Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh: Di chuyển di tích phải gắn với bảo tồn và phát huy giá trị di sản

Ngày 23/8, tiếp tục chương trình kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách áp dụng cho việc di chuyển di tích trong phạm vi thực hiện Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng Hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội, đoạn qua địa bàn tỉnh Bắc Ninh và Dự án xây dựng Doanh trại Trung đoàn không quân Công an nhân dân.

Phát biểu giải trình, làm rõ vấn đề đại biểu Quốc hội nêu, Bộ trưởng Bộ VHTT&DL Lâm Thị Phương Thanh nêu rõ, Chính phủ thống nhất đề nghị áp dụng cơ chế đặc thù để di chuyển đình Đông Côi, phường Thuận Thành và đình Tam Sơn, xã Lương Tài.

Bộ trưởng Bộ VHTT&DL Lâm Thị Phương Thanh phát biểu giải trình trước Quốc hội ngày 23/8. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội

Đối với di tích Đền Tân Trăn, xã Lâm Thao, Chính phủ sẽ chỉ đạo rà soát, kiểm tra các vấn đề liên quan đến Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo và chưa đưa di tích này vào dự thảo Nghị quyết.

Bộ trưởng cho biết, Chính phủ sẽ tiếp tục tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ theo ý kiến của các đại biểu Quốc hội, đặc biệt chú trọng trong quá trình tổ chức thực hiện các quy định pháp luật có liên quan nhằm bảo tồn tối đa và phát huy giá trị của di tích; bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan, có tham vấn ý kiến của người dân; chỉ thực hiện khi thực sự cần thiết, không còn biện pháp thay thế để bảo tồn tại chỗ; bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn và phát triển theo đúng quan điểm của Đảng, Nhà nước và các quy định của pháp luật.

Đồng tình với ý kiến của đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng cho biết, việc di chuyển di tích đến địa điểm mới cần tính đến đặc điểm của các đền, đình vốn là những yếu tố truyền thống, gắn với làng, xã và cộng đồng dân cư.

Theo Bộ trưởng, việc di chuyển không đơn thuần là thay đổi địa điểm mà quan trọng hơn là phải bảo tồn và phát huy tinh thần, hồn cốt cùng những giá trị của đình, đền gắn với làng, xã, qua đó giữ gìn và tiếp nối truyền thống văn hóa, lịch sử của cộng đồng và dân tộc tại nơi mới.

"Việc di chuyển đến địa điểm mới phải được thực hiện đúng quy trình về tu bổ di tích, giữ gìn tối đa các yếu tố gốc cấu thành di tích, tuân thủ các quy định của pháp luật và tiếp tục phát huy giá trị di sản", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Trước đó, tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (Đoàn đại biểu Quốc hội TP Huế), bày tỏ tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết của Quốc hội về việc di chuyển di tích trong phạm vi thực hiện dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng để quyết định này thực sự thuyết phục, cần nhìn nhận vấn đề từ hai phía. Một phía là những công trình hạ tầng chiến lược của tương lai; phía còn lại là những di tích mang theo ký ức lịch sử, tín ngưỡng và bản sắc cộng đồng.

Tán thành việc Quốc hội cho phép di chuyển Đình Đông Côi và Đình Tam Sơn, nhưng đại biểu cho rằng, cần phải kèm theo những điều kiện pháp lý đủ chặt chẽ.

Theo đó, Nghị quyết phải xác định rõ phạm vi chỉ gồm 2 di tích này trong phạm vi dự án tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội; không được sử dụng cơ chế hướng dẫn để mở rộng thêm đối tượng.

Việc di chuyển di tích phải được đặt trong cơ chế đặc thù được Quốc hội quyết định; đồng thời, phải có phương án bảo đảm việc bảo tồn tối đa các yếu tố cấu thành và phát huy giá trị di tích sau khi di chuyển.

Đại biểu cũng cho rằng, việc công khai, minh bạch và tham vấn cộng đồng phải là yêu cầu bắt buộc. Người dân cần được biết di tích sẽ được chuyển đến đâu và được tham gia vào quá trình xây dựng phương án bảo tồn đời sống văn hóa gắn với di tích.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu - Đoàn đại biểu Quốc hội TP Huế phát biểu. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội

Theo đại biểu, một con đường có thể mở ra không gian phát triển mới; một sân bay có thể tạo động lực mới cho cả vùng; một công trình quốc phòng - an ninh có thể đáp ứng những yêu cầu chiến lược của đất nước, nhưng một di tích khi mất đi những giá trị cốt lõi thì không dễ gì tạo dựng lại được. Bởi vậy, di chuyển phải là một giải pháp để di sản tiếp tục tồn tại, tiếp tục được cộng đồng nhận diện, thực hành và truyền lại.

Phát biểu kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị Bộ VHTT&DL và Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Nghị quyết để trình Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua theo chương trình.

Sau khi Nghị quyết được Quốc hội thông qua, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Bộ trưởng Bộ VHTT&DL tiếp tục hỗ trợ địa phương để tổ chức thực hiện tốt Nghị quyết của Quốc hội.