Bữa ấy mưa xuân

Sân bay Đà Nẵng đêm mùng hai Tết, ai ai cũng hồ hởi khi được người thân tới đón. Ông dù là Việt kiều nhưng chẳng có ai rước. Ấy là do ông muốn trở về bí mật, bất ngờ, không cho bà con họ hàng ở quê biết trước. Ông sẽ tự mình bắt xe ra quê Quảng Trị nhưng chưa về nhà ngay. Ông còn một việc quan trọng mà nếu không làm trong đêm nay thì không biết đến bao giờ.

Năm nay đã sáu lăm tuổi, ông cũng chẳng còn được mấy chuyến trở về quê, mà phiên chợ Đình làng Bích La thì mỗi năm chỉ họp một lần vào đêm mùng hai đến rạng sáng mùng ba Tết thôi. Ông muốn đi tìm một người ở phiên chợ ấy.

Minh họa: Tiến Hoàng

Xe chạy càng gần về đến quê, lòng ông càng nao nao. Ông mở ví lấy ra một hình trái tim được gấp bằng giấy. Thật cẩn thật, ông mở chậm rãi từng nếp gấp, thoáng chốc trái tim giấy đã xòe ra thành tờ tiền màu hồng. Đó là tờ bạc năm hào ấn hành năm 1985. Bây giờ chẳng mấy ai giữ tờ tiền này, nó đã thành đồ cổ, không còn giá trị lưu thông. Thế mà ông vẫn giữ, mang theo bên mình mấy chục năm lưu lạc xứ người.

Bữa ấy mưa xuân, trời về khuya se lạnh. Bốn chục năm rồi ông vẫn chưa quên cái đêm khuya mùng hai Tết năm đó. Ngay ở chỗ cổng vào đình nơi họp chợ, mưa xuân đẫm ướt những mảnh xác pháo đỏ hồng. Mùi khói nhang thơm phảng phất cả một vùng. Hai bên lối đi, những cây đèn dầu hỏa của người bán lộc đầu năm. Phía sau mỗi cây đèn là một người bán với chiếc mủng xếp lớp lớp những bó chè xanh, mấy đùm muối biển. Người đi chợ Đình ai cũng mua một nhánh chè lấy lộc và một gói muối hạt mang về nhà. Ánh đèn dầu tuy leo lét nhưng bởi có hàng trăm chiếc nên hợp thành một vùng ánh sáng mờ mờ ảo ảo, lập lòe như một vườn sao rụng.

Ông khi ấy vẫn đang là chàng trai ngoài đôi mươi, trẻ trung, sức vóc, nhiều mơ mộng. Nghe nói chợ Đình làng Bích La không chỉ là nơi người ta đến lễ đình để cầu an, cầu may, cầu tài mà còn cầu cả tình duyên. Ừ, thì đi thử xem sao.

Mười hai giờ đêm, làng bắt đầu khai hội. Mấy cụ ông trong ban hương sự khăn đóng áo dài chỉnh tề dâng hương vái lạy. Tiếng chiêng tiếng trống, cả tiếng thanh la não bạt dồn dập như làm cho đêm xuân rộn ràng hẳn. Tương truyền ở hồ nước ngay bên cạnh đình làng Bích La khi xưa có một con rùa vàng ẩn sống. Cứ vào đêm mùng hai Tết rùa nổi lên, năm ấy mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Nhưng có một năm rùa không ngoi lên nên thần dân khó khăn, thất bát. Từ đó làng tổ chức lễ cúng và hội chợ để gọi rùa vàng hiện lên.

Năm nay không biết rùa thần có hiển linh hay không? Người ta thì thầm hỏi nhau, tò mò kéo nhau đi phiên chợ giữa đêm khuya khoắt. Tết mà, có cần gì giờ giấc. Đám trai trẻ lại nhỏ to nhau rằng ở phiên chợ ấy rất nhiều gái đẹp, ấy là các cô thôn nữ quanh vùng mang lộc đến bán. Rồi những cô gái đi du xuân. Tha hồ ngắm nghía, tha hồ làm quen.

Ông đi một lượt qua mấy cây đèn dầu, tiếng mời gọi mua hàng rộn ràng. Rồi ông chợt dừng lại trước gánh hàng một cô gái trẻ. Cô không đon đả mời chào như những người bán hàng khác. Trong ánh sáng lờ mờ của đèn dầu, khuôn mặt cô ửng rộm lên vẻ mộc mạc, xinh xắn. Cô mỉm cười khiến ông như bị hớp hồn. Ông đứng khựng thật lâu, một lúc sau mới mở được lời.

- O cho tui xin một nhánh chè lấy lộc.

- Năm mới năm mẻ, chúc anh gặp may.

Cô lấy bó lá chè buộc dây chuối đưa cho ông. Ông luống cuống vụng về hay giả vờ cố ý nắm lấy bàn tay cô gái khiến cô cúi mặt e thẹn. Rút túi ra tờ giấy bạc một đồng, ông trả cho cô.

- Năm hào thôi anh ơi.

- Tui không có năm hào, o cứ cầm lấy, coi như lì xì đầu năm.

- Cám ơn anh. Nhưng không được, như rứa thì mất lộc của anh. Đợi em chút.

Cô măn mo trong chiếc túi vải tìm tiền thối lại. Nhưng lục tung mãi chẳng có được tờ năm hào nào. Ông nấn ná không phải đợi lấy tiền thối, mà muốn đứng thật lâu chút nữa để ngắm cô bán hàng.

Chợt cô thọc tay vào túi áo lấy ra một tờ tiền năm hào màu hồng đã được gấp thành hình trái tim.

- May mà còn năm hào này. Anh vui vẻ nhận giúp, nghe.

Nếu đó là tờ năm hào bình thường, chắc ông sẽ còn đưa đẩy. Nhưng tờ tiền xếp hình khéo quá khiến ông bất ngờ và thích thú, không từ chối được.

Trên chiếc mủng đựng muối của cô có chiếc đòn gánh tre gác kê lên. Liếc qua, ông đọc được ở đầu đòn gánh có vệt sơn ghi chữ Đào, chắc là để đánh dấu cho khỏi bị lộn đòn gánh của người khác.

- Cám ơn o. Chút nữa trời rạng sáng tui sẽ quay lại đây gặp… Đào.

- Răng anh biết tên em?

Phía sau người ta chen lấn xô đẩy. Ông không trả lời, chỉ tủm tỉm cười rồi luống cuống bước đi. Đằng nào lát nữa Ông cũng quay lại như đã hứa.

Ông đi loanh quanh hội chợ coi ngó cảnh bán mua xen lẫn những trò chơi dân gian. Một cụ bà nhai trầu bỏm bẻm ngồi bán nhang, giấy vàng mã và cau trầu cho người ta mua đặt lễ trong đình. Bên kia một bánh xe gỗ hình tròn sơn màu xen kẽ theo lối rẽ quạt. Chính giữa tâm bánh xe có một trục quay đóng vào thân cây. Người chơi cầm chiếc phi tiêu gắn đuôi lông gà phóng vào bánh xe gỗ đang xoay tít. Bánh xe dừng, người ta ồ lên rộn ràng khi phi tiêu cắm đúng vào ô đặt cược.

Ông cũng thử vận may với trò phóng phi tiêu. Những tờ tiền được rút ra đặt xuống bàn gỗ, rồi những tiếng xì xào tiếc nuối. Hết tiền, ông đặt luôn tờ năm hào gấp hình trái tim lúc nãy cô gái vừa thối. Khi bánh xe chầm chậm sắp dừng hẳn, ông lờ mờ đoán biết ván cuối cùng này lại trật lất. Thế là ông giật lấy tờ tiền co cẳng chạy. ông không thể để mất tờ năm hào này được.

Phía sau mấy tiếng la ó rượt đuổi đòi túm kẻ chơi gian. Ông cắm cổ chạy thoát ra khỏi đám đông và lủi vào trốn ở một bụi cây rậm rạp phía xa. Trời sáng, ông mới dám quay lại để tìm Đào, nhưng cô nàng đã không còn ở đó. Phiên chợ chỉ họp trong đêm, mỗi năm chỉ một đêm thôi, giờ thì đã vãn.

Đó là lần đầu tiên ông đi phiên chợ Đình và cũng là duy nhất cho đến giờ. Sau Tết đó cuộc đời ông lưu lạc tha phương, rồi sang sống tận Mỹ. Bốn chục năm, từ chàng trai ngoài đôi mươi phơi phới, nay ông đã bạc tóc.

Ông nhận ra con đường vào phiên chợ thật quen thuộc, cứ như bốn thập kỷ qua làng quê này vẫn còn giữ vẻ thanh bình hồn hậu. Khác chăng khi xưa là bây giờ đã có đèn điện, quang cảnh sáng hẳn. Ai muốn tìm ai giữa chợ bây giờ chắc cũng dễ dàng hơn.

Chợ Đình đêm nay lại có mưa xuân. Người ta kháo nhau như thế là hên lắm, cầu gì được nấy. Ông đi thẳng vào ngôi đình cổ giữa chợ, thắp một nén nhang, miệng lẩm nhẩm khấn. Chiếc lư đại rậm rịt chân hương, lửa bắt bén khiến nén nhang của ông cũng phực cháy. Ông vái tay lia lịa như tạ ơn lời khấn linh nghiệm.

Ông đi thật chậm cố tìm lại cái chỗ năm xưa từng gặp cô gái. Chỗ ấy có một gốc cây lưu niên, bây giờ nó đã to đùng, tán xòe che một khoảnh đất. Lướt chậm qua dãy hàng của những người bán lộc đầu năm, ông nhìn kỹ từng khuôn mặt. Nếu gặp được, người con gái năm xưa của ông bây giờ cũng đã ngoài sáu mươi, dễ gì ông nhận ra.

Rồi ông dừng lại trước một cô gái có nét hao hao người ấy. Linh tính khiến ông cứ ngờ ngợ. Ông lại nhìn thấy chiếc đòn gánh tre kê nơi chiếc mủng của cô. Dù trên chiếc đòn gánh nét chữ phai mờ không đọc được, nhưng ông đã lượn đi lượn lại ba vòng ở đây rồi, nó là chiếc đòn gánh duy nhất. Thời nay chẳng còn mấy ai dùng triêng gióng nữa đâu.

Khách đi chợ chen lấn ồn ào, muốn hỏi cô gái điều gì lúc này cũng không tiện, mà ông vẫn chưa biết phải hỏi gì. Ông sang quầy bán đồ chơi trẻ con đối diện ngồi nghỉ chân. Cầm con tò he đất lên chúm miệng thổi, ông thấy mình như trở lại những ngày thơ trẻ. Ông bắt chuyện với cụ già bán hàng, vu vơ chuyện làng mạc xong ông hú họa hỏi thăm về cô gái bán lộc phía trước.

- À, đó là cô con gái, hình như nhà ở gần đây. Năm nào hai mạ con cũng gánh chè ra đây bán lộc. Không biết răng mà năm nay bà ấy không đi chợ, hay là chút nữa bà mới tới. Giờ hãy còn sớm, chợ chỉ mới bắt đầu thôi mà.

Bần thần, trong ông xen lẫn những cảm xúc vui mừng, hồi hộp, lo lắng. Ông rút tờ bạc năm hào ra mân mê. Một trái tim hồng, ông vẫn giữ, dẫu mấy chục năm qua nó chỉ còn là tờ giấy lộn không hơn không kém. Thì có sao đâu, kỷ niệm là vô giá mà.

Ông sẽ ngồi đây đợi thêm chút nữa.

Phiên chợ bữa ấy, mưa xuân vẫn lây phây.

Truyện ngắn của Hoàng Công Danh