'Bốn tại chỗ' ứng phó thiên tai ở miền núi

Xã Thượng Đức tập huấn nâng cao năng lực ứng phó thiên tai cho các lực lượng xung kích. Ảnh: HỒ QUÂN

Chủ động từ sớm

Xã Trà Giáp có 4 thôn, với đặc thù địa hình đều là đồi núi, dân cư nằm rải rác, vào mùa mưa luôn đối mặt với nguy cơ sạt lở. Ước tính thiệt hại do thiên tai gây ra trong năm 2025 trên địa bàn xã gần 42,5 tỷ đồng. Qua rà soát, toàn xã có 571 hộ nằm trong vùng nguy cơ không bảo đảm an toàn.

Hạ tầng giao thông hư hỏng, xuống cấp nghiêm trọng; nhiều khu vực chưa được đầu tư điện lưới; sóng viễn thông chưa bao phủ toàn địa bàn, nhất là thôn 4. Điều này ảnh hưởng đến thông tin liên lạc và việc tiếp cận, hỗ trợ nhân dân trong thời điểm mưa lũ chia cắt, cô lập các khu dân cư.

Chủ tịch UBND xã Trà Giáp Phùng Văn Nam cho biết, trước mùa mưa bão năm nay, địa phương đã củng cố Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự xã và thành lập Tổ xung kích phòng, chống thiên tai cấp xã.

4 tổ xung kích phòng, chống thiên tai ở các thôn được củng cố, với số lượng hơn 300 người, được trang bị kiến thức, kỹ năng ứng phó với các tình huống thiên tai có thể xảy ra.

“Chúng tôi đã mua sắm trang thiết bị, dự trữ lương thực cấp cho 4 thôn với tổng kinh phí hơn 600 triệu đồng. Đồng thời khảo sát các khu vực an toàn, sẵn sàng di dời người dân đến nơi tránh trú trong các tình huống sạt lở có thể xảy ra”, ông Nam nói.

Qua rà soát, xã Hùng Sơn có 676 hộ dân và 120 căn nhà đang sinh sống trong vùng nguy hiểm, mất an toàn. Mặt bằng khu dân cư của 12/12 thôn đều có các vị trí mất an toàn khi có mưa lớn. Các khu vực đồi núi, taluy, sườn dốc, tuyến giao thông huyết mạch ĐH4, ĐT606 có nguy cơ sạt lở, đá lăn tại nhiều đoạn.

Theo ông Nguyễn Văn Kỳ, Phó Chủ tịch Thường trực UBND xã Hùng Sơn, địa phương đang tập trung triển khai phương châm “bốn tại chỗ”, yêu cầu các lực lượng từ xã đến thôn bám sát địa bàn, chủ động ứng phó, hỗ trợ nhân dân trong các đợt mưa bão, sạt lở. Đồng thời nâng cao tinh thần chủ động ứng phó của người dân, nhất là chuẩn bị lương thực, nhu yếu phẩm.

Phương tiện được bố trí ở các vị trí xung yếu ở xã Hùng Sơn, sẵn sàng thông đường khi có sạt lở xảy ra. Ảnh: HỒ QUÂN

Nâng cao năng lực ứng phó

Chủ tịch UBND xã Trà Đốc Phan Duy Hưng thông tin, chỉ riêng đợt mưa lũ cuối tháng 10 và đầu tháng 11/2025, đã xảy ra hơn 40 điểm sạt lở lớn, nhỏ tại các tuyến giao thông trên địa bàn xã. Riêng tuyến giao thông huyết mạch ĐH8 dẫn vào 6 thôn có 3 vị trí bị đứt gãy, sạt lở hoàn toàn, gây cô lập khoảng 1.500 hộ dân, với khoảng 7.000 nhân khẩu trong nhiều ngày. Nhờ chuẩn bị tốt các phương án từ trước mùa mưa bão, nên sạt lở không gây thiệt hại về người; khu vực chia cắt được bảo đảm lương thực, nhu yếu phẩm cần thiết.

“Địa phương đã tổ chức tập huấn kỹ năng cứu hộ, cứu nạn, sơ cấp cứu, vận hành phương tiện, xử lý tình huống nếu xảy ra mưa lớn, bão, lũ, sạt lở đất, lũ quét… nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại về người và tài sản”, ông Hưng chia sẻ.

Tương tự, Chủ tịch UBND xã Thượng Đức Phan Trung Phi cho biết, địa phương vừa tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng cho hơn 150 thành viên đội xung kích phòng, chống thiên tai ở các thôn.

Việc tập huấn với các tình huống thiên tai sát với thực tế địa phương giúp các lực lượng tăng khả năng phối hợp, ứng phó hiệu quả ngay từ cơ sở theo phương châm “bốn tại chỗ”. Đồng thời nâng cao kỹ năng thực hành điều khiển phương tiện cứu hộ, cứu nạn để tiếp cận các địa bàn chia cắt. Sau tập huấn, năng lực cơ động, tổ chức lực lượng và phản ứng nhanh trước các sự cố thiên tai của các lực lượng được nâng lên rõ rệt.

Trong khi đó, Phó Chủ tịch UBND xã Trà Tập Đặng Văn Trà cho hay, ngoài việc phân công lực lượng nắm chắc từng hộ, từng nhóm hộ, địa phương đã đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao kỹ năng phòng tránh sạt lở đất, lũ quét, lũ ống, dông sét, mưa đá, gió lốc cho người dân, nhất là nhận biết dấu hiệu nguy hiểm, chủ động di chuyển đến nơi an toàn khi có cảnh báo. Đồng thời sử dụng hiệu quả hệ thống loa và các kênh thông tin liên lạc để thông báo trực tiếp đến người dân, nhất là các điểm dân cư xa trung tâm, nơi sóng điện thoại, điện lưới có thể bị gián đoạn khi mưa lũ.

Tính đến nay, 93/93 xã, phường của thành phố đã phê duyệt phương án ứng phó với thiên tai, trong đó các địa bàn miền núi đã xây dựng kịch bản cụ thể đối với lũ quét, sạt lở đất và tình huống bị chia cắt, cô lập.

Ngày 14/9/2026, UBND thành phố ban hành Quyết định số 4107/QĐ-UBND phê duyệt Kế hoạch phòng, chống thiên tai giai đoạn 2026 - 2030 trên địa bàn thành phố. Theo đó, thành phố tập trung nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai theo hướng chủ động phòng ngừa là chính. Đặt mục tiêu bảo đảm an toàn tính mạng người dân, nhất là khi xảy ra bão, lũ, sạt lở đất; phấn đấu 100% cơ quan chính quyền các cấp, tổ chức và hộ gia đình được tiếp nhận đầy đủ thông tin, có kiến thức và kỹ năng phòng tránh thiên tai, bảo đảm các yêu cầu theo phương châm “bốn tại chỗ”.