012, việc sửa đổi lần này là cần thiết, phù hợp với cách tiếp cận đặt công tác phòng bệnh lên hàng đầu. Bộ Y tế sẽ tiếp thu tối đa ý kiến đại biểu để tiếp tục hoàn thiện dự thảo.

Liên quan đến đề xuất nâng độ tuổi được sử dụng thuốc lá lên 21 tuổi, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, khi xây dựng dự thảo luật, cơ quan soạn thảo tiếp cận vấn đề này trên cơ sở đồng bộ với quy định của Bộ luật Dân sự về độ tuổi và năng lực hành vi dân sự.

Hiện nay, đa số quốc gia quy định độ tuổi cấm trẻ em sử dụng thuốc lá là dưới 18 tuổi. Thống kê cho thấy khoảng 140 quốc gia quy định độ tuổi từ 18 trở lên được sử dụng thuốc lá. Đây cũng được coi là độ tuổi tiêu chuẩn toàn cầu, phổ biến tại châu Âu, châu Á và châu Mỹ. Bên cạnh đó, hiện có 16 quốc gia quy định độ tuổi sử dụng thuốc lá từ 21 tuổi trở lên.

Bộ trưởng Bộ Y tế khẳng định, những kinh nghiệm quốc tế nêu trên đều đã được cơ quan soạn thảo tham khảo trong quá trình xây dựng dự án Luật này.

Về đề xuất cấm thuốc lá theo thế hệ (đề xuất từ năm 2028, cấm bán thuốc lá vĩnh viễn cho người sinh từ ngày 1/1/2010 trở về sau), Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, đây là nội dung mới, đã được cơ quan soạn thảo nghiên cứu, đưa vào quá trình xây dựng chính sách và báo cáo Chính phủ.

Chính phủ cũng đã tổ chức lấy ý kiến các thành viên và đa số ý kiến cho rằng cần cân nhắc kỹ trước khi đưa quy định này vào dự thảo Luật.

Theo Bộ trưởng Y tế, qua nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, New Zealand từng thông qua chính sách cấm thuốc lá theo thế hệ vào năm 2022 nhưng đã bãi bỏ trước khi có hiệu lực. Maldives là quốc gia đầu tiên đưa chính sách này vào thực hiện từ tháng 11-2025, áp dụng với toàn bộ người sinh từ năm 2007 trở về sau. Tuy nhiên, đây là quốc đảo có quy mô dân số khoảng 530.000 người.

Tại Anh, dự thảo Luật Thuốc lá và Thuốc lá điện tử được đưa ra tháng 4-2026 cũng đề xuất cấm bán thuốc lá cho những người sinh từ tháng 1-2009 trở về sau, nhưng chính sách dự kiến đến năm 2027 mới có hiệu lực…

Trước ý kiến đặt vấn đề “có lợi ích gì ở chỗ này hay không?”, Bộ trưởng Đào Hồng Lan khẳng định, chắc chắn không thể có chuyện doanh nghiệp tiếp cận được tất cả thành viên Chính phủ để đưa lợi ích nhóm vào trong chính sách này.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan (Ảnh: Media Quốc hội)

Bên cạnh đó, Bộ trưởng nhấn mạnh, chính sách khi ban hành phải bảo đảm tính khả thi trong thực tiễn. Bà dẫn thực tế việc thực thi quy định cấm bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi và cấm người dưới 18 tuổi sử dụng thuốc lá vẫn còn nhiều khó khăn, đòi hỏi quyết tâm và nỗ lực lớn hơn để đạt mục tiêu đề ra.

Về đề xuất tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao thuốc lá, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, qua thống kê năm 2025 cho thấy có 77 quốc gia áp dụng diện tích cảnh báo trung bình từ 65% trở lên, 25 quốc gia quy định từ 75% trở lên và 11 quốc gia áp dụng từ 85% trở lên. Do đó, trên cơ sở rà soát, đánh giá tác động và tham khảo thông lệ quốc tế, Chính phủ sẽ quyết định phù hợp trong quá trình xây dựng Nghị định.