Muốn trở thành quốc gia biển mạnh, Việt Nam phải xây dựng được nội lực biển mạnh

Diễn đàn tập trung trao đổi, khuyến nghị các định hướng, giải pháp hợp tác nhằm triển khai Nghị quyết số 20 của Trung ương về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, chuyển tiềm năng biển thành nguồn lực phát triển thực chất và bền vững.

Các đại biểu tham dự diễn đàn

Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh cho biết Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định 2 mục tiêu chiến lược 100 năm. Để thực hiện khát vọng đó, Việt Nam cần mở rộng không gian phát triển, tạo lập động lực tăng trưởng mới và nâng cao sức mạnh tổng hợp.

Biển là một không gian chiến lược cho tiến trình ấy. Một Việt Nam mạnh hơn về biển cũng có thêm năng lực đóng góp cho hợp tác khu vực và quốc tế, đóng góp duy trì hòa bình, ổn định trên biển và khai thác biển một cách bền vững và hiệu quả.

Phó Chủ tịch Quốc hội: Việt Nam sẽ tiếp tục cùng ASEAN và các đối tác đóng góp cho một Biển Đông hòa bình và phát triển bền vững trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là Hiến chương Liên Hợp Quốc và Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982)

Phó Chủ tịch Quốc hội nêu rõ biển là nền tảng quan trọng của sức mạnh tổng hợp quốc gia. Xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh là chiến lược phát triển đất nước lâu dài. Trong đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chính để làm chủ tri thức về công nghệ biển, kết hợp chặt chẽ với phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường và bảo đảm vững chắc chủ quyền, an ninh quốc gia.

Ông khẳng định Việt Nam mạnh hơn về biển cũng là một Việt Nam đóng góp nhiều hơn cho hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững. Trên tinh thần đó, Việt Nam mong muốn tiếp tục chủ động, tích cực tham gia giải quyết các thách thức chung đối với biển và đại dương phù hợp với luật pháp quốc tế. Định hình theo cách tiếp cận của Việt Nam là cùng kiến tạo thông qua đối thoại, luật pháp quốc tế, xây dựng lòng tin, kết nối lợi ích và mở rộng đồng thuận.

Theo chia sẻ của Phó Chủ tịch Quốc hội, Việt Nam chủ trương thúc đẩy các khuôn khổ quản trị toàn cầu bao trùm, công bằng, phản ánh đầy đủ thực tiễn phát triển và lắng nghe tiếng nói của mọi quốc gia, nhất là các nước đang phát triển, các nước có hoàn cảnh đặc biệt và các nước dễ bị tổn thương.

Trên biển, tầm nhìn ấy là cùng các quốc gia và các đối tác xây dựng một không gian hòa bình, hợp tác và kết nối, nơi chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp được tôn trọng, khác biệt được quản lý và lợi ích chung ngày càng được mở rộng.

Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Duy Hưng

Phát biểu dẫn đề, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Duy Hưng nhấn mạnh mọi quy hoạch, chiến lược và chương trình phát triển phải gắn liền với yêu cầu bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia, bảo vệ lợi ích quốc gia trên biển và giữ vững môi trường hòa bình, ổn định.

Mục tiêu là xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, giàu từ biển, phát triển bền vững từ biển, có nền quản trị biển hiện đại, khoa học công nghệ biển tiên tiến, đời sống nhân dân vùng biển đảo được nâng cao, văn hóa biển được bảo tồn và phát huy, quốc phòng - an ninh, chủ quyền và lợi ích quốc gia trên biển được giữ vững.

Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho rằng muốn trở thành quốc gia biển mạnh, Việt Nam phải xây dựng được một nội lực biển mạnh. 

Theo ông, Việt Nam phải chuyển mạnh từ tăng trưởng dựa nhiều vào mở rộng đầu tư sang phát triển dựa trên năng suất, tri thức, công nghệ và con người, đồng thời huy động, chuyển hóa hiệu quả các nguồn lực quốc tế thành năng lực nội sinh của đất nước. Và đặc biệt là phải nâng cao năng lực tự thân.

Hợp tác quốc tế về biển phải hướng đến những kết quả cụ thể về vốn, công nghệ, tri thức, nhân lực, hạ tầng, quản trị, thị trường, năng lực bảo vệ môi trường...

Nhu cầu vốn cho kiên cố hạ tầng biển, cảng biển, logistics, năng lượng, đô thị ven biển, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu là rất lớn trong khi nguồn lực trong nước có giới hạn. Một quốc gia biển mạnh không thể hình thành trên nền tảng quản lý phân tán, chia cắt theo ngành, lĩnh vực và địa giới hành chính.

Xây dựng "thế trận lòng dân" trên biển

Từ góc độ quốc phòng, Chuẩn Đô đốc Phạm Minh Tuấn - Phó Tư lệnh Quân chủng Hải quân (Bộ Quốc phòng) cho rằng cần nâng cao năng lực bảo vệ và quản trị biển, trong đó tiếp tục xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân và "thế trận lòng dân" trên biển.

Chuẩn Đô đốc Phạm Minh Tuấn: Nâng cao năng lực phát hiện, đánh giá và xử lý kịp thời các nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh, an toàn hàng hải

Cùng với kết hợp chặt chẽ quốc phòng, an ninh, đối ngoại và phát triển kinh tế biển, ông đề nghị ưu tiên nguồn lực đầu tư xây dựng, phát triển các khu kinh tế - quốc phòng ven biển, đảo. Mọi hoạt động đầu tư khai thác và sử dụng biển, đảo cần phù hợp với quy hoạch tổng thể, bảo vệ lợi ích lâu dài của quốc gia, không làm giảm năng lực phòng thủ.

Bà Pauline Tamesis - điều phối viên thường trú Liên Hợp Quốc tại Việt Nam đánh giá Nghị quyết số 20 phù hợp với các ưu tiên được thúc đẩy thông qua cam kết của Hội nghị Đại dương Liên Hợp Quốc lần thứ ba.

Điều phối viên thường trú Liên Hợp Quốc tại Việt Nam: Một quốc gia biển, đại dương không thể được xem là một lĩnh vực riêng lẻ mà là nơi giao thoa giữa chủ quyền, an ninh, lương thực, sinh kế, khí hậu và phát triển

Theo bà, sự phù hợp được thể hiện ở ít nhất 4 nhóm hành động.

Thứ nhất là mở rộng các khu bảo tồn biển, với tăng diện tích các khu bảo tồn biển và ven biển đạt tối thiểu 6% diện tích tự nhiên vùng biển quốc gia vào năm 2030. Thứ hai là giảm carbon trong vận tải biển. Thứ ba là chống ô nhiễm biển. Thứ tư là nguồn tài chính, kêu gọi đầu tư đa dạng, tài chính xanh, chia sẻ rủi ro và hỗ trợ ngư dân, cư dân sống ở ven biển, đảo.