Bộ Y tế chấn chỉnh hiến, ghép tạng sau vụ triệt phá đường dây mua bán gan, thận tiền tỷ

Bộ Y tế vừa có văn bản yêu cầu các bệnh viện trực thuộc, Sở Y tế địa phương và các cơ sở khám chữa bệnh có thực hiện ghép tạng tăng cường quản lý, rà soát và chấn chỉnh việc thực hiện các quy định pháp luật trong lĩnh vực hiến, lấy và ghép mô, bộ phận cơ thể người.

Theo Bộ Y tế, thông tin từ cơ quan chức năng và trên phương tiện thông tin đại chúng đã phản ánh việc phát hiện các đường dây môi giới, mua bán, chiếm đoạt mô, bộ phận cơ thể người, hoạt động trái phép, kết nối qua các nền tảng mạng xã hội, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đạo đức nghề nghiệp, uy tín của ngành Y tế và tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe, tính mạng của người dân.

Bộ Y tế chỉ đạo các cơ sở khám chữa bệnh phải thực hiện nghiêm quy định của Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác cùng các văn bản liên quan. Bộ nhấn mạnh nghiêm cấm mọi hành vi môi giới, mua bán mô và bộ phận cơ thể người dưới bất kỳ hình thức nào. Người đứng đầu cơ sở y tế sẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và trước Bộ Y tế nếu để xảy ra vi phạm tại đơn vị.

Một ca ghép gan tại Bệnh viện Quân đội 108

Các bệnh viện thực hiện ghép tạng được yêu cầu rà soát toàn bộ quy trình chuyên môn liên quan đến hoạt động hiến, lấy và ghép mô, bộ phận cơ thể người, đặc biệt là khâu tiếp nhận, thẩm định hồ sơ và xác minh mối quan hệ giữa người hiến và người nhận. Việc kiểm tra phải được thực hiện chặt chẽ, nhất là đối với các trường hợp hiến tạng từ người sống.

Theo quy định hiện hành, việc hiến mô hoặc bộ phận cơ thể người từ người sống chỉ được thực hiện khi bảo đảm đầy đủ điều kiện pháp lý, trong đó người hiến và người nhận phải có quan hệ thân thích theo quy định hoặc được cơ quan có thẩm quyền xác nhận. Các cơ sở y tế phải kiểm tra, xác minh đầy đủ hồ sơ nhằm bảo đảm tính minh bạch và hợp pháp của hoạt động ghép tạng.

Bộ Y tế cũng yêu cầu các bệnh viện kiểm tra chặt chẽ hồ sơ hiến và ghép mô, bộ phận cơ thể người, bảo đảm đầy đủ giấy tờ theo quy định. Tuyệt đối không thực hiện ghép tạng khi hồ sơ chưa hoàn thiện hoặc có dấu hiệu nghi vấn liên quan đến môi giới, mua bán trái phép.

Song song với việc siết chặt quy trình chuyên môn, các cơ sở y tế cần tăng cường giáo dục đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm pháp lý cho đội ngũ nhân viên y tế, đặc biệt là những cán bộ trực tiếp tham gia hoạt động ghép mô, bộ phận cơ thể người.

Trước đó, lực lượng công an đã triệt phá một đường dây môi giới mua bán tạng hoạt động tại nhiều địa phương. Theo thông tin từ Cục Cảnh sát hình sự, cơ quan điều tra đã khởi tố các đối tượng Đoàn Văn Hòa (37 tuổi, quê Thanh Hóa), Nguyễn Đức Xuân (37 tuổi, quê Hà Nội) và Lê Văn Sơn (30 tuổi, quê Phú Thọ) để điều tra về hành vi mua bán, chiếm đoạt mô hoặc bộ phận cơ thể người.

Tại cơ quan điều tra, các đối tượng khai nhận đã tổ chức môi giới giữa người cần ghép tạng và người bán tạng để hưởng lợi. Nhóm này yêu cầu người mua đặt cọc trước, sau đó tìm người bán có chỉ số phù hợp và đứng ra thỏa thuận giá cả.

Theo lời khai ban đầu, giá một quả thận được môi giới khoảng 800–950 triệu đồng, trong khi một lá gan có giá từ 1,2–1,5 tỷ đồng. Mức giá này chưa bao gồm chi phí phẫu thuật và các khoản chi phí phát sinh khác.

Các đối tượng thường trả cho người bán khoảng 300–450 triệu đồng đối với một quả thận và 600–800 triệu đồng đối với một lá gan, phần chênh lệch được các đối tượng môi giới hưởng lợi.

Trước thực trạng này, Bộ Y tế yêu cầu Sở Y tế các địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát các cơ sở khám chữa bệnh có thực hiện ghép tạng trên địa bàn, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo quy định pháp luật.

Bên cạnh việc siết chặt quản lý, Bộ Y tế cũng đề nghị đẩy mạnh truyền thông, vận động người dân đăng ký hiến mô và bộ phận cơ thể người sau khi chết não nhằm tăng nguồn tạng hiến hợp pháp, góp phần cứu sống nhiều bệnh nhân suy tạng giai đoạn cuối và hạn chế nguy cơ phát sinh hoạt động mua bán tạng trái phép.

Thái Tôn