Bộ Xây dựng sẽ tiếp nhận lại quốc lộ nếu địa phương không bảo đảm nguồn lực quản lý

Quy định này được ban hành trong bối cảnh Chính phủ đẩy mạnh phân cấp quản lý quốc lộ cho địa phương, đồng thời bổ sung cơ chế điều chỉnh linh hoạt, cho phép Bộ Xây dựng tiếp nhận lại tuyến quốc lộ khi UBND cấp tỉnh không còn bảo đảm nguồn lực quản lý theo quy định.

Nghị định số 241/2026/NĐ-CP bổ sung cơ chế để UBND cấp tỉnh đề nghị Bộ Xây dựng tiếp nhận lại quốc lộ đã được phân cấp khi không còn đủ nguồn lực quản lý, vận hành và bảo trì. Ảnh minh họa.

Quốc lộ nào được phân cấp cho địa phương quản lý?

Theo Nghị định số 241/2026/NĐ-CP, các tuyến quốc lộ thuộc quy hoạch mạng lưới đường bộ sẽ được phân cấp để UBND cấp tỉnh quản lý, bao gồm quốc lộ nằm trên địa bàn một tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các công trình kết cấu hạ tầng đường bộ gắn với tuyến quốc lộ được phân cấp.

Đối với cầu, hầm, bến phà nằm trên địa bàn từ hai tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trở lên, Bộ Xây dựng sẽ lấy ý kiến các địa phương liên quan trước khi quyết định giao địa phương quản lý công trình.

Nghị định quy định rõ một số tuyến đường vẫn do Trung ương quản lý, gồm: Quốc lộ 1; Đường Hồ Chí Minh; Quốc lộ có cấp kỹ thuật là đường cao tốc; Quốc lộ có yêu cầu đặc biệt về quốc phòng, an ninh; Các trường hợp khác theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm toàn diện sau khi được giao quản lý

Đối với các tuyến quốc lộ được phân cấp, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm tổ chức đầu tư, xây dựng, quản lý, vận hành, khai thác, bảo trì kết cấu hạ tầng đường bộ; quản lý, sử dụng và vận hành tài sản kết cấu hạ tầng đường bộ theo quy định của pháp luật.

Địa phương đồng thời phải bảo đảm kết nối giao thông đồng bộ về tải trọng, khổ giới hạn của đường bộ với các tuyến đường trong quy hoạch, tổ chức bảo đảm giao thông thông suốt trong khu vực và định kỳ trước ngày 10/6 và 10/12 hằng năm báo cáo Bộ Xây dựng về tình hình đầu tư, quản lý, khai thác, sử dụng, bảo trì và bảo vệ kết cấu hạ tầng các tuyến quốc lộ được phân cấp.

Bộ Xây dựng thực hiện bàn giao và giám sát

Theo quy định mới, Bộ Xây dựng có trách nhiệm bàn giao tuyến quốc lộ, các hạng mục gắn với tuyến và tài sản kết cấu hạ tầng đường bộ cho địa phương sau khi thực hiện phân cấp.

Bộ cũng có trách nhiệm kiểm tra, hướng dẫn UBND cấp tỉnh trong quá trình đầu tư, quản lý, vận hành, khai thác, bảo trì và bảo đảm an toàn giao thông trên các tuyến quốc lộ được giao quản lý.

Đáng chú ý, Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng phương án phân bổ nguồn thu phí sử dụng đường bộ thông qua đầu mối xe ô tô để bổ sung có mục tiêu cho ngân sách địa phương phục vụ công tác quản lý, bảo trì quốc lộ và các tuyến đường khác do địa phương quản lý, trước khi báo cáo Chính phủ xem xét, quyết định.

Có thể đề nghị Trung ương tiếp nhận lại quốc lộ

Nghị định cũng bổ sung cơ chế xử lý khi địa phương không còn đủ điều kiện quản lý.

Theo đó, nếu không bảo đảm nguồn lực đầu tư, xây dựng, quản lý, vận hành, khai thác, bảo trì hoặc có trường hợp cần thiết khác, UBND cấp tỉnh được quyền có văn bản đề nghị Bộ Xây dựng tiếp nhận lại quốc lộ đã được phân cấp.

Việc điều chuyển tài sản kết cấu hạ tầng đường bộ từ địa phương về Bộ Xây dựng sẽ được thực hiện sau khi Bộ ban hành quyết định tiếp nhận lại tuyến quốc lộ.

Quy định riêng đối với quốc lộ giao địa phương quản lý theo nhu cầu phát triển

Ngoài cơ chế phân cấp, Nghị định cũng quy định trường hợp địa phương có nhu cầu đầu tư xây dựng quốc lộ không thuộc diện phân cấp hoặc tuyến quốc lộ đi qua từ hai địa phương trở lên để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Sau khi xác định được nguồn vốn và đáp ứng điều kiện theo quy định, UBND cấp tỉnh có thể gửi Tờ trình đề nghị Bộ Xây dựng giao quản lý quốc lộ. Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Bộ Xây dựng thực hiện thẩm định và ban hành quyết định giao quản lý nếu đủ điều kiện.