Bộ trưởng Y tế: Xóa bỏ doanh nghiệp làm giàu bất chính trên sức khỏe người dân

Chiều nay, giải trình cuối phiên thảo luận về dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Bộ trưởng  Đào Hồng Lan nhấn mạnh đây là luật rất khó, liên quan đến mỗi người dân, mỗi gia đình, ảnh hưởng đến sức khỏe, chất lượng giống nòi; điều kiện sản xuất kinh doanh, lưu thông hàng hóa.

Bảo vệ doanh nghiệp làm ăn chân chính

Dự thảo nhằm thể chế hóa Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị về một số giải pháp bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân và ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước "không đảm bảo an toàn thực phẩm thì xây bao nhiêu bệnh viện cũng không đủ, không thể giải quyết được vấn đề chăm sóc sức khỏe cho người dân".

Bộ trưởng Y tế khẳng định tinh thần trong dự thảo theo tư duy mới, chủ động ngăn ngừa, ngăn chặn từ sớm, từ xa các nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan phát biểu giải trình. Ảnh: Media QH

Tuy nhiên, bà Lan cho hay, phòng ngừa nguy cơ nhưng không đồng nghĩa tạo thêm rào cản hành chính. Tinh thần của Chính phủ trong xây dựng luật theo hướng "đổi mới toàn diện tư duy quản lý, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên cơ sở khoa học, phân tích nguy cơ và phù hợp với thông lệ quốc tế, nâng cao hiệu quả bảo vệ sức khỏe nhân dân", cùng với đó kiến tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch và bền vững cho doanh nghiệp.

Bộ trưởng nhìn nhận đây là vấn đề khó khi phải vừa bảo đảm an toàn cho người dân nhưng cũng phải thông thoáng cho hoạt động của doanh nghiệp, không gây những rào cản, vướng mắc.

Vì vậy, dự thảo luật được xây dựng theo hướng cải cách phương thức quản lý nhưng hạn chế vấn đề xáo trộn kinh doanh của doanh nghiệp, bảo vệ doanh nghiệp làm ăn chân chính, tiến tới xóa bỏ các doanh nghiệp làm ăn trục lợi, làm giàu bất chính trên sức khỏe người dân.

Dự luật quy định 3 hình thức quản lý sản phẩm, thực phẩm. Thứ nhất là công bố tiêu chuẩn sản phẩm, áp dụng với các loại thực phẩm đã qua chế biến, bao gói sẵn, các phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến… Tổ chức, cá nhân được quyền sản xuất, kinh doanh và lưu thông sản phẩm ngay sau khi hoàn thành công bố.

Bộ trưởng Y tế cho rằng hình thức này hoàn toàn chuyển sang hậu kiểm, không còn tiền kiểm.

Thứ 2 là miễn công bố sản phẩm và công bố tiêu chuẩn sản phẩm, áp dụng với các sản phẩm không lưu thông trên thị trường, dùng để sản xuất nội bộ, sản phẩm chưa được tiêu chuẩn hóa như các sản phẩm tươi sống, các sản phẩm sơ chế nhỏ lẻ, sản phẩm sơ chế chưa bao gói, thực phẩm sau khi được chế biến trong kinh doanh thức ăn đường phố, thực phẩm được sản xuất tại các cơ sở sản xuất kinh doanh nhỏ lẻ, thực phẩm kinh doanh dịch vụ ăn uống…

Các sản phẩm này phải đáp ứng các điều kiện về an toàn thực phẩm, điều kiện về cơ sở hoặc nơi chế biến, được thực hiện giám sát trong quá trình lưu thông.

Thứ 3 là đăng ký công bố sản phẩm, áp dụng với thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt và các sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ dưới 36 tháng tuổi, thực phẩm có bổ sung công bố khuyến cáo về sức khỏe.

Với hình thức này, dự thảo luật quy định chặt và áp dụng theo các tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế CODEX, để hạn chế những vụ việc vừa qua khi nhiều người nổi tiếng lợi dụng thổi phồng những tính năng, công dụng để lừa dối khách hàng. Bộ trưởng chia sẻ các doanh nghiệp làm ăn chân chính cũng đề nghị phải quản lý chặt hơn với loại sản phẩm này.

Khó bố trí lực lượng lớn kiểm tra an toàn thực phẩm

Về mô hình quản lý an toàn thực phẩm thống nhất một đầu mối, Bộ trưởng nêu rõ, theo kết luận của Bộ Chính trị, Bộ Y tế là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm. "Đây là việc lớn và khó trong quá trình triển khai", bà bày tỏ.

Ở địa phương cũng sẽ quản lý theo hướng thống nhất một đầu mối. Các bộ vẫn tiếp tục triển khai các quy định pháp luật chuyên ngành theo phân công của Chính phủ trong việc kiểm soát các khâu ban đầu như trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, đánh bắt, khai thác, giết mổ…

Ảnh: Media QH

Về việc giao thoa quản lý, Bộ trưởng cho hay, Bộ Y tế quản lý về an toàn thực phẩm, sẽ đưa ra các giới hạn, mức tối đa dư lượng về thuốc thú y, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật ảnh hưởng đến sức khỏe con người.

Các đơn vị nuôi trồng thủy, hải sản vẫn phải tuân thủ theo Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa, Luật Chăn nuôi, Luật Trồng trọt… “Không thể chuyển hết việc nuôi tôm, nuôi cá, nuôi gà, nuôi bò sang Bộ Y tế được. Quản lý thống nhất nhà nước về an toàn thực phẩm nhưng chuyên ngành thì các bộ vẫn tham gia”, Bộ trưởng giải thích.

Lý giải thêm việc tại sao một đầu mối nhưng vẫn phải có sự tham gia của nhiều bộ, ngành, địa phương, Bộ trưởng chia sẻ, mô hình của Việt Nam khác với các nước. Có những nước, hệ thống kiểm tra an toàn thực phẩm rất đông, hàng nghìn người, có nơi gần 10.000 người. Việt Nam khó bố trí một lực lượng lớn. Vì thế, cả hệ thống chính trị đều có trách nhiệm trong nhiệm vụ này.

Về thức ăn đường phố, Bộ trưởng cho biết, việc miễn thủ tục hành chính đối với tổ chức, cá nhân sản xuất nhỏ lẻ, thức ăn đường phố không đồng nghĩa với việc buông lỏng quản lý mà gắn trách nhiệm giám sát của chính quyền địa phương trong triển khai thực hiện.

Với bếp ăn tập thể, Bộ trưởng nêu rõ sẽ tiếp thu ý kiến của đại biểu, quy định rõ trách nhiệm trong việc kiểm soát, đặc biệt là bếp ăn trường học.