Bộ trưởng Ngoại giao: Xây dựng bản đồ nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài

Truyền đạt chuyên đề “Những nội dung trọng tâm, cốt lõi của Nghị quyết 23 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài” tại hội nghị toàn quốc sáng 3/9, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung khẳng định người Việt Nam ở nước ngoài, dù ở đâu, vẫn là một bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam, cùng chung cội nguồn, lợi ích và tương lai của đất nước.

“Đây cũng chính là nền tảng tư tưởng và chính trị để Đảng, Nhà nước không ngừng hoàn thiện chủ trương, chính sách về công tác người Việt Nam ở nước ngoài, đáp ứng yêu cầu của từng giai đoạn phát triển đất nước”, Bộ trưởng Lê Hoài Trung nói.

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung.

Về quan điểm chỉ đạo, Bộ trưởng Lê Hoài Trung cho biết Nghị quyết 23 nâng tầm nhận thức về vị trí, vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Nghị quyết xác định người Việt Nam ở nước ngoài là một trong những nguồn lực chiến lược quan trọng, là cầu nối giữa Việt Nam với thế giới, đồng hành và tham gia trực tiếp vào sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc.

Theo tư lệnh ngành Ngoại giao, đây là bước phát triển quan trọng, đòi hỏi sự chuyển mạnh từ cách tiếp cận cộng đồng chủ yếu dưới góc độ đối tượng của chính sách sang cách tiếp cận coi người Việt Nam ở nước ngoài là chủ thể tham gia, đối tác đồng hành và nguồn lực của quá trình phát triển đất nước.

Nhấn mạnh việc đổi mới về nội hàm và phương thức về công tác người Việt Nam ở nước ngoài, ông Lê Hoài Trung thông tin, Nghị quyết 23 nêu yêu cầu “nâng tầm tư duy từ vận động, tập hợp, chăm lo lên thành đồng hành, kiến tạo cơ chế, huy động nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài”.

“Đồng hành không phủ định vận động, tập hợp, chăm lo mà phát triển những công tác đó thực chất hơn. Nhà nước chuyển mạnh sang vai trò kiến tạo: tạo môi trường, cơ chế, chính sách để đồng bào có thể lựa chọn cách đóng góp phù hợp nhất với năng lực, điều kiện của mình”, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao nói.

Cùng với đó, Bộ Chính trị đặt công tác người Việt Nam ở nước ngoài trong tổng thể khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Nghị quyết đề cao tinh thần hòa hợp dân tộc, lấy tương đồng để tăng cường đoàn kết, trân trọng, lắng nghe ý kiến đóng góp xây dựng, kể cả những quan điểm khác biệt nhưng không phương hại đến lợi ích quốc gia - dân tộc; xóa bỏ định kiến, gác lại quá khứ, hướng tới tương lai.

Bộ trưởng Lê Hoài Trung quán triệt quan điểm xác định công tác người Việt Nam ở nước ngoài là trách nhiệm của toàn hệ thống chính trị, được tiến hành thường xuyên, liên tục, toàn diện, đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với điều kiện của từng địa bàn.

Thông tin về 3 mục tiêu lớn của Nghị quyết, Bộ trưởng nhấn mạnh nhiệm vụ xây dựng cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài vững mạnh, hội nhập tốt và giữ gìn bản sắc dân tộc.

Trong số đó trọng tâm là nâng cao địa vị pháp lý, hỗ trợ hội nhập, ổn định đời sống, giữ gìn tiếng Việt, bản sắc văn hóa và phát huy vai trò của cộng đồng như những “đại sứ văn hóa, đất nước và con người Việt Nam”.

Song song với đó là khơi dậy mạnh mẽ lòng yêu nước, khát vọng cống hiến và phát huy nguồn lực của kiều bào. Nghị quyết không chỉ coi trọng nguồn lực kinh tế mà còn nhấn mạnh nguồn lực tri thức, khoa học công nghệ, văn hóa, giáo dục, y tế, kinh nghiệm quản trị, mạng lưới quốc tế và uy tín của cộng đồng.

Nghị quyết cũng hoàn thiện thể chế và hình thành mạng lưới hệ sinh thái kết nối người Việt Nam toàn cầu. “Điểm mới ở đây không chỉ là xây dựng mạng lưới để có kết nối mà hướng tới một hệ sinh thái có khả năng liên kết nguồn lực, vận hành bền vững và tạo ra kết quả cụ thể”, Bộ trưởng nói.

Trên cơ sở các quan điểm chỉ đạo và mục tiêu đề ra, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết Nghị quyết xác định 7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, Bộ trưởng Ngoại giao nhấn mạnh tiếp tục đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng. Công tác người Việt Nam ở nước ngoài phải được lồng ghép vào chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển của các ngành, lĩnh vực, địa phương.

“Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm, thường xuyên nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, lắng nghe và giải quyết các nhu cầu hợp pháp, chính đáng của bà con”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Thứ hai, hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo môi trường thuận lợi để đồng bào nâng cao vị thế và phát huy tiềm năng, thể hiện vai trò kiến tạo của Nhà nước.

Thứ ba, xây dựng cộng đồng đoàn kết, phát triển, tích cực hướng về quê hương. Trọng tâm là hỗ trợ bà con củng cố địa vị pháp lý, nâng cao khả năng hội nhập, giữ gìn bản sắc, tăng cường hoạt động hội đoàn, đẩy mạnh hòa hợp dân tộc; đồng thời nâng cao hiệu quả công tác bảo hộ công dân, hỗ trợ pháp lý, nhất là trong các tình huống khó khăn khẩn cấp.

Thứ tư, phát huy hiệu quả nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài phục vụ phát triển và bảo vệ Tổ quốc, trong đó có việc kết nối các chuyên gia, trí thức khoa học, doanh nhân, nhà doanh nghiệp trong các lĩnh vực chiến lược; đồng thời mở rộng phương thức đóng góp từ xa thông qua tư vấn, đào tạo, chuyển giao công nghệ, kết nối đầu tư và thị trường.

Theo ông Lê Hoài Trung, Nghị quyết cũng đồng thời nhấn mạnh vai trò kiều bào trong bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa và các nhiệm vụ cụ thể khác.

Thứ năm, phát huy vai trò của người Việt Nam ở nước ngoài trong gìn giữ tiếng Việt, bản sắc văn hóa và tăng cường gắn kết với quê hương, trong đó có yêu cầu đổi mới phương thức hỗ trợ, chú trọng thế hệ trẻ, tăng cường các chương trình về nguồn, giáo dục truyền thống, giao lưu, khởi nghiệp và ứng dụng công nghệ số.

Thứ sáu, phát huy vai trò chủ thể của kiều bào trong thông tin tuyên truyền. Bộ trưởng Lê Hoài Trung nêu rõ người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ là đối tượng tiếp nhận thông tin, mà còn có thể trở thành chủ thể lan tỏa thông tin chính xác về Việt Nam, quảng bá hình ảnh đất nước, con người và góp phần tăng cường sức mạnh mềm, uy tín quốc gia.

Thứ bảy, kiện toàn tổ chức bộ máy, tăng cường nguồn lực và sự phối hợp. Nghị quyết yêu cầu tổ chức bộ máy tinh gọn nhưng đủ thẩm quyền, vị thế và năng lực điều phối; tăng cường sự phối hợp giữa cơ quan trong nước và cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, giữa trung ương và địa phương; bảo đảm nguồn lực và nâng cao chất lượng đội ngũ làm công tác người Việt Nam ở nước ngoài.

Điểm lại một số việc cần làm ngay sau hội nghị, ông Lê Hoài Trung kiến nghị khẩn trương thể chế hóa Nghị quyết thành pháp luật, cơ chế chính sách và chương trình hành động; xác định rõ nhiệm vụ, trách nhiệm, tiến độ, nguồn lực của từng cơ quan và thời hạn cụ thể và từng địa phương.

Cùng với đó, ông Lê Hoài Trung cho rằng cần rà soát toàn diện các cơ chế chính sách liên quan đến người Việt Nam ở nước ngoài; trước hết là những vấn đề trực tiếp liên quan đến địa vị pháp lý, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của bảo hộ công dân, hội nhập và điều kiện để đồng bào tham gia đóng góp cho đất nước.

Một nhiệm vụ quan trọng khác được Bộ trưởng đưa ra là thay đổi phương thức kết nối nguồn lực; xác định đất nước đang cần gì và làm thế nào để kết nối đúng người, đúng năng lực và đúng nhu cầu.

Bộ trưởng đề nghị xây dựng cơ sở dữ liệu, bản đồ nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài; đồng thời xác định rõ nhu cầu về chuyên gia, công nghệ, đầu tư, thị trường và các nguồn lực khác của từng bộ, ngành, địa phương. Đồng thời, việc này đo kết quả bằng những chuyển biến thực chất.

“Mỗi chính sách cần có sản phẩm. Mỗi cơ chế cần có đối tượng thụ hưởng. Mỗi mạng lưới cần tạo ra kết nối. Mỗi nguồn lực được huy động cần gắn với một nhu cầu cụ thể và sản phẩm cụ thể cho đất nước”, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao lưu ý.