Bộ trưởng Nội vụ làm rõ về việc mở rộng đối tượng BHXH bắt buộc, bảo hiểm hưu trí

Phát biểu giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải nói rõ về đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, nhất là người làm việc không có quan hệ lao động và người làm việc trên nền tảng số.

Cơ quan chủ trì soạn thảo dự kiến báo cáo Chính phủ giữ quy định hiện hành về việc giao Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia BHXH bắt buộc khi có nhóm đối tượng có việc làm, thu nhập ổn định, thường xuyên, phù hợp điều kiện phát triển kinh tế - xã hội từng thời kỳ mà luật hiện hành chưa quy định cụ thể, trong đó có nghiên cứu mở rộng đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số (khi đủ điều kiện).

Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải phát biểu giải trình

Cơ quan chủ trì soạn thảo dự kiến báo cáo Chính phủ tiếp tục nghiên cứu, đánh giá để đề xuất cấp có thẩm quyền khi trình đề án cải cách chính sách tiền lương và BHXH, làm cơ sở quy định cụ thể khi sửa đổi toàn diện luật trong giai đoạn 2027-2028.

Về bảo hiểm hưu trí bổ sung, Bộ trưởng cho biết, tiếp thu ý kiến thẩm tra và ý kiến của các đại biểu Quốc hội, cơ quan chủ trì soạn thảo dự kiến báo cáo Chính phủ giữ nguyên quy định về bảo hiểm hưu trí bổ sung như Luật BHXH năm 2024 (không quy định cá nhân người lao động tự tham gia cơ chế đóng góp tạo lập quỹ hưu trí bổ sung).

Bộ Nội vụ sẽ phối hợp với Bộ Tài chính nghiên cứu và làm rõ những nội dung mà các đại biểu Quốc hội quan tâm để đề xuất sửa đổi, hoàn thiện chính sách này khi sửa đổi toàn diện luật dự kiến vào năm 2027-2028.

Đề xuất giảm tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống 70

Trước đó, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (đoàn Vĩnh Long) cho biết, Luật BHXH hiện hành quy định người từ đủ 75 tuổi trở lên được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội khi đáp ứng các điều kiện, trong đó có yêu cầu không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng.

Đại biểu đánh giá tuổi thọ bình quân ngày càng tăng nhưng không phải người cao tuổi nào cũng có điều kiện sống và sức khỏe tốt. Từ tuổi 70, nhiều người đã suy giảm đáng kể sức khỏe, khả năng lao động và tạo thu nhập. Không ít trường hợp không có lương hưu, không có tích lũy, phải sống dựa vào con cháu hoặc tiếp tục làm việc để trang trải cuộc sống.

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi

Đại biểu đề nghị xem xét điều chỉnh theo hướng người từ đủ 70 tuổi trở lên được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, riêng người thuộc hộ nghèo, cận nghèo được hưởng từ đủ 65 tuổi.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) cũng cho biết, qua tiếp xúc cử tri, nhiều người cao tuổi mong được hưởng chính sách từ 70 tuổi thay vì phải chờ đến 75 tuổi. Theo ông, khi đã bước sang tuổi 70, nhiều người không biết mình còn sống được bao lâu nên mong được hưởng chính sách sớm hơn. Ông đề nghị nghiên cứu giảm tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống 70, để người cao tuổi có cơ hội thụ hưởng chính sách khi còn sống.

Đại biểu Phạm Văn Hòa đề nghị nghiên cứu giảm tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống 70

Đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) đánh giá cao chủ trương tiếp tục đưa người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố vào diện tham gia BHXH bắt buộc.

Tuy nhiên, ông đề nghị làm rõ người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố bao gồm cả các đơn vị cộng đồng dân cư có tên gọi khác như ấp, khóm, khu phố. Các chức danh cần được bao quát gồm trưởng thôn hoặc tổ trưởng dân phố, bí thư chi bộ, trưởng ban công tác mặt trận và các chức danh tương ứng theo tên gọi tại địa phương.

Nếu không quy định rõ, có thể phát sinh cách hiểu chỉ trưởng thôn hoặc tổ trưởng dân phố mới thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, trong khi những người đảm nhiệm các chức danh khác cũng trực tiếp tham gia công việc ở cơ sở.

Đại biểu Thạch Phước Bình đánh giá cao chủ trương tiếp tục đưa người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố vào diện tham gia BHXH bắt buộc

Đại biểu Bình đề nghị xác định đối tượng là người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố và đơn vị cộng đồng dân cư có tên gọi khác theo quy định của pháp luật, được cấp có thẩm quyền giao nhiệm vụ và hưởng phụ cấp hằng tháng từ ngân sách nhà nước. Ông tán thành việc tiếp tục bảo đảm BHXH bắt buộc cho người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố; đồng thời đề nghị sửa quy định theo hướng xác định rõ đối tượng, phân định trách nhiệm đóng 8% của cá nhân và 17% của người sử dụng lao động, ngân sách nhà nước.

Ông bày tỏ chính sách sẽ khả thi và tạo được sự đồng thuận khi mỗi người biết rõ mình thuộc diện nào, phải đóng bao nhiêu, phần nào do Nhà nước bảo đảm và các khoản tiền đó thì được chi trả, thanh toán rõ ràng, minh bạch.

Đại biểu Trần Đình Gia

Phát biểu sau đó, đại biểu Trần Đình Gia (đoàn Hà Tĩnh) đồng tình với đại biểu Bình. Ông cho biết, người làm hoạt động không chuyên trách ở cấp thôn và tổ dân phố hiện nay phải đảm nhiệm công việc lớn vì quy mô của thôn gần bằng cấp xã trước đây.

Với mức quy định phụ cấp như hiện nay, thực tế cán bộ không chuyên trách chỉ nhận gần 5 triệu đồng. Với địa phương Hà Tĩnh, ông Gia cho biết HĐND tỉnh đã quyết định bổ sung thêm một hệ số để 3 chức danh này đóng BHXH. Dẫu vậy, thu nhập thực tế họ cũng chỉ đạt khoảng là 5,4-5,5 triệu đồng. Theo ông, cần xem xét để cơ quan sử dụng lao động, ngân sách nhà nước hỗ trợ đóng BHXH cho họ.