Bộ trưởng Tài chính: Quan trọng nhất xây dựng Luật Chứng khoán là đảm bảo quyền lợi nhà đầu tư

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn giải trình ý kiến đại biểu tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán.

Sáng 28/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khoá XVI, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, các đại biểu thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán.

XÂY DỰNG LUẬT DỰA TRÊN QUYỀN LỢI CHÍNH ĐÁNG NHÀ ĐẦU TƯ

Phát biểu giải trình, tiếp thu ý kiến đại biểu nêu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn khẳng định, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu tối đa các ý kiến xác đáng để hoàn thiện dự án luật, hướng tới mục tiêu xây dựng thị trường chứng khoán công khai, minh bạch, an toàn và đạt chuẩn quốc tế.

Báo cáo về nguyên tắc chung trong xây dựng và hoàn thiện dự án luật, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh yêu cầu rất quan trọng trong điều kiện mới là làm sao phải huy động được nguồn lực để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong kỳ mới, với yêu cầu đặt ra là phải tăng trưởng hai con số.

Để đạt được mục tiêu huy động vốn khoảng 40% GDP, thị trường chứng khoán đóng vai trò là một trong những kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế.

Muốn vậy, thị trường chứng khoán phải được xây dựng theo hướng công khai, minh bạch, hoạt động hiệu quả và theo chuẩn quốc tế. “Quan trọng nhất của việc xây dựng luật này chính là bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhà đầu tư và của các thành viên thị trường”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Dù có ý kiến đại biểu nêu về việc chưa có điều cụ thể quy định rõ vai trò của nhà nước trong bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư, nhưng toàn bộ quá trình và các điều kiện của luật này chính là nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhà đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn chia sẻ, với sự nỗ lực không ngừng, thị trường chứng khoán Việt Nam đã được tổ chức xếp hạng thị trường FTSE Russell nâng hạng từ cận biên lên mới nổi thứ cấp. Trên thế giới hiện nay có ba tổ chức xếp hạng thị trường uy tín nhất gồm FTSE Russell, MSCI và S&P Dow Jones.

Cơ quan quản lý đang tiếp tục làm việc với MSCI để tiếp tục đánh giá và xếp hạng thị trường. Việc nâng hạng sẽ đồng nghĩa với việc thu hút các quỹ đầu tư quốc tế tham gia vào thị trường vì an tâm với tính công khai, minh bạch và chuẩn mực.

Xuyên suốt quá trình soạn thảo là mục tiêu cải cách thủ tục hành chính để tạo điều kiện cho thị trường phát triển nhưng không đồng nghĩa với việc hạ tiêu chuẩn. Nhiều thủ tục hành chính đã được sửa đổi, bổ sung để đáp ứng yêu cầu phát triển mới và phù hợp với các luật pháp đã ban hành, trong đó mục tiêu quan trọng nhất vẫn là bảo đảm quyền lợi của nhà đầu tư và nhân dân.

Lấy ví dụ về điều kiện chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) mà đại biểu quan tâm, Bộ trưởng cho biết dự luật quy định rõ về báo cáo của cơ quan kiểm toán độc lập được phép hành nghề xác nhận chấp nhận toàn phần hoặc chấp nhận ngoại trừ nhưng phần ngoại trừ đó phải không ảnh hưởng đến điều kiện chào bán.

Kiểm toán độc lập có bốn loại ý kiến gồm chấp nhận toàn phần, chấp nhận từng phần, ý kiến từ chối và ý kiến phản đối. Quy định mới mở rộng cho phép chấp nhận loại trừ từng phần nếu được cơ quan kiểm toán xác nhận không ảnh hưởng đến tiêu chuẩn niêm yết, đáp ứng linh hoạt thông qua hợp đồng dịch vụ giữa tổ chức chào bán và cơ quan kiểm toán.

Về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết cơ quan soạn thảo thống nhất rất cao với các ý kiến của đại biểu. Cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu, rà soát kỹ để những nội dung đã được quy định trong Luật Khoa học và Công nghệ thì không nhắc lại, mà luật này chỉ quy định những điều kiện đặc thù gắn với thị trường chứng khoán nhằm bảo đảm thị trường phát triển tuyệt đối an toàn, giảm thiểu rủi ro cho nhà đầu tư khi thử nghiệm sản phẩm, dịch vụ và mô hình mới chưa được pháp luật quy định.

Liên quan đến cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin của Sở Giao dịch Chứng khoán và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Bộ trưởng ghi nhận và cảm ơn sự ủng hộ của Quốc hội đối với việc tăng cường năng lực kiểm tra, giám sát và ứng dụng công nghệ thông tin. 

Về mô hình tổ chức các Sở giao dịch chứng khoán, cơ quan soạn thảo đang nghiên cứu, đánh giá rất kỹ hoạt động hiện tại gồm Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam và các công ty con là Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội. Thời gian tới, mô hình này sẽ tiếp tục được nghiên cứu để phân định rõ: Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh tập trung niêm yết và giao dịch cổ phiếu, trong khi Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội sẽ nghiên cứu giao dịch trái phiếu và các sản phẩm phái sinh, bảo đảm hoạt động thông suốt, thúc đẩy thị trường phát triển và giảm khâu trung gian.

KHÔNG MIỄN TRÁCH NHIỆM VỚI GIAN LẬN THỬ NGHIỆM ĐỂ TRỤC LỢI

Kết luận phiên thảo luận tại hội trường, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng lưu ý, cơ quan soạn thảo tập trung vào những nội dung trọng tâm đã được các đại biểu nêu.

Về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, các ý kiến đề nghị rà soát kỹ lưỡng, làm rõ nguyên tắc, phạm vi, thời hạn, giới hạn miễn, loại trừ trách nhiệm và nguyên tắc bảo vệ nhà đầu tư; tuyệt đối không miễn trách nhiệm đối với hành vi gian lận, cố ý vi phạm hoặc lợi dụng thử nghiệm để trục lợi; đồng thời đề nghị làm rõ việc xử lý tài sản, dữ liệu, hợp đồng khi thử nghiệm dừng, kết thúc và cơ chế bồi thường thiệt hại cho nhà đầu tư.

Về cắt giảm điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính, qua thảo luận, các đại biểu cơ bản tán thành, một số ý kiến đề nghị rà soát kỹ để hoàn thiện các quy định về điều kiện, tiêu chuẩn của người đại diện theo pháp luật. Khi cắt giảm điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính, cần chuẩn bị đầy đủ công cụ hậu kiểm, kết nối dữ liệu và cảnh báo rủi ro; việc đơn giản hóa thủ tục chào bán cần gắn với chất lượng thông tin, điều kiện niêm yết và trách nhiệm bảo vệ nhà đầu tư.

Đối với hoạt động lưu ký, Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý, có ý kiến đề nghị cân nhắc, đánh giá kỹ việc bãi bỏ điều kiện về tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu đối với ngân hàng; trường hợp bãi bỏ thì phải có công cụ giám sát, cảnh báo thay thế và làm rõ cơ chế phối hợp chia sẻ thông tin giữa Ngân hàng Nhà nước và cơ quan quản lý chứng khoán.

Về tổ chức kinh doanh chứng khoán, người hành nghề và quỹ đầu tư, đại biểu đề nghị kiểm soát xung đột lợi ích, tách biệt tài sản khách hàng, làm rõ trách nhiệm của công ty chứng khoán khi làm đại lý, quản lý tài sản bảo đảm, đại diện người sở hữu trái phiếu; cân nhắc tính cần thiết tương xứng của việc thu hồi chứng chỉ và các yêu cầu đối với người đại diện theo pháp luật.

Đối với quỹ hoán đổi danh mục, cần làm rõ điều kiện với tài sản hoán đổi, việc định giá và kiểm soát rủi ro tập trung khi điều chỉnh giới hạn đầu tư.

Liên quan tới chính sách phát triển nguồn nhân lực, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị rà soát kỹ lưỡng, làm rõ cơ sở, căn cứ thuyết phục đối với chính sách và cơ chế đãi ngộ nguồn nhân lực, làm rõ đối tượng, nguồn lực và thẩm quyền; đồng thời đề nghị rà soát để hoàn thiện các quy định về chính sách hỗ trợ đầu tư cơ sở hạ tầng chứng khoán, công nghệ thông tin nhằm bảo đảm thị trường hoạt động an toàn, thông suốt, công khai và minh bạch.

Về mô hình Sở giao dịch chứng khoán, các ý kiến tán thành không quy định cứng mô hình mà giao Thủ tướng Chính phủ quyết định; việc lựa chọn mô hình cần có đánh giá tác động và lộ trình phù hợp. Có ý kiến đề nghị luật xác định các nguyên tắc về tổ chức, quản trị, vận hành và giám sát để bảo đảm hoạt động liên tục. Các quy định chuyển tiếp cần rõ ràng, khả thi, không tạo khoảng trống pháp lý và duy trì hoạt động liên tục của thị trường.