Bước chuyển quyết định tiến tới Tổng khởi nghĩa giành chính quyền

Trước khi Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc về nước, phong trào cách mạng tại Cao Bằng đã phát triển mạnh mẽ với những chi bộ đảng ra đời tại khu vực rừng núi. Ảnh: Bích Nguyên

Ngày 8/2/1941, Người cùng một số đồng chí thân cận chuyển lên sống và làm việc tại hang Cốc Bó, thôn Pác Bó. Khi đi xem xét địa thế quanh hang, dừng lại bên bờ suối, Bác nói với các đồng chí cùng đi: “Mình vừa nảy ra cái ý này: Dòng suối của ta đẹp quá, trong xanh như ngọc ấy, lại bắt nguồn từ đây, nên đặt tên là suối Lênin. Còn ngọn núi hùng dũng kia (Bác chỉ tay về phía sau bên trái), chúng ta gọi là núi Các Mác”[3]. Sau này, sử dụng tảng đá bên bờ suối Lênin làm bàn làm việc, Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc dịch tiếp cuốn Lịch sử Đảng Cộng sản Nga (tóm tắt) ra tiếng Việt, để làm tài liệu huấn luyện đảng viên[4]. Khó khăn, gian khổ nhưng không ngăn được quyết tâm thực hiện khát vọng giải phóng dân tộc của Người: “Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng/Cuộc đời cách mạng thật là sang”[5].

Từ ngày 10 đến ngày 19/5/1941, Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã triệu tập và chủ trì Hội nghị Trung ương lần thứ 8 của Đảng tại lán Khuổi Nậm, với sự tham dự của các đồng chí: Trường Chinh, Hoàng Văn Thụ, Hoàng Quốc Việt, Phùng Chí Kiên, một số đại biểu của Xứ ủy Bắc Kỳ, Trung Kỳ và đại biểu hoạt động ở nước ngoài. Hội nghị chủ trương đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu và quyết định thành lập Mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng minh, gọi tắt là Mặt trận Việt Minh. Hội nghị khẳng định: “Trong lúc này nếu không giải quyết được vấn đề dân tộc giải phóng, không đòi được độc lập tự do cho toàn thể dân tộc, thì chẳng những toàn thể quốc gia - dân tộc còn chịu mãi kiếp ngựa trâu, mà quyền lợi của bộ phận giai cấp đến vạn năm sau cũng không đòi được”[6]. Tư tưởng ấy thể hiện sự nhạy bén chính trị và đặt lợi ích của dân tộc lên trên hết. Đó là sự điều chỉnh chiến lược phù hợp, kịp thời và thể hiện sự kiên định trong mục tiêu lớn.

Sau Hội nghị Trung ương 8, dưới sự lãnh đạo của Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, Cao Bằng là một trong những tỉnh đi đầu trong cuộc vận động giải phóng dân tộc, nơi thí điểm đầu tiên của Mặt trận Việt Minh. Đến cuối năm 1941, ở Cao Bằng đã xuất hiện nhiều xã “hoàn toàn” của Việt Minh. Đến đầu năm 1942, 3 trong 9 châu của Cao Bằng đã hoàn toàn nằm trong các xã, tổng của Việt Minh. Từ cuối năm 1941 đến năm 1945, dưới ngọn cờ của Mặt trận Việt Minh, hàng triệu quần chúng yêu nước đã được giác ngộ, tổ chức và hành động. Hàng trăm nghìn người tham gia các đoàn thể cứu quốc như: Thanh niên Cứu quốc, Phụ nữ Cứu quốc, Nông dân Cứu quốc, Công nhân Cứu quốc, Thiếu nhi Cứu quốc... Đặc biệt, phong trào Thanh niên Tiền phong ở Nam Bộ thu hút hàng triệu người tham gia, phản ánh sinh động niềm tin của tầng lớp thanh niên và trí thức vào con đường cách mạng.

Ngày 8/2/1941, Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc cùng một số đồng chí thân cận chuyển lên sống và làm việc tại hang Cốc Bó, thôn Pác Bó. Khi đi xem xét địa thế quanh hang, người đã đặt tên suối Lênin và núi Các Mác. Ảnh: Bích Nguyên

Khắp cả nước, Việt Minh đã xây dựng nhiều “xã hoàn toàn”, “tổng hoàn toàn”, “châu hoàn toàn”, nơi chính quyền tay sai chỉ còn tồn tại trên danh nghĩa, còn quyền lực thực tế nằm trong tay các Ủy ban Việt Minh. Các lực lượng tự vệ, du kích, tuyên truyền vũ trang được hình thành rộng khắp tại các vùng căn cứ cách mạng thể hiện rõ sức mạnh quân sự - chính trị bắt nguồn từ lòng tin sâu sắc của nhân dân. Mặt trận Việt Minh không chỉ kêu gọi bằng lời nói, mà bằng những hành động thiết thực. Khi nạn đói năm 1945 cướp đi sinh mạng của hơn 2 triệu người dân, Việt Minh đã lãnh đạo nhân dân phá hàng trăm kho thóc, thu hàng nghìn tấn lương thực để cứu đói, tiêu biểu tại các địa phương như: Bắc Ninh, Ninh Bình, Thái Bình, Hải Dương... Đồng thời, biến cuộc đấu tranh sinh tồn thành hành động cách mạng có tổ chức.

Trên cơ sở chuẩn bị chu đáo, chớp thời cơ phát xít Nhật đầu hàng Đồng minh, khi quân Nhật ở Đông Dương hoang mang, rệu rã, quân Đồng minh chưa kịp vào Đông Dương giải giáp quân Nhật, Đảng ta đã phát động toàn dân tiến hành Tổng khởi nghĩa. Từ ngày 13 đến ngày 28/8/1945, theo mệnh lệnh Tổng khởi nghĩa, cả nước nhất tề vùng lên giành chính quyền trên phạm vi toàn quốc về tay nhân dân trong chưa đầy hai tuần. Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình, Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc-Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập, long trọng tuyên bố thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra một kỷ nguyên mới của lịch sử dân tộc - kỷ nguyên độc lập, tự do.

Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và sự thiết lập Nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á là minh chứng lịch sử rõ rệt nhất về thiên tài trí tuệ của Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Chủ tịch Hồ Chí Minh, bản lĩnh sáng tạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đem lại nền độc lập của dân tộc; đồng thời khẳng định, trong thực tiễn tư tưởng cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu ra trong những năm 20 của thế kỷ XX và đường lối đấu tranh giải phóng dân tộc của Đảng vạch ra là đúng đắn, sáng tạo, phù hợp với thực tiễn đất nước và quy luật phát triển của cách mạng Việt Nam.

Nguyễn Hà Hải

--------------------------------------------------------------------

[1] Vũ Anh, Những ngày gần Bác. In trong: Đầu nguồn, Nhà xuất bản Văn học, H, 1975, trang 234.

[2] Dẫn theo: Đề cương tuyên truyền kỷ niệm 85 năm Ngày Bác Hồ về nước, trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam (28/01/1941-28/01/2026), trang 1-2. Nguồn: https://sachdientu.tuyengiaocaobang.vn

[3] Dẫn theo: Suốt đời học Bác, Kiều Mai Sơn ghi chép, Nhà xuất bản Kim Đồng, H, 2020, trang 14.

[4] Hồ Chí Minh biên niên tiểu sử, tập 2, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, H, 2016, trang 121.

[5] Hồ Chí Minh biên niên tiểu sử, tập 2, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, H, 2016, trang 122.

[6] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập, tập 7, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, H, 2000, trang 113.