Boeing 737 MAX lại đối mặt sức ép an toàn

Lỗi liên quan đến chức năng dẫn đường tự động và có thể xuất hiện sau một lần tiếp cận hạ cánh không thành công, khi phi công từ bỏ lần hạ cánh và cho máy bay bay vòng để thực hiện lại.

Boeing 737 MAX tiếp tục chịu sự giám sát chặt chẽ sau khi một lỗi phần mềm mới liên quan đến quá trình tiếp cận hạ cánh được phát hiện. Ảnh: Boeing

Nếu tổ lái sau đó thay đổi đường bay đã được lập trình trước, một số chức năng tự động có thể không sẵn sàng cho lần tiếp cận tiếp theo, khiến phi công phải thực hiện thêm thao tác hoặc tiếp tục điều khiển máy bay với ít hỗ trợ tự động hơn.

Boeing cho biết phi công đã được huấn luyện để xử lý tình huống như vậy và hãng không đánh giá lỗi này là một nguy cơ an toàn. Công ty đã thông báo cho các nhà khai thác 737 MAX từ cuối tháng 8, đồng thời xây dựng quy trình cho phép tổ lái kích hoạt lại chức năng dẫn đường tự động nếu cần và phát triển một bản cập nhật phần mềm để khắc phục lâu dài.

Cục hàng không Liên bang Mỹ (FAA) hiện vẫn đánh giá vấn đề và cho biết sẽ hành động nếu xác định có quan ngại về an toàn.

Một lần hạ cánh phải bỏ dở vốn đã làm tăng khối lượng công việc trong buồng lái, khi phi công vừa phải điều khiển máy bay, liên lạc với kiểm soát không lưu, vừa thiết lập lại đường bay. Việc một số chức năng tự động không sẵn sàng có thể làm tăng thêm áp lực vào thời điểm đòi hỏi mức độ tập trung cao.

Những đánh giá khác nhau về mức độ ảnh hưởng cũng thể hiện trong cách các hãng hàng không phản ứng với phiên bản phần mềm này.

Southwest Airlines cho biết không máy bay nào trong đội bay của hãng sử dụng U.14, còn United Airlines không tiếp nhận các máy bay MAX mới cài phiên bản này. Các hãng hàng không Mỹ khác cũng cho biết đội MAX 8 và MAX 9 hiện tại của họ không sử dụng phần mềm có vấn đề.

WestJet của Canada lại cho rằng lỗi không được hãng xem là vấn đề an toàn vì các quy trình vận hành và huấn luyện hiện hành có thể xử lý tình huống tương tự.

Cách đánh giá khác nhau giữa các hãng cho thấy mức độ nghiêm trọng của một trục trặc hàng không còn phụ thuộc vào hoàn cảnh xảy ra, tác động đối với tổ lái và khả năng kiểm soát tình huống trong thực tế.

Với 737 MAX, mức độ chú ý còn lớn hơn bởi lịch sử của chính dòng máy bay này. Tháng 10-2018, chuyến bay Lion Air 610 rơi xuống biển Java của Indonesia, khiến toàn bộ 189 người trên máy bay thiệt mạng. Chưa đầy năm tháng sau, tháng 3-2019, chuyến bay Ethiopian Airlines 302 rơi gần thành phố Bishoftu, cách thủ đô Addis Ababa của Ethiopia không xa, làm 157 người thiệt mạng.

Hai vụ tai nạn khiến tổng cộng 346 người tử vong và dẫn tới việc 737 MAX bị đình chỉ khai thác trên toàn cầu trong gần hai năm. Hệ thống kiểm soát bay MCAS khi đó bị xác định có vai trò trong cả hai vụ tai nạn, buộc Boeing phải sửa đổi phần mềm, bổ sung các lớp bảo vệ và chịu sự giám sát chặt chẽ hơn từ các cơ quan quản lý.

Lỗi hiện nay khác MCAS về bản chất kỹ thuật và chưa có cơ sở để đặt hai vấn đề ngang nhau. Tuy nhiên, những gì xảy ra trong giai đoạn 2018-2019 khiến cách Boeing phát hiện, đánh giá và xử lý các dấu hiệu bất thường tiếp tục được theo dõi sát.

Boeing cho biết hãng lần đầu biết đến lỗi hiện nay từ một nhà khai thác 737 MAX vào tháng 11-2024. Khi đó, vấn đề chưa đáp ứng tiêu chí để mở một cuộc rà soát an toàn chính thức. Chỉ sau khi tiếp tục trao đổi và nhận thêm phản hồi từ các hãng hàng không, Boeing mới tiến hành đánh giá an toàn trong tháng 9 này và chuyển kết quả cho FAA.

Khoảng thời gian từ khi lỗi lần đầu được ghi nhận đến lúc được đưa vào rà soát chính thức cũng khiến quy trình phân loại rủi ro của Boeing được chú ý. Sau cuộc khủng hoảng 737 MAX, việc nhận diện và xử lý sớm những tín hiệu bất thường có ý nghĩa đặc biệt đối với một hãng đang nỗ lực khôi phục lòng tin của cơ quan quản lý và khách hàng.

Vụ việc lại xảy ra đúng lúc Boeing đang muốn khép lại quá trình kéo dài nhiều năm để đưa đầy đủ các phiên bản 737 MAX ra thị trường. MAX 7, phiên bản nhỏ nhất trong gia đình này, vừa được FAA phê duyệt với phần mềm mới, trong khi MAX 10 đang tiến gần hơn tới bước chứng nhận cuối cùng. Nếu FAA xác định lỗi tạo ra một điều kiện không an toàn cần khắc phục, tiến độ giao và khai thác các phiên bản mới có thể bị ảnh hưởng.

Khoảng 2.430 máy bay 737 MAX hiện đang hoạt động trên toàn cầu, bên cạnh lượng đơn hàng lớn dành cho các phiên bản mới. Vì vậy, cách xử lý lỗi lần này liên quan trực tiếp tới kế hoạch khai thác của nhiều hãng hàng không cũng như nỗ lực củng cố lại vị thế của dòng máy bay chủ lực của Boeing.

Tuy nhiên, ở thời điểm này chưa có cơ sở để xem sự cố như sự lặp lại của cuộc khủng hoảng trước đây, khi FAA vẫn đang đánh giá và các hãng hàng không Mỹ cho biết đội MAX 8 và MAX 9 của họ không sử dụng phiên bản phần mềm liên quan.