Bóng đá Việt Nam sử dụng sai cách với HLV Troussier

Song, khi nhìn lại những thành công của người kế nhiệm Kim Sang-sik và những giới hạn của cách làm bóng đá dựa vào cầu thủ nhập tịch, có thể thấy vấn đề không hẳn nằm ở tầm nhìn của Troussier, mà ở cách bóng đá Việt Nam sử dụng một nhà cầm quân thiên về phát triển dài hạn.

Thất bại của Troussier và thành công của Kim Sang-sik

HLV Philippe Troussier rời đội tuyển Việt Nam trong bối cảnh kết quả thi đấu không đáp ứng kỳ vọng. Đội tuyển không bảo vệ được HCV SEA Games 2023, dừng bước tại vòng bảng Asian Cup 2023 và thất bại ở vòng loại World Cup 2026, tất cả đều do những thất bại trước Indonesia.

Những kết quả ấy khiến chiến lược gia người Pháp trở thành tâm điểm chỉ trích. Triết lý kiểm soát bóng, chủ động triển khai lối chơi và trao cơ hội cho cầu thủ trẻ của ông không tạo ra hiệu quả tức thời. Đội tuyển vừa thiếu sự ổn định về kết quả, vừa chưa thể hiện được khả năng vận hành lối chơi như kỳ vọng.

Trong khi đó, người kế nhiệm Kim Sang-sik lại cho thấy một cách tiếp cận khác. Nhà cầm quân Hàn Quốc ưu tiên tính thực dụng, tận dụng những cầu thủ giàu kinh nghiệm và điều chỉnh chiến thuật theo chất lượng nhân sự hiện có. Việc sử dụng các cầu thủ nhập tịch cũng góp phần tăng cường sức mạnh đội hình, giúp bóng đá Việt Nam có thêm những thành công ở các giải đấu khu vực.

Sự tương phản ấy dễ dẫn đến kết luận rằng Kim Sang-sik đúng còn Troussier sai. Tuy nhiên, hai HLV có thể được giao những nhiệm vụ khác nhau và làm việc trong những điều kiện khác nhau. Một người hướng đến hiệu quả thi đấu trước mắt, trong khi người còn lại muốn thay đổi cách chơi và tạo dựng nền tảng cho tương lai.

Nếu chỉ đánh giá bằng thành tích trong thời gian ngắn, Troussier rõ ràng là người thất bại. Nhưng nếu xem xét câu hỏi bóng đá Việt Nam cần phát triển theo hướng nào trong dài hạn, câu chuyện không đơn giản như vậy.

Troussier hợp với công tác hoạch định chiến lược.

Không có công thức thành công nào chỉ dựa vào cầu thủ nhập tịch

Thành công của Kim Sang-sik cho thấy giá trị của một HLV biết lựa chọn nhân sự phù hợp, xây dựng lối chơi thực tế và khai thác tối đa năng lực cầu thủ. Tuy nhiên, những thành quả ấy không đồng nghĩa với việc sử dụng cầu thủ nhập tịch là công thức bảo đảm chiến thắng.

Thất bại tại FIFA ASEAN Cup 2026, nếu nhìn từ góc độ chiến lược, là lời nhắc rằng chất lượng đội hình và cách tổ chức thi đấu luôn có giới hạn. Cầu thủ nhập tịch có thể bổ sung những vị trí còn thiếu, nâng cao sức cạnh tranh và tạo ra khác biệt trong ngắn hạn. Nhưng họ không thể thay thế toàn bộ quá trình đào tạo, phát hiện và phát triển cầu thủ trong nước.

Một nền bóng đá muốn duy trì vị thế cần có lực lượng kế cận đủ tốt, hệ thống đào tạo trẻ hiệu quả và môi trường thi đấu giúp cầu thủ tiến bộ liên tục. Nếu chỉ tập trung vào những giải pháp mang lại kết quả nhanh, bóng đá Việt Nam có nguy cơ phụ thuộc vào nguồn lực bổ sung mà chưa giải quyết được những hạn chế từ gốc.

Đây cũng là điểm đáng chú ý trong triết lý của Troussier. Nhà cầm quân người Pháp từng làm việc ở nhiều nền bóng đá và có kinh nghiệm gắn với quá trình phát triển bóng đá Nhật Bản đầu những năm 2000. Ông nhấn mạnh việc xây dựng lối chơi, trao cơ hội cho cầu thủ trẻ và chuẩn bị lực lượng cho những mục tiêu dài hạn.

HLV Troussier theo đuổi triết lý phát triển bóng đá trẻ.

Sai lầm nằm ở cách sử dụng Troussier?

Điều cần nhìn lại là sự phù hợp giữa vai trò được giao và thế mạnh của Troussier. Sau năm 2015, ông không còn hoạt động thường xuyên ở vị trí HLV trưởng đội bóng chuyên nghiệp như trước, mà chuyển nhiều hơn sang các vai trò quản lý, tư vấn và phát triển bóng đá. Vì vậy, việc đưa ông trở lại dẫn dắt đội tuyển Việt Nam năm 2023 đặt ra câu hỏi về mức độ phù hợp với yêu cầu thực chiến, nơi kết quả phải được bảo đảm trong từng trận đấu.

Có thể hình dung Troussier giống một võ sĩ đã rời sàn đấu, dành nhiều năm truyền đạt kinh nghiệm và xây dựng phương pháp huấn luyện. Nếu ép võ sĩ treo găng đã lâu trở lại võ đài thì "no đòn" là điều khó tránh vì lâu ngày không đấu thì anh đâu còn phản xạ như trước.

Troussier cũng vậy, khi trở lại môi trường thi đấu đỉnh cao, ông mất cảm giác xử lý những tình huống thực chiến. Dù vậy, điều đó không thể phủ nhận năng lực của ông, mà cho thấy kinh nghiệm chiến lược và năng lực cầm quân trực tiếp là hai thế mạnh khác nhau.

Nếu bóng đá Việt Nam cần một HLV lập tức tạo ra kết quả, ổn định phòng thay đồ và tối ưu lực lượng hiện có, Kim Sang-sik là hình mẫu phù hợp. Chiến lược gia người Hàn Quốc có thể giúp đội tuyển chinh phục những danh hiệu trước mắt. Nhưng để tiến xa hơn, ông vẫn cần một nền tảng cầu thủ đủ tốt và được chuẩn bị bài bản.

Công việc ấy không thể hoàn thành chỉ bằng những điều chỉnh chiến thuật hay bổ sung nhân sự trong thời gian ngắn mà cần tầm nhìn của Troussier.