Bước tiến mới trong thi hành án về đất đai

Đây được xem là bước cụ thể hóa yêu cầu tăng cường phối hợp liên ngành, góp phần nâng cao hiệu lực tổ chức thi hành các bản án, quyết định của Tòa án và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức và người dân.

Đất đai phường Cát Lái, thuộc địa bàn quản lý của Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai số 2 TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: Hồng Đạt - TTXVN

Trong bối cảnh Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định yêu cầu nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật, hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các cơ quan trong hệ thống Nhà nước, Thành phố Hồ Chí Minh đang từng bước tháo gỡ những “điểm nghẽn” trong thi hành án dân sự, đặc biệt đối với lĩnh vực đất đai - nhóm tài sản chiếm tỷ trọng lớn và có tính chất pháp lý phức tạp nhất hiện nay.

Theo Trưởng Thi hành án dân sự Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Hòa, Thành phố hiện tổ chức thi hành gần 15% tổng số việc và khoảng 35% tổng số tiền phải thi hành án dân sự của cả nước. Nhiều vụ việc có giá trị đặc biệt lớn thuộc các lĩnh vực kinh tế, tham nhũng, tín dụng - ngân hàng đều liên quan trực tiếp đến quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất. Việc xử lý các tài sản này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan thi hành án với cơ quan quản lý đất đai nhằm bảo đảm quá trình xác minh, xử lý tài sản và đăng ký biến động được thực hiện đúng quy định, kịp thời và thống nhất.

Thực tế cho thấy, một vụ việc thi hành án liên quan đất đai thường phải trải qua nhiều khâu như xác minh tài sản, đối chiếu hồ sơ địa chính, kiểm tra tình trạng pháp lý, áp dụng hoặc chấm dứt biện pháp ngăn chặn, xử lý đăng ký biến động, cấp giấy chứng nhận và cập nhật cơ sở dữ liệu. Chỉ cần thiếu thông tin hoặc chưa thống nhất trong phối hợp giữa các cơ quan, quá trình thi hành án có thể bị kéo dài, ảnh hưởng đến tiến độ xử lý tài sản và quyền lợi của các bên liên quan.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Toàn Thắng phát biểu tại lễ ký kết. Ảnh: Hồng Đạt - TTXVN

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Toàn Thắng cho rằng, điều cần thiết hiện nay không chỉ là sự phối hợp mang tính hỗ trợ giữa hai cơ quan, mà phải hình thành cơ chế làm việc thống nhất để mỗi yêu cầu được chuyển đúng đầu mối, dữ liệu được kiểm tra đúng nguồn và mọi vướng mắc đều có đơn vị chịu trách nhiệm giải quyết. Mục tiêu cuối cùng là giảm các khâu trung gian, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và hạn chế phát sinh khiếu nại.

Theo ông Nguyễn Toàn Thắng, điểm mới của Quy chế là chuyển từ phương thức phối hợp theo từng vụ việc sang quy trình liên thông, có đầu mối, có trách nhiệm và có cơ chế theo dõi xuyên suốt. Hai cơ quan sẽ ưu tiên sử dụng văn bản điện tử, hệ thống quản lý văn bản, hộp thư công vụ và nền tảng số để rút ngắn thời gian luân chuyển hồ sơ, đồng thời tạo cơ sở kiểm tra, giám sát toàn bộ quá trình xử lý.

Một nội dung đáng chú ý khác là việc tăng cường kết nối và khai thác dữ liệu đất đai phục vụ thi hành án. Theo Quy chế, hai bên sẽ từng bước thống nhất danh mục dữ liệu được chia sẻ, phương thức kết nối, phân quyền khai thác và cơ chế kiểm soát sử dụng thông tin, vừa tạo thuận lợi cho công tác xác minh tài sản, vừa bảo đảm an toàn dữ liệu và bí mật nhà nước.

Thi hành án dân sự TP. Hồ Chí Minh cùng Sở Nông nghiệp và Môi trường Thành phố ký Quy chế phối hợp trong công tác thi hành án dân sự liên quan đến lĩnh vực đất đai. Ảnh: Hồng Đạt - TTXVN

Để Quy chế sớm đi vào thực tiễn, hệ thống Văn phòng Đăng ký đất đai Thành phố cùng 38 Chi nhánh được yêu cầu xác định rõ đầu mối tiếp nhận và phản hồi hồ sơ; ưu tiên giải quyết các vụ án kinh tế, tham nhũng, các vụ việc có giá trị tài sản lớn hoặc có hồ sơ đất đai biến động qua nhiều thời kỳ; đồng thời, các yêu cầu phối hợp phải được xử lý chủ động, đúng chức năng, đúng thời hạn và có phản hồi cụ thể khi phát sinh vướng mắc.

Việc ký kết Quy chế phối hợp không chỉ tạo cơ sở pháp lý để nâng cao hiệu quả thi hành án dân sự trong lĩnh vực đất đai, mà còn góp phần cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW về xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Cùng với quá trình đẩy mạnh chuyển đổi số và cải cách hành chính tại Thành phố Hồ Chí Minh, cơ chế phối hợp liên ngành dựa trên dữ liệu dùng chung và quy trình thống nhất được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản, tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước và củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp đối với hoạt động thi hành án dân sự.