Bóng đá Đông Nam Á: Sân chơi AFF Cup bị đe dọa

Làng bóng Đông Nam Á có đến hai cuộc chơi lớn, một là Giải vô địch ASEAN, cái tên mới của AFF Cup quen thuộc, vốn đã gắn bó với người hâm mộ suốt nhiều thập kỷ; Một còn lại là FIFA ASEAN Cup, sáng kiến hoàn toàn mới do FIFA trực tiếp khởi xướng, hứa hẹn tạo ra những thay đổi sâu rộng cho bóng đá khu vực.

Trong nhiều năm, AFF Cup được xem là sân khấu lớn nhất của các đội tuyển quốc gia Đông Nam Á. Ra đời từ năm 1996, giải đấu này nhanh chóng trở thành điểm hẹn hai năm một lần, nơi các đội bóng trong khu vực cạnh tranh danh hiệu và khẳng định vị thế. Dù quy mô không lớn so với các giải đấu châu lục, AFF Cup vẫn có sức hút đặc biệt nhờ tính cạnh tranh cao, sự cuồng nhiệt của khán giả và những cuộc đối đầu giàu cảm xúc, đặc biệt giữa các nền bóng đá như Thái Lan, Việt Nam, Malaysia hay Indonesia.

Việt Nam là đương kim vô địch sau chiến thắng trước Thái Lan ở trận chung kết gần nhất, qua đó tiếp tục khẳng định vị thế hàng đầu khu vực. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang đó, AFF Cup vẫn tồn tại một hạn chế lớn: lịch thi đấu thường không trùng với các đợt FIFA Days. Dù giải đấu đã được FIFA công nhận chính thức và giữ hạng A trong hệ thống đánh giá, các CLB chuyên nghiệp vẫn không bị ràng buộc nghĩa vụ nhả quân. Điều này khiến nhiều đội tuyển khó có được lực lượng mạnh nhất, nhất là với các cầu thủ đang thi đấu ở châu Âu hay Đông Á.

Đội tuyển Việt Nam là đương kim vô địch AFF Cup. Ảnh: CCT.

Nhận thức rõ vấn đề, AFF đã tiến hành những thay đổi quan trọng. Tháng 2-2024, giải đấu chính thức được đổi tên thành Giải vô địch ASEAN, mở ra một khái niệm mới về mặt hình ảnh và định hướng phát triển. Bắt đầu từ năm 2026, giải sẽ được tổ chức vào giữa năm hoặc trong giai đoạn nghỉ giữa mùa của các giải quốc nội, nhằm giảm xung đột lịch thi đấu và tạo điều kiện tốt hơn cho các đội tuyển.

Trong bối cảnh đó, FIFA bất ngờ tung ra một “quân bài chiến lược” mang tên FIFA ASEAN Cup. Thông báo được Chủ tịch FIFA Gianni Infantino công bố ngày 26-10-2025 tại Kuala Lumpur, bên lề Hội nghị thượng đỉnh ASEAN lần thứ 47. Đây là một giải đấu mới, đánh dấu cho sự hợp tác sâu rộng giữa FIFA và các quốc gia Đông Nam Á.

Khác với Giải vô địch ASEAN do AFF tổ chức, FIFA ASEAN Cup nằm hoàn toàn dưới sự bảo trợ của FIFA và sẽ luôn được xếp trong lịch thi đấu quốc tế chính thức. Điều này mang ý nghĩa cực kỳ quan trọng, bởi các CLB trên toàn thế giới bắt buộc phải cho cầu thủ trở về phục vụ đội tuyển quốc gia. Nhờ đó, các đội bóng Đông Nam Á lần đầu tiên có cơ hội triệu tập đầy đủ những ngôi sao đang thi đấu ở nước ngoài, từ châu Âu cho tới các giải đấu hàng đầu châu Á.

Các tuyển thủ trong khu vực trong năm mới 2026 sẽ chơi hai giải đấu của AFF và FIFA. Ảnh: CCT.

Giải đấu mới dự kiến có sự tham gia của toàn bộ 11 quốc gia ASEAN, bao gồm cả Đông Timor, với thể thức được tham khảo từ FIFA Arab Cup. Sự hiện diện trực tiếp của FIFA giúp FIFA ASEAN Cup sở hữu vị thế quốc tế cao hơn hẳn, đồng thời các trận đấu tại đây sẽ có trọng số đáng kể trong việc tính điểm xếp hạng FIFA. Đây là yếu tố có thể tác động mạnh mẽ đến tham vọng vươn tầm châu lục của các đội tuyển trong khu vực.

Gianni Infantino khẳng định FIFA ASEAN Cup được thiết kế nhằm tạo ra động lực thực sự cho bóng đá Đông Nam Á, nâng cao chất lượng chuyên môn và gia tăng tính cạnh tranh.

Sự xuất hiện của FIFA ASEAN Cup đặt ra câu hỏi lớn về vai trò và tương lai của Giải vô địch ASEAN. Một giải đấu mang đậm bản sắc khu vực, giàu truyền thống và cảm xúc, đối diện với một sân chơi mới có sức nặng toàn cầu và lợi thế về lịch thi đấu, sao cho không triệt tiêu lẫn nhau.

ANH NHẬT