Bước đệm lịch sử hướng tới kỷ nguyên trở lại Mặt Trăng

Chân dung các phi hành gia của sứ mệnh Artemis III. Ảnh NASA

Trong một buổi lễ ra mắt ngày 9/6, danh tính của các phi hành gia đã được hé lộ. Các phi hành gia Andre Douglas, Frank Rubio, Luca Parmitano và Randy Bresnik sẽ là những người trực tiếp dẫn dắt chuyến bay này. Trong khi đó, phi công thử nghiệm kỳ cựu Bob Heintz sẽ đảm nhận vai trò dự bị, sẵn sàng để thay thế bất kỳ vị trí nào trong đội hình chính thức.

Đội hình đa dạng và giàu kinh nghiệm

Mặc dù sứ mệnh Artemis III lần này không có sự góp mặt của bất kỳ nữ phi hành gia nào, nhưng đội hình vẫn cho thấy sự đa dạng về kinh nghiệm, nguồn gốc và xuất thân của những thành viên.

Đầu tiên phải kể đến Andre Douglas, kỹ sư 40 tuổi sinh ra tại Florida. Dù đây là lần đầu tiên bay vào vũ trụ, anh từng là thành viên phi hành đoàn dự bị cho sứ mệnh Artemis II, sứ mệnh bay vòng quanh Mặt Trăng. Sự hiện diện của Douglas trên Artemis III được đánh giá là đáng chú ý, đưa anh trở thành một trong không nhiều những người Mỹ gốc Phi có cơ hội du hành vào không gian.

Trong khi đó, phi hành gia Frank Rubio là một bác sĩ người Mỹ gốc El Salvador, đồng thời là cựu phi công từng điều khiển trực thăng chiến đấu Black Hawk cho Quân đội Mỹ. Điểm nhấn đáng chú ý nhất của ông là việc đang nắm giữ kỷ lục về chuyến bay vũ trụ đơn lẻ có thời gian dài nhất của một phi hành gia người Mỹ, kéo dài tới 371 ngày.

Tiếp đến là thành viên lớn tuổi nhất, Randy Bresnik, 58 tuổi và là chỉ huy của sứ mệnh. Ông mang trong mình kinh nghiệm dày dạn của một cựu phi công thử nghiệm Hải quân và Thủy quân lục chiến Mỹ, là thành viên duy nhất của Artemis III từng tham gia vào một sứ mệnh tàu con thoi vào năm 2009. Gần đây hơn, vào năm 2017, ông Bresnik đã phục vụ với tư cách là chỉ huy của Trạm Không gian Quốc tế (ISS).

Thành viên cuối cùng là Luca Parmitano, 49 tuổi. Ông cũng là phi hành gia duy nhất trong sứ mệnh này không phải là công dân Mỹ. Sinh ra tại Paterno, Italy, Parmitano có nền tảng xuất thân từ lực lượng không quân của quốc gia này. Vào năm 2019, ông cũng từng đảm nhận vai trò chỉ huy trên ISS, qua đó ghi danh vào lịch sử với tư cách là người Italy đầu tiên đạt được vị trí vinh dự này.

Giám đốc NASA Jared Isaacman – người trực tiếp giới thiệu các phi hành gia – đã có những lời tán dương đầy tự hào: “Mỗi người trong số các bạn đều sở hữu một nền tảng độc đáo. Kinh nghiệm sâu rộng cùng sự cống hiến không ngừng nghỉ của các bạn đối với sứ mệnh của NASA sẽ giúp chúng ta thực hiện bước tiến vĩ đại tiếp theo trong công cuộc khám phá không gian”.

Đối tác công - tư và màn trình diễn của công nghệ hàng đầu

Artemis III không chỉ là nỗ lực của riêng một cơ quan chính phủ mà sẽ là minh chứng rõ nét cho mô hình hợp tác công - tư hiện đại. Theo sáng kiến này, sẽ có tổng cộng ba quả tên lửa được phóng lên không trung.

Cụ thể, một quả tên lửa sẽ mang nhiệm vụ đưa phi hành đoàn bốn người vào quỹ đạo quanh Trái Đất bên trong tàu vũ trụ Orion. Hai quả tên lửa còn lại sẽ mang theo các mô hình tàu đổ bộ Mặt Trăng từ Blue Origin và SpaceX – hai tập đoàn tư nhân đình đám thuộc sở hữu của hai tỷ phú công nghệ Jeff Bezos và Elon Musk.

Theo kế hoạch, tàu vũ trụ Orion sau đó sẽ thực hành các quy trình gặp gỡ và kết nối với từng chiếc trong số hai mô hình tàu đổ bộ kể trên. Đây là cuộc tập dượt mô phỏng hoàn hảo cho các thao tác tương tự sẽ được thực hiện trong các sứ mệnh Mặt Trăng thực sự trong tương lai. Chuyến bay Artemis III dự kiến sẽ được phóng trước cuối năm 2027, tuy nhiên, do nhiều yếu tố mà thời điểm chính xác chưa được đưa ra.

Các thành viên của sứ mệnh Artemis III tại buổi công bố. Ảnh Reuters

Ông Isaacman nhấn mạnh: “Artemis III sẽ là một màn trình diễn phi thường về những gì chúng ta có thể đạt được khi các công ty hàng không vũ trụ vĩ đại nhất trên khắp nước Mỹ, cùng với các đối tác châu Âu của chúng ta, hội tụ lại để phô diễn sức mạnh công nghệ và tham vọng của thế giới tự do”.

Dù buổi lễ ra mắt diễn ra suôn sẻ, phủ bóng lên sự kiện lại là những mối lo ngại sâu sắc liên quan đến vụ nổ bệ phóng của tên lửa không người lái New Glenn thuộc sở hữu của Blue Origin tại Florida vào ngày 28/5.

Vụ nổ thảm khốc đó đã tạo ra một đám mây hình nấm cuồn cuộn bốc lên trên thành phố Cape Canaveral, gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho khu phức hợp bệ phóng nơi dự kiến diễn ra các vụ cất cánh.

Tuy nhiên, đại diện từ cả NASA và Blue Origin đều đã bước lên sân khấu để xua tan những hoài nghi này. Ông Jeremy Parsons, Quyền Phó Giám đốc NASA, phát biểu: “Dù chúng tôi nhận thấy có những câu hỏi xoay quanh việc sự cố bất thường gần đây của Blue Origin sẽ ảnh hưởng như thế nào đến kế hoạch chung, nhưng những thất bại luôn là một cơ hội để học hỏi”.

Ông Parsons khẳng định thêm rằng NASA đang đóng một “vai trò chủ động” với các đối tác của mình để “đảm bảo đạt được kết quả đúng đắn”. Đổi lại, các công ty tư nhân được cấp đặc quyền “tiếp cận vô song” với các chuyên gia, công nghệ và cơ sở thử nghiệm của NASA. “Chúng tôi hoàn toàn tự tin rằng New Glenn sẽ sẵn sàng cho Artemis III, cùng với Blue Origin”, ông Parsons khẳng định.

Đồng tình với quan điểm này, ông John Couluris, đại diện của Blue Origin, cũng mô tả vụ nổ ngày 28/5 như một “sự cố bất thường”. “Chúng tôi đã nỗ lực gấp đôi và đang không ngừng tiến về phía trước”, ông Couluris nói, đồng thời mô tả các nhà máy của Blue Origin hiện đang “làm việc suốt ngày đêm” để kịp chuẩn bị cho vụ phóng Artemis III.

“Chúng tôi sẽ đánh giá bản thân không chỉ qua những thành công mà còn qua cách chúng tôi ứng phó với những bước lùi”, ông John Couluris nói.

Cuộc đua đến trạm dừng chân Mặt Trăng

Bên cạnh các vấn đề kỹ thuật, cuộc đua với chương trình không gian của Trung Quốc là một chủ đề khác được nhắc đến liên tục trong buổi lễ. Rất nhiều diễn giả đã ám chỉ đến chương trình đổ bộ lên Mặt Trăng đang ngày càng lớn mạnh của Bắc Kinh – một đối thủ trực tiếp đối với những nỗ lực của NASA.

Vào đầu năm nay, Cơ quan Vũ trụ Có người lái Trung Quốc đã tuyên bố tham vọng đưa con người đặt chân lên Mặt Trăng trước năm 2030. Đáng gờm hơn, ngay trong năm 2024, Trung Quốc đã làm nên lịch sử khi trở thành quốc gia đầu tiên lấy thành công các mẫu đất đá từ vùng tối của Mặt Trăng bằng công nghệ robot.

Dẫu vậy, các sứ mệnh Mặt Trăng từ lâu vẫn luôn là niềm tự hào mãnh liệt của Mỹ, quốc gia từng hoàn thành sứ mệnh đưa con người đầu tiên đặt chân lên Mặt Trăng vào năm 1969. Tháng 4 vừa qua, thành công của Artemis II đã đánh dấu sự trở lại của Mỹ trong lĩnh vực du hành Mặt Trăng. Lần đầu tiên kể từ năm 1972, một khoang tàu có người lái đã bay vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp, phá vỡ các kỷ lục về chuyến bay có người lái vươn xa nhất vào không gian vũ trụ sâu thẳm.

Chính quyền của Tổng thống Donald Trump từng ra tín hiệu rằng họ mong muốn chứng kiến các phi hành gia Mỹ đáp xuống Mặt Trăng trước khi nhiệm kỳ của ông kết thúc vào tháng 1/2029.

Hơn thế nữa, NASA không chỉ muốn quay lại thăm thú. Các quan chức mô tả chương trình Artemis như một bàn đạp vững chắc để thiết lập một căn cứ vĩnh viễn trên Mặt Trăng. Ông Couluris từ Blue Origin gọi Mặt Trăng là “lục địa thứ tám” để nhân loại khám phá.

Trong khi đó, nhà khoa học của NASA, Nicky Fox, mô tả Artemis III là một phần của công việc chuẩn bị cho phép nước Mỹ “một lần nữa in dấu giày phi hành gia lên bề mặt Mặt Trăng - và để ở lại đó lâu dài”.