'Bước ngoặt' an cư cho người thu nhập thấp tại Thủ đô Hà Nội

Hiện thực hóa “giấc mơ” an cư

Theo nội dung Kế hoạch 60/KH-UBND, giai đoạn 2026–2030, Hà Nội sẽ tập trung phát triển NƠXH theo hướng đồng bộ hạ tầng kỹ thuật – hạ tầng xã hội, bảo đảm chất lượng công trình, vị trí thuận lợi, kết nối giao thông và đáp ứng tiêu chuẩn sống tối thiểu của người dân đô thị. Chỉ tiêu 120.000 căn không chỉ là con số mang tính định lượng, mà còn là thước đo cho năng lực tổ chức thực thi, cải cách thủ tục hành chính và khả năng huy động nguồn lực xã hội hóa.

Thời gian qua, Hà Nội đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong phát triển NƠXH. Tuy nhiên, so với nhu cầu thực tế, đặc biệt trong bối cảnh dân số cơ học tăng nhanh, lực lượng lao động nhập cư lớn, nguồn cung vẫn còn thiếu hụt đáng kể. Giá nhà thương mại neo cao khiến giấc mơ sở hữu nhà ở của nhiều gia đình trẻ ngày càng xa vời. Do đó, việc đặt chỉ tiêu 120.000 căn NƠXH giai đoạn tới được đánh giá là bước đi chiến lược, mang ý nghĩa điều tiết thị trường và bảo đảm an sinh bền vững.

Việc thành phố hà Nội chỉ tiêu 120.000 căn NƠXH, giai đoạn 2026-2030, sẽ giúp tăng thêm nguồn cung nhà ở cho người thu nhập thấp. Ảnh: Doãn Thành

Theo ông Nguyễn Thế Điệp – Phó Chủ tịch Câu lạc bộ BĐS Hà Nội, trong bối cảnh phân khúc trung, cao cấp chiếm tỷ trọng lớn, nguồn cung nhà ở giá phù hợp còn hạn chế, việc gia tăng mạnh NƠXH sẽ giúp cân bằng cung – cầu, giảm áp lực tăng giá. Hơn nữa, khi chính sách NƠXH được triển khai nhất quán, minh bạch, niềm tin thị trường sẽ được củng cố. Doanh nghiệp có cơ sở xây dựng chiến lược đầu tư dài hạn, còn người dân yên tâm lập kế hoạch an cư.

“Nếu hoàn thành đúng tiến độ, mục tiêu 120.000 căn NƠXH không chỉ giải quyết nhu cầu ở thực cho hàng trăm nghìn người, mà còn tạo hình mẫu cho các địa phương khác trong phát triển nhà ở an sinh. Với mục tiêu 120.000 căn NƠXH giai đoạn 2026–2030, Hà Nội đang thể hiện rõ vai trò tiên phong trong thực hiện chính sách nhà ở quốc gia. Đây là nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân” – ông Nguyễn Thế Điệp đánh giá.

Cần kiểm soát chất lượng và hạ tầng đồng bộ

Tuy nhiên, TS Nguyễn Văn Đính – Phó Chủ tịch Hiệp hội BĐS Việt Nam cho rằng, bên cạnh quyết tâm chính trị và mục tiêu rõ ràng, quá trình triển khai Kế hoạch 60/KH-UBND về phát triển 120.000 căn NƠXH giai đoạn 2026–2030 của Hà Nội được dự báo sẽ đối diện không ít thách thức cả về thể chế, nguồn lực lẫn tổ chức thực thi.

Thứ nhất, là áp lực rất lớn về quỹ đất sạch, dù quy định dành 20% quỹ đất trong các dự án nhà ở thương mại để phát triển NƠXH đã được luật hóa, song thực tế nhiều dự án chậm triển khai, khiến quỹ đất “trên giấy” chưa thể chuyển hóa thành nguồn cung thực tế. Tại các khu vực nội đô và vành đai, giá đất cao, chi phí giải phóng mặt bằng lớn làm gia tăng tổng mức đầu tư, ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành NƠXH.

Thứ hai, việc đồng bộ giữa Luật Nhà ở, Luật Đất đai, Luật Đầu tư và các văn bản hướng dẫn vẫn cần thêm thời gian để hoàn thiện.

Các chuyên gia cho rằng, để triển khai mục tiêu phát triển NƠXH thành phố Hà Nội cần kiểm soát chặt chẽ chất lượng công trình và hạ tầng kỹ thuật đi kèm. Ảnh: Doãn Thành

Thứ ba, mặc dù các chính sách ưu đãi về miễn, giảm tiền sử dụng đất đã được ban hành, nhưng trên thực tế, quá trình tiếp cận ưu đãi vẫn gặp vướng mắc nhất định. Hiện nay, các gói tín dụng ưu đãi do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam điều hành đã góp phần hỗ trợ thị trường, song quy mô và thời gian vay vẫn chưa thực sự đáp ứng nhu cầu dài hạn của người thu nhập thấp. Thách thức đặt ra là phải xây dựng cơ chế tài chính bền vững, ổn định, có thể kéo dài 15–20 năm, phù hợp với chu kỳ trả nợ của người lao động. Nếu không, dễ dẫn đến tình trạng cung có nhưng cầu không đủ điều kiện tiếp cận.

“Cùng với đó, việc xác định đúng đối tượng thụ hưởng là yếu tố then chốt. Tuy nhiên, quá trình xác minh hiện nay vẫn chủ yếu dựa vào hồ sơ giấy tờ, tiềm ẩn nguy cơ sai sót hoặc trục lợi chính sách. Nếu không ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số, kết nối dữ liệu dân cư, việc xét duyệt có thể kéo dài, gây bức xúc cho người dân. Đồng thời, nguy cơ “mua đi bán lại” trái quy định cũng là vấn đề cần kiểm soát chặt chẽ” – TS Nguyễn Văn Đính nêu quan điểm.

Đồng quan điểm, chuyên gia về quy hoạch đô thị KTS Trần Tuấn Anh cho rằng, mục tiêu 120.000 căn NƠXH trong vòng 5 năm là một khối lượng công việc khổng lồ. Với áp lực hoàn thành nếu không có sự kiểm soát chặt chẽ dễ dẫn đến tình trạng chạy theo số lượng mà không đảm bảo chất lượng công trình. Thực tế trước đây cho thấy, nhiều dự án NƠXH thiếu tiện ích công cộng, trường học, cơ sở y tế, bãi đỗ xe… khiến người dân dù có nhà nhưng chất lượng sống chưa tương xứng.

Hoàn thành 120.000 căn trong 5 năm đồng nghĩa mỗi năm phải đưa vào sử dụng trung bình khoảng 24.000 căn, con số cao hơn nhiều so với giai đoạn trước. Điều này đặt ra áp lực lớn về năng lực quản trị, điều phối và giám sát của chính quyền các cấp. Nếu khâu lập kế hoạch không sát thực tế, phân kỳ đầu tư thiếu hợp lý hoặc thiếu cơ chế giám sát tiến độ, nguy cơ dồn áp lực vào những năm cuối kỳ là hoàn toàn có thể xảy ra. Khi đó, việc đẩy nhanh tiến độ dễ dẫn đến rủi ro về chất lượng và hiệu quả sử dụng vốn.

“Một yêu cầu quan trọng là phải nâng cao chất lượng NƠXH. Các dự án phải đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn phòng cháy, chữa cháy, bảo đảm không gian sinh hoạt cộng đồng, trường học, y tế và dịch vụ thiết yếu… Do đó, việc kiểm tra, giám sát chất lượng phải ngay từ khâu thiết kế, thi công đến nghiệm thu, bàn giao. Việc lựa chọn chủ đầu tư có năng lực, kinh nghiệm và trách nhiệm xã hội cao là điều kiện tiên quyết” – KTS Trần Tuấn Anh khuyến nghị.

Bên cạnh đó, KTS Trần Tuấn Anh cũng nhấn mạnh việc hoàn thành 120.000 căn NƠXH không chỉ giải bài toán chỗ ở, mà còn góp phần tái cấu trúc không gian đô thị. Hà Nội cần định hướng phát triển NƠXH theo mô hình đô thị vệ tinh, dọc các tuyến giao thông công cộng, đặc biệt là các tuyến đường sắt đô thị đang và sẽ được triển khai. Cách tiếp cận này nhằm giảm áp lực dân cư khu vực nội đô, đồng thời tạo điều kiện để người lao động tiếp cận nhà ở với chi phí hợp lý mà vẫn thuận tiện đi lại. Khi NƠXH được quy hoạch bài bản, đồng bộ hạ tầng, chất lượng sống của cư dân sẽ được nâng cao, góp phần hình thành cộng đồng dân cư văn minh, ổn định lâu dài.

Doãn Thành