Bức ảnh 15 năm trước hé lộ chuyện thú vị về 3 người bạn nay đều là giáo sư quốc tế
Bức ảnh hội ngộ chụp cách đây 15 năm ghi lại khoảnh khắc của ba người bạn Trường Phổ thông Năng khiếu (TPHCM). Từ bạn cùng lớp, Trần Vĩnh Hưng, Nguyễn Tiến Khải và Đặng Nguyễn Đức Tiến đều trở thành giáo sư tại các đại học danh tiếng thế giới.
Cách đây vài ngày, Trường Phổ thông Năng khiếu đăng tải bức ảnh chụp năm 2011 tại Padova (Italy), ghi lại khoảnh khắc hội ngộ của ba cựu học sinh, đi kèm dòng chú thích: "Đôi bạn cùng Tiến".
Khi ấy, Hưng từ Mỹ sang thăm Khải đang làm nghiên cứu sinh tại Italy, còn Tiến đi tàu từ Trento đến Padova để gặp hai người bạn.
"Ít ai nghĩ rằng, 15 năm sau, ba người bạn trong bức ảnh đều trở thành giáo sư chính thức (full professor) tại các đại học quốc tế, sau hành trình khởi đầu từ niềm đam mê Toán học.
Hiện GS Trần Vĩnh Hưng công tác tại Đại học Wisconsin-Madison, GS Nguyễn Tiến Khải tại Đại học Bắc Carolina (Mỹ), còn GS Đặng Nguyễn Đức Tiến là giáo sư Đại học Bergen (Na Uy). GS Hưng và GS Khải theo đuổi Toán học, còn GS Tiến nghiên cứu Khoa học máy tính.
Cả ba là cựu học sinh khóa 1999-2002 của Trường Phổ thông Năng khiếu, sau đó cùng học tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên TPHCM.

Bức ảnh chụp năm 2011 tại Padova (Italy), ghi lại khoảnh khắc hội ngộ của ba người bạn là giáo sư Trần Vĩnh Hưng (bên trái) Nguyễn Tiến Khải (ở giữa) và Đặng Nguyễn Đức Tiến (bên phải) với dòng chú thích "Đôi bạn cùng Tiến". Ảnh: PTNK
Từ những học trò chuyên Toán đến hành trình vươn ra thế giới
Chia sẻ với VietNamNet, TS Trần Nam Dũng, Phó hiệu trưởng Trường Phổ thông Năng khiếu, nhận xét con đường của ba người khá bằng phẳng, bởi niềm đam mê từ thuở nhỏ gần như không thay đổi.
"Cả ba đều yêu thích Toán học từ những năm tiểu học và giữ niềm đam mê ấy qua tất cả các cấp học tiếp theo", ông Dũng kể.
Ở bậc THCS, cả ba đều theo học chuyên Toán: GS Hưng tại Trường Nguyễn Du (Gò Vấp), GS Khải ở Quảng Ngãi và GS Tiến tại Trường Thoại Ngọc Hầu (An Giang).
Riêng GS Tiến bắt đầu chuyển hướng sang Tin học từ năm lớp 7. Đến lớp 9, GS Tiến tham gia thi học sinh giỏi cả Toán và Tin học, trước khi chọn Tin học khi vào lớp 10.
Cả ba cùng vào Trường Phổ thông Năng khiếu nhưng không học chung lớp trong những năm đầu THPT. Đến lớp 12, khi hai lớp chuyên Toán và chuyên Tin nhập lại, họ mới trở thành bạn cùng lớp.
"Tiến thì đến lớp 12 tôi mới dạy. Còn Hưng và Khải thì tôi dạy suốt, cả ở đội tuyển", TS Trần Nam Dũng nhớ lại.
Lên đại học, GS Hưng và GS Khải theo học chương trình Cử nhân tài năng Toán, còn GS Tiến là sinh viên khóa đầu tiên của chương trình Cử nhân tài năng Công nghệ thông tin tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên.
Dù không học cùng lớp, GS Hưng và GS Khải vẫn thường xuyên tham gia các hoạt động học thuật chung. Hai người từng chủ biên một tạp chí Toán học nội bộ do sinh viên thực hiện. Từ hoạt động này, chương trình Gặp gỡ Toán học mùa hè dần hình thành và được hai giáo sư duy trì đến nay.
Sau khi tốt nghiệp, cả ba tiếp tục con đường nghiên cứu ở nước ngoài. Năm 2008, GS Hưng sang Mỹ làm nghiên cứu sinh tại Đại học California, Berkeley; GS Khải sang Italy học tiến sĩ tại Đại học Padova. Trong khi đó, GS Tiến tiếp tục học thạc sĩ tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, trước khi sang Đại học Trento (Italy) làm nghiên cứu sinh vào năm 2010.

GS Trần Vĩnh Hưng; GS Nguyễn Tiến Khải; TS Trần Nam Dũng và GS Nguyễn Hữu Anh. Ảnh: TS Trần Nam Dũng cung cấp
Dù cách nhau nửa vòng trái đất, GS Hưng và GS Khải vẫn thường xuyên làm Toán cùng nhau. Năm 2011, khi GS Khải mời GS Hưng sang Italy tham dự một buổi seminar, GS Tiến cũng đi tàu từ Trento đến Padova để hội ngộ. Đây chính là dịp ba người chụp bức ảnh kỷ niệm. Trong ảnh còn có cô con gái đầu lòng của GS Hưng.
Thời gian ở Italy cũng giúp GS Khải và GS Tiến có nhiều cơ hội gặp gỡ. Hầu như tháng nào, hai người cũng gặp nhau, khi ở Trento, lúc tại Padova. Khoảng cách địa lý không làm thay đổi tình bạn, cũng không khiến những màn trêu chọc, "cà khịa" từ thời học sinh ít đi.
3 con đường riêng, cùng đạt vị trí giáo sư ở tuổi ngoài 40
Sau những năm tháng nghiên cứu sinh, cả ba lần lượt xây dựng sự nghiệp học thuật tại các trường đại học quốc tế.
GS Khải bảo vệ thành công luận án tiến sĩ năm 2011. Hai năm sau, ông sang Mỹ làm trợ lý giáo sư tại Đại học bang Pennsylvania.
GS Hưng hoàn thành chương trình tiến sĩ năm 2012, sau đó nghiên cứu sau tiến sĩ tại Đại học Chicago, trước khi trở thành trợ lý giáo sư tại Đại học Wisconsin-Madison năm 2015.
GS Tiến nhận bằng tiến sĩ năm 2014, sau đó chuyển sang làm việc tại Dublin City University (Ireland). Năm 2018, ông trở thành phó giáo sư tại Đại học Bergen (Na Uy).
Năm 2023, GS Hưng và GS Tiến được bổ nhiệm giáo sư chính thức. Đầu năm 2026, GS Khải cũng đạt vị trí này.
Hơn hai thập kỷ sau ngày rời ghế nhà trường, cả ba đều trở thành giáo sư tại các đại học ở Mỹ và châu Âu: hai người trong lĩnh vực Toán học, một người trong lĩnh vực Khoa học máy tính.
Theo TS Trần Nam Dũng, điều đáng quý trong tình bạn của ba giáo sư là sự tôn trọng, tin tưởng và ủng hộ lẫn nhau. Họ không phải lúc nào cũng đồng thuận, thậm chí từng tranh luận, cãi nhau vì khác biệt quan điểm, nhưng vẫn luôn sẵn sàng hỗ trợ nhau khi cần.
Bền bỉ đóng góp cho khoa học trong nước
Một điểm chung khác của ba giáo sư là mong muốn đóng góp cho cộng đồng khoa học Việt Nam.
GS Hưng thực hiện loạt chương trình "Toán học không màu", phỏng vấn các nhà toán học Việt Nam, qua đó giới thiệu những gương mặt và câu chuyện phía sau hoạt động nghiên cứu.
GS Hưng và GS Khải cùng duy trì chương trình Gặp gỡ Toán học mùa hè. Hằng năm, hai giáo sư trở về Việt Nam giảng dạy, trao đổi chuyên môn với sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh.
Tại Hội nghị Toán học quốc tế năm 2024, tổ chức ở Trường Đại học Khoa học Tự nhiên và Trường Phổ thông Năng khiếu, GS Hưng và GS Khải đều trình bày báo cáo khoa học. GS Hưng còn là một trong 6 nhà toán học Việt Nam được GS Ngô Bảo Châu mời tham gia Chương trình Học giả hội tụ, tạo cơ hội nghiên cứu và trao đổi học thuật cho các nhà toán học trẻ trong nước.

Hội nghị Toán học quốc tế năm 2024 với các nhà Toán học: Trần Nam Dũng, Lê Long Triều, Chung Nhân Phú, Vương Trung Dũng, Nguyễn Trọng Toán, Trần Vĩnh Hưng. Ảnh: TS Trần Nam Dũng cung cấp
GS Đặng Nguyễn Đức Tiến có cách đóng góp riêng cho cộng đồng khoa học trong nước. Từ năm 2015, ông cùng TS Trần Nam Dũng và các cộng sự tham gia xuất bản tạp chí điện tử Epsilon nhằm phổ biến kiến thức toán học và khoa học. GS Tiến phụ trách kết nối, phát triển nội dung về khoa học máy tính, đồng thời đảm nhận phần lớn công việc kỹ thuật, từ quy trình xuất bản đến xây dựng và vận hành website.
Vợ GS Tiến, chị Thư, cũng là cựu học sinh Trường Phổ thông Năng khiếu, phụ trách thiết kế bìa tạp chí. Trong 25 số Epsilon đã xuất bản, hơn 20 số có bìa do chị thiết kế.

