Bước khởi đầu cho chiến lược phát triển điểm đến văn minh, bền vững

Khu vực từ trước cửa Nam Thiên Môn chùa Thiên Trù đến ga cáp treo số 1 và lối vào Mả Mê có 64 hộ kinh doanh thuộc diện phải tháo dỡ, di dời công trình và tài sản

Khi bảo tồn trở thành yêu cầu của phát triển

Đợt chỉnh trang cảnh quan này thể hiện quyết tâm của chính quyền xã Hương Sơn trong việc lập lại trật tự hoạt động kinh doanh dịch vụ, trả lại không gian văn hóa vốn có cho di tích quốc gia đặc biệt, đồng thời mở đầu cho chiến lược phát triển Chùa Hương theo hướng văn minh, hiện đại và bền vững.

Chùa Hương từ lâu đã là một trong những trung tâm văn hóa, tín ngưỡng và du lịch tâm linh tiêu biểu của cả nước. Mỗi năm, hàng triệu tăng ni, Phật tử và du khách tìm về vùng đất này để hành hương, thưởng ngoạn thắng cảnh và trải nghiệm những giá trị văn hóa đặc sắc được bồi đắp qua nhiều thế kỷ.

Du lịch phát triển đã mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân địa phương, hình thành hệ thống dịch vụ phục vụ khách hành hương.

Tuy nhiên, theo thời gian, một số điểm kinh doanh phát sinh tự phát hoặc không còn phù hợp với quy hoạch đã dần làm thay đổi diện mạo khu di tích.

Những quầy hàng dựng bằng vật liệu tạm như tôn, sắt, tre, gỗ xuất hiện dày đặc, che khuất cảnh quan, thu hẹp lối đi, ảnh hưởng đến sự tôn nghiêm và giá trị thẩm mỹ của không gian văn hóa.

Đó là thực trạng đặt ra yêu cầu phải hành động. Với một di tích quốc gia đặc biệt, việc gìn giữ cảnh quan nguyên gốc và không gian văn hóa không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý mà còn là điều kiện tiên quyết để nâng cao chất lượng điểm đến, đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của du khách trong nước và quốc tế.

Bởi vậy, việc chỉnh trang, sắp xếp lại hoạt động kinh doanh dịch vụ lần này không mang ý nghĩa xử lý tình huống trước mắt mà là một quyết sách nhằm tái thiết không gian phát triển cho Chùa Hương trong nhiều năm tới.

Nhờ cách làm công khai, minh bạch và kiên trì vận động, nhiều hộ đã chủ động thu dọn hàng hóa, tự tháo dỡ công trình, bàn giao mặt bằng

Đồng thuận để kiến tạo diện mạo mới

Điểm đáng chú ý của đợt chỉnh trang là cách làm lấy người dân làm trung tâm.

Theo phương án triển khai, khu vực từ trước cửa Nam Thiên Môn chùa Thiên Trù đến ga cáp treo số 1 và lối vào Mả Mê có 64 hộ kinh doanh thuộc diện phải tháo dỡ, di dời công trình và tài sản.

Thay vì áp dụng các biện pháp hành chính cứng nhắc, xã Hương Sơn thành lập nhiều tổ công tác trực tiếp gặp gỡ từng hộ dân, tuyên truyền, giải thích chủ trương, đối thoại và lắng nghe những tâm tư, nguyện vọng của người dân.

Nhờ cách làm công khai, minh bạch và kiên trì vận động, nhiều hộ đã chủ động thu dọn hàng hóa, tự tháo dỡ công trình, bàn giao mặt bằng trước khi lực lượng chức năng hỗ trợ vận chuyển tài sản.

Sự đồng thuận ấy mang nhiều ý nghĩa hơn một kết quả hành chính. Đó là minh chứng cho nhận thức ngày càng rõ của cộng đồng về trách nhiệm gìn giữ di sản. Người dân không đứng ngoài quá trình chỉnh trang mà trở thành chủ thể cùng kiến tạo diện mạo mới cho chính quê hương mình.

Hình ảnh cán bộ, chiến sĩ công an, dân quân, Ban Quản lý Khu di tích và thắng cảnh Hương Sơn cùng người dân sát cánh trong từng phần việc nhỏ đã tạo nên một bức tranh đẹp về sự đồng lòng giữa chính quyền và nhân dân trong công cuộc bảo tồn di sản.

Việc giải tỏa các điểm kinh doanh chưa phù hợp mới chỉ là bước đầu trong lộ trình phát triển Chùa Hương.

Theo định hướng của địa phương, sau khi hoàn thành chỉnh trang, toàn bộ không gian dịch vụ sẽ tiếp tục được nghiên cứu quy hoạch đồng bộ, ưu tiên các mô hình kinh doanh văn minh, thân thiện với môi trường, phù hợp với tính chất của khu di tích quốc gia đặc biệt.

Song song với đó là nhiều giải pháp nâng cao chất lượng điểm đến như phát triển các tuyến tham quan mới, chuẩn hóa hệ thống thuyết minh, đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu số, ứng dụng mã QR và thuyết minh điện tử.

Quan điểm xuyên suốt của địa phương là bảo tồn di sản không đối lập với phát triển kinh tế.

Ngược lại, khi cảnh quan được cải thiện, chất lượng dịch vụ được nâng lên và sức hấp dẫn của điểm đến được gia tăng, người dân sẽ có thêm nhiều cơ hội phát triển các loại hình lưu trú, ẩm thực, vận tải, nông nghiệp gắn với du lịch và tiêu thụ các sản phẩm đặc trưng của Hương Sơn.

Đó cũng là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển du lịch hiện đại, khi du khách không chỉ tìm kiếm một điểm đến đẹp mà còn kỳ vọng được trải nghiệm không gian văn hóa được gìn giữ nguyên vẹn, dịch vụ chuyên nghiệp và môi trường thân thiện.

Việc giải tỏa các điểm kinh doanh chưa phù hợp mới chỉ là bước đầu trong lộ trình phát triển Chùa Hương

Đặt nền móng cho một Chùa Hương xanh, văn minh và hiện đại

Mỗi công trình tạm được tháo dỡ hôm nay đồng nghĩa với việc thêm một phần không gian văn hóa được trả lại cho di tích.

Điều quan trọng hơn, quá trình chỉnh trang đang khẳng định quyết tâm của cấp ủy, chính quyền xã Hương Sơn trong việc xây dựng một mô hình quản lý di tích hiện đại, lấy bảo tồn làm nền tảng, lấy người dân làm trung tâm và lấy phát triển bền vững làm mục tiêu lâu dài.

Con đường phía trước còn nhiều việc phải làm, từ quy hoạch lại không gian dịch vụ, hoàn thiện hạ tầng đến nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch. Nhưng bước khởi đầu đã được thực hiện bằng sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị và cộng đồng dân cư.

Đó là nền tảng để Chùa Hương từng bước khẳng định vị thế của một điểm đến văn hóa, tâm linh tiêu biểu của Thủ đô Hà Nội và cả nước, nơi các giá trị di sản được gìn giữ song hành với phát triển kinh tế du lịch, vì lợi ích lâu dài của cộng đồng địa phương và các thế hệ mai sau.