Bước lùi có chủ đích

Đằng sau quyết định này là câu hỏi tưởng đơn giản nhưng ngày càng cấp thiết, AI có thể giúp trẻ tìm ra câu trả lời nhanh hơn, nhưng liệu có giúp các em học tốt hơn?

Ảnh minh hoạ

Với mục đích thúc đẩy kỹ năng tự học, thành phố New York ban hành chính sách tạm cấm học sinh từ mẫu giáo đến lớp 8 sử dụng các công cụ, phần mềm và chatbot AI tạo sinh trong lớp học, bắt đầu từ năm học 2026-2027.

Chính sách này tác động trực tiếp đến hơn 600.000 học sinh trường công lập. Tuy nhiên, đây không phải là sự phủ nhận vai trò của AI trong giáo dục. Giáo viên vẫn được phép sử dụng công nghệ này để hỗ trợ chuẩn bị bài giảng, trong khi học sinh có nhu cầu đặc biệt có thể tiếp tục sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ học tập.

Điểm đáng chú ý nằm ở triết lý giáo dục phía sau quyết định này là việc chưa biết câu trả lời ngay lập tức cũng là một phần quan trọng của quá trình học. Học sinh cần có thời gian suy nghĩ, đặt câu hỏi, thử nghiệm và tự tìm cách giải quyết trước khi tìm đến một công cụ có thể đưa ra đáp án chỉ trong vài giây.

Điều này đặc biệt đáng lưu tâm với trẻ nhỏ. AI tạo sinh có thể viết một đoạn văn, giải một bài toán hoặc đưa ra hàng loạt ý tưởng gần như tức thì. Sự tiện lợi ấy có thể hỗ trợ việc học, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn nguy cơ khiến học sinh bỏ qua phần quan trọng nhất của quá trình học tập là tự mình suy nghĩ.

Một học sinh học toán không chỉ để biết kết quả, mà còn phải hiểu cách đi đến kết quả. Một bài văn không chỉ nằm ở những câu chữ hoàn chỉnh, mà còn ở khả năng tự hình thành ý tưởng và diễn đạt suy nghĩ của chính người viết. Nếu AI liên tục thực hiện thay những công đoạn này, học sinh có thể hoàn thành bài tập nhanh hơn nhưng chưa chắc phát triển được năng lực tương ứng.

Vì thế, câu hỏi New York đặt ra không phải AI tốt hay xấu, mà là sử dụng AI thế nào để hỗ trợ, thay vì thay thế quá trình học. Thành phố không loại bỏ AI mà dành một năm đánh giá tác động của công nghệ, trong khi học sinh trung học vẫn được học về tư duy phản biện, nhận diện thông tin sai lệch, an toàn và đạo đức AI.

Từ đó, quyết định tạm cấm AI trong lớp học của New York không phải là sự quay lưng với công nghệ, mà là một bước lùi có chủ đích để đánh giá cách AI tác động đến việc học và sự phát triển của trẻ. Trong khi AI ngày càng có thể làm thay nhiều phần việc của con người, giáo dục vẫn cần ưu tiên trang bị cho học sinh khả năng tự học, tư duy phản biện và tự tìm kiếm câu trả lời.