Bước đột phá y học: Lần đầu ghép đồng thời gan và thận lợn cho người

Các bác sĩ đã thực hiện ca ghép dị chủng kết hợp đầu tiên trên thế giới, đưa một lá gan và hai quả thận từ lợn biến đổi gene vào cơ thể người. Ảnh minh họa: SCMP

Nhóm nghiên cứu do Giáo sư Sun Xuyong thuộc Bệnh viện trực thuộc số 2 Đại học Y khoa Quảng Tây dẫn đầu đã thực hiện ca ghép dị chủng (xenotransplantation) kết hợp đầu tiên trên thế giới, đưa một lá gan và hai quả thận từ lợn biến đổi gene vào cơ thể người.

Theo thông tin từ bệnh viện, người nhận là một nam giới 53 tuổi đã được xác định chết não. Ca phẫu thuật được tiến hành với sự đồng ý của gia đình bệnh nhân và theo đúng các quy định về nghiên cứu y học.

Điểm đáng chú ý là đây là ca ghép chỉnh vị (orthotopic transplantation), tức các cơ quan được cấy ghép vào đúng vị trí giải phẫu tự nhiên của gan và thận trong cơ thể người. Kỹ thuật này phức tạp hơn nhiều so với các thử nghiệm ghép tạng tạm thời trước đây, khi cơ quan động vật thường được đặt ở vị trí khác để theo dõi phản ứng sinh học.

Nguồn tạng hiến được lấy từ lợn mini Bama đã được chỉnh sửa gene tại Quảng Tây. Theo Tân Hoa xã, các nhà khoa học đã tiến hành sáu chỉnh sửa gene quan trọng trên những con lợn này, bao gồm loại bỏ các gene có thể kích hoạt phản ứng thải ghép cấp tính ở người và bổ sung các gene của người nhằm cải thiện khả năng tương thích miễn dịch cũng như quá trình đông máu.

Trong năm ngày theo dõi sau phẫu thuật, các cơ quan được ghép cho thấy những dấu hiệu hoạt động khả quan. Hệ thống tưới máu của gan và thận duy trì ổn định, gan bắt đầu tiết mật trong khi thận có khả năng tạo nước tiểu. Những kết quả ban đầu này cho thấy các cơ quan động vật có thể thực hiện các chức năng sinh lý cơ bản trong cơ thể người.

Kết quả nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí khoa học Med vào cuối tháng 5 vừa qua và sau đó được tạp chí Nature giới thiệu như một thành tựu đáng chú ý trong lĩnh vực cấy ghép tạng.

Kết quả nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí khoa học Med vào cuối tháng 5 vừa qua. Ảnh: Global Times

Giới chuyên môn nhận định đây là bước tiến mới của ghép dị chủng - lĩnh vực nghiên cứu sử dụng cơ quan động vật để thay thế cơ quan người. Trong nhiều thập niên qua, các nhà khoa học trên thế giới đã theo đuổi hướng nghiên cứu này nhằm giải quyết tình trạng khan hiếm nguồn tạng hiến, nguyên nhân khiến hàng nghìn bệnh nhân tử vong mỗi năm trong lúc chờ ghép.

Ông Leonardo Riella, bác sĩ, nhà khoa học tại Đại học Harvard và Bệnh viện Đa khoa Massachusetts (Mỹ), người từng tham gia nhóm thực hiện ca ghép thận lợn đầu tiên cho bệnh nhân còn sống vào năm 2024, cho rằng ghép đồng thời nhiều cơ quan từ động vật sang người là thách thức lớn hơn nhiều so với ghép đơn cơ quan.

Theo ông, nghiên cứu mới của Trung Quốc cho thấy việc ghép đa cơ quan từ động vật sang người không chỉ là ý tưởng lý thuyết mà đã chứng minh được tính khả thi về mặt kỹ thuật. Điều này mở ra triển vọng phát triển các phương pháp điều trị mới cho những bệnh nhân suy đa tạng trong tương lai.

Mặc dù cấy ghép dị loài từ động vật sang người có tiềm năng rất lớn, nhưng các nhà khoa học và bác sĩ vẫn phải vượt qua nhiều rào cản trước khi phương pháp này có thể được áp dụng rộng rãi trong lâm sàng. Ảnh: Universal Images Group

Tuy vậy, các chuyên gia cũng lưu ý rằng vẫn còn nhiều trở ngại cần vượt qua trước khi kỹ thuật này có thể được áp dụng rộng rãi trong lâm sàng. Những vấn đề như phản ứng đào thải miễn dịch kéo dài, nguy cơ lây truyền mầm bệnh từ động vật sang người, độ bền chức năng của cơ quan ghép và các khía cạnh đạo đức vẫn đang là chủ đề nghiên cứu trọng tâm.

Dù còn ở giai đoạn thử nghiệm, thành công của nhóm nghiên cứu Trung Quốc được xem là dấu mốc quan trọng trong hành trình tìm kiếm nguồn tạng thay thế cho con người. Nếu những thách thức còn lại được giải quyết, ghép tạng từ động vật biến đổi gene có thể trở thành một trong những giải pháp đột phá giúp giảm đáng kể tình trạng thiếu hụt cơ quan hiến tặng trên toàn cầu trong những thập niên tới.