Bước chuyển để Việt Nam thành quốc gia biển mạnh

Toàn cảnh Diễn đàn Biển Việt Nam 2026. Ảnh: Mộc An/Mekong ASEAN.

Ngày 2/10, tại Hà Nội, Bộ Ngoại giao chủ trì tổ chức Diễn đàn Biển Việt Nam 2026 với chủ đề "Hợp tác và hội nhập quốc tế trong xây dựng Việt Nam thành quốc gia biển mạnh".

Diễn đàn là dịp để Việt Nam chia sẻ tầm nhìn phát triển, lắng nghe kinh nghiệm, sáng kiến và đề xuất hợp tác từ các đối tác, qua đó trao đổi các hướng đi nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 20 của Đảng.

Phát biểu khai mạc, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh, Phó Chủ tịch Quốc hội chia sẻ biển gắn liền với lịch sử dựng nước và giữ nước, với chủ quyền, không gian sinh tồn và tương lai phát triển của dân tộc. Biển cũng là cửa ngõ kết nối Việt Nam với khu vực và thế giới.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định hai mục tiêu chiến lược 100 năm: Đến năm 2030, kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng, Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; Đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước, trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh, Phó Chủ tịch Quốc hội Khóa XVI, phát biểu khai mạc sự kiện. Ảnh: Mộc An/Mekong ASEAN.

"Để thực hiện khát vọng này, Việt Nam cần mở rộng không gian phát triển, tạo lập động lực tăng trưởng mới và nâng cao sức mạnh tổng hợp. Biển là một không gian chiến lược cho tiến trình đó. Một Việt Nam mạnh hơn về biển sẽ có thêm năng lực đóng góp cho hợp tác khu vực và quốc tế, duy trì hòa bình, ổn định trên biển và khai thác biển bền vững, hiệu quả," ông Nguyễn Doãn Anh chia sẻ.

Tại sự kiện, ông Nguyễn Duy Hưng, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho biết Nghị quyết 20 đặt ra yêu cầu chuyển từ tư duy khai thác biển sang quản trị biển hiện đại; từ phát triển kinh tế ven biển sang xây dựng và phát triển quốc gia biển mạnh; từ quản lý theo ngành, lĩnh vực sang quản trị tổng hợp, thống nhất quốc gia về biển.

Đồng thời, phát triển phải chuyển từ chủ yếu dựa vào khai thác tài nguyên sang dựa trên tri thức, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, dữ liệu và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Ông Nguyễn Duy Hưng, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương chia sẻ tại diễn đàn. Ảnh: Mộc An/Mekong ASEAN.

Ông khẳng định, biển không chỉ là không gian tài nguyên mà còn là không gian phát triển chiến lược của quốc gia. Mọi quy hoạch, chiến lược và chương trình phát triển phải gắn với yêu cầu bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài sản quốc gia, lợi ích quốc gia trên biển và giữ vững môi trường hòa bình, ổn định.

Mục tiêu là xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, giàu từ biển, phát triển bền vững từ biển, có nền quản trị biển hiện đại và khoa học công nghệ biển tiên tiến. Cùng với đó, đời sống nhân dân vùng biển, đảo được nâng cao; văn hóa biển được bảo tồn, phát huy; quốc phòng, an ninh, chủ quyền và lợi ích quốc gia trên biển được giữ vững.

Nghị quyết cũng xác lập tầm nhìn và những định hướng chiến lược lớn. Vấn đề quan trọng hiện nay là chuyển các định hướng đó thành chương trình hành động, nguồn lực, năng lực và kết quả cụ thể trong giai đoạn từ nay đến năm 2030.

Kinh tế biển Việt Nam: Từ khai thác tài nguyên sang làm chủ không gian và công nghệ

Tại Phiên định hướng cấp cao với chủ đề "Từ Chiến lược biển đến chương trình hành động 2026–2030”, 5 diễn giả đại diện các Bộ, ngành và tổ chức quốc tế đã cùng phác thảo bước chuyển căn bản của kinh tế biển giai đoạn 2026–2030.

Một quốc gia biển mạnh không thể chỉ được đo bằng quy mô kinh tế biển hay năng lực khai thác tài nguyên. Năng lực tham gia và đóng góp vào quản trị biển, đại dương cũng là một thành tố quan trọng. Đây là lĩnh vực đòi hỏi sự phối hợp giữa các quốc gia, tổ chức quốc tế và nhiều chủ thể khác, từ nghiên cứu khoa học, bảo vệ môi trường đến ứng phó với biến đổi khí hậu và bảo đảm an toàn, an ninh trên biển.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh, Việt Nam mong muốn cùng các quốc gia và đối tác xây dựng một không gian biển hòa bình, hợp tác và kết nối, trong đó chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp được tôn trọng, khác biệt được quản lý và lợi ích chung ngày càng được mở rộng. Theo cách tiếp cận này, đối thoại, luật pháp quốc tế, xây dựng lòng tin, kết nối lợi ích và mở rộng đồng thuận là những yếu tố quan trọng để cùng kiến tạo môi trường hợp tác.

Từ yêu cầu đó, hợp tác và hội nhập quốc tế không chỉ nhằm bổ sung nguồn lực cho phát triển kinh tế biển trong nước, mà còn tạo điều kiện để Việt Nam nâng cao vai trò và đóng góp trong các vấn đề biển và đại dương của khu vực và thế giới.

Nghị quyết số 20-NQ/TW đặt ra mục tiêu dài hạn, trong khi giai đoạn 2026-2030 được xem là thời kỳ quan trọng để cụ thể hóa các định hướng thành chương trình và dự án. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các Bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu và các đối tác quốc tế.

Từ phát triển hạ tầng, khoa học công nghệ, năng lượng, logistics, du lịch biển đến bảo tồn hệ sinh thái và nâng cao năng lực quản trị, mỗi lĩnh vực đều cần những hình thức hợp tác phù hợp. Trong đó, yêu cầu xuyên suốt là bảo đảm các nguồn lực được sử dụng hiệu quả, tạo ra giá trị lâu dài và phục vụ mục tiêu phát triển bền vững.