Bộ trưởng Tư pháp làm rõ các giải pháp ngăn đẩy giá, bỏ cọc trong đấu giá

Tại phiên thảo luận về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) chiều ngày 3/11, nhiều đại biểu quan tâm đến các giải pháp nhằm hạn chế tình trạng bỏ cọc, thao túng trong đấu giá tài sản, đặc biệt là đấu giá đất.

Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng phát biểu giải trình trước Quốc hội. Ảnh: Media Quốc hội

Giải trình cuối phiên thảo luận về vấn đề này, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo Luật đã thắt chặt đối tượng tham gia đấu giá, ngăn ngừa thông đồng, lợi ích. Cụ thể là bổ sung quy định không cho phép những người có quan hệ gia đình như cha mẹ, vợ chồng, con, anh chị em ruột hoặc có quan hệ chi phối doanh nghiệp, công ty mẹ, công ty con, nhóm doanh nghiệp cùng chi phối đăng ký tham gia đấu giá một tài sản.

Giải pháp thứ hai là nâng tỷ lệ tiền đặt trước và siết chặt xử lý tài chính. Dự thảo nâng tỷ lệ tiền đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất ở cho cá nhân lên 20-50% giá khởi điểm. Người nộp hồ sơ và tiền đặt trước hợp lệ được xác định đã đồng ý trả giá ít nhất bằng giá khởi điểm, nhằm triệt tiêu hiện tượng cò mồi, đăng ký ảo. Người trúng đấu giá vi phạm nghĩa vụ thanh toán dẫn đến kết quả đấu giá bị hủy không được nhận lại tiền đặt trước.

Tiếp theo, dự thảo bổ sung chế tài cấm tham gia đấu giá trên phạm vi toàn quốc đối với người trúng đấu giá từ chối ký biên bản, từ chối kết quả hoặc từ chối thanh toán.

Cùng với đó, việc triển khai đấu giá trực tuyến toàn trình cũng được đề xuất nhằm hạn chế sự can thiệp trực tiếp vào quá trình đấu giá.

Giải trình rõ hơn về quy định nâng mức tiền đặt trước lên 20 - 50% giá khởi điểm, Bộ trưởng cho biết quy định mức đặt cọc tối đa 50% giá khởi điểm đã được thực hiện theo Nghị quyết số 66 của Chính phủ (Nghị quyết về việc xử lý các khó khăn, vướng mắc trong công tác đấu giá quyền sử dụng đất đối với trường hợp giao đất ở theo quy định của Luật Đất đai, có hiệu lực thi hành từ ngày 6/1/2026 đến hết ngày 28/2/2027).

Sau thời gian triển khai, Bộ trưởng cho biết kết quả rất tích cực khi tỷ lệ bỏ cọc trong đấu giá đất trên cả nước trong 9 tháng đầu năm 2026 giảm mạnh so với năm 2025. Tại Thanh Hóa, khi áp dụng mức tiền đặt trước 50%, số lô đất bị hủy kết quả do bỏ cọc giảm từ 377 trường hợp năm 2025 xuống còn 82 trường hợp trong 9 tháng đầu năm 2026, dù số lô đất đưa ra đấu giá tăng.

Từ kết quả tổng kết thực tiễn, cơ quan soạn thảo đề nghị Quốc hội luật hóa quy định này trong luật.

Vì sao mức đặt cọc dự án đầu tư thấp hơn?

Các đại biểu Quốc hội tại phiên thảo luận hội trường chiều ngày 3/11. Ảnh: Media Quốc hội

Về lo ngại của đại biểu về mức tiền đặt trước cao có thể tạo rào cản tài chính, hạn chế người dân và doanh nghiệp tham gia đấu giá, Bộ trưởng cho rằng nhà đầu tư có nhu cầu thực sự và đã chuẩn bị năng lực tài chính để triển khai dự án có thể đáp ứng yêu cầu này. Trường hợp đấu giá không thành, tiền đặt trước được hoàn trả theo quy định hiện hành chỉ trong thời hạn 3 ngày làm việc.

Bộ trưởng cũng nhấn mạnh, dự thảo không quy định áp dụng cố định mức tiền đặt trước 50% mà cho phép dao động từ 20% đến 50% giá khởi điểm. Cơ quan có thẩm quyền quyết định đấu giá sẽ xác định mức cụ thể tùy theo đặc điểm từng địa phương, từng dự án.

Theo đó, những khu vực ít biến động có thể áp dụng mức 20 - 30%, trong khi các địa bàn có nguy cơ đẩy giá ảo, thao túng thị trường có thể áp dụng mức cao hơn, lên tới 50%.

Đối với đất thực hiện dự án đầu tư, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, cơ quan soạn thảo đề xuất giữ nguyên mức quy định tiền đặt trước như dự thảo luật là từ 10 - 20% giá khởi điểm.

“Đất dự án có giá trị rất lớn. Nếu nâng tiền đặt trước lên quá cao sẽ gây khó khăn, tạo áp lực tài chính lớn cho nhà đầu tư, ảnh hưởng đến thị trường bất động sản và môi trường đầu tư. Ngược lại, nếu hạ xuống quá thấp thì không đủ sức răn đe,” ông lý giải.