Buổi sáng lặng im ở thành phố 14 triệu người

TP hơn 14 triệu người bỗng lặng im trong buổi sáng mà đất trời như cũng thấu hiểu lòng người, nắng dịu dàng sau những ngày mưa tầm tã. Những dòng người lặng im đứng bên đường cúi đầu thành kính đưa tiễn các anh chị. Có những dòng nước mắt lăn trên má khi thương các anh chị đã 58 năm cô đơn nằm dưới lòng đất, nay mới được trở về bên những đồng đội, trong vòng tay của đất nước, của Nhân dân.

Công viên Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng) ngày nay là một không gian xanh của TP, nhưng trước năm 1975, nơi đây là Nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán (Nghĩa trang Đô Thành). Sau các trận giao tranh khốc liệt trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, thi hài hàng trăm chiến sĩ giải phóng hy sinh khi tiến công vào nội đô đã bị chính quyền cũ chôn cất trong các hố tập thể nơi đây.

Để giải mã những bí ẩn dưới lòng đất sâu hơn nửa thế kỷ, một nhóm nghiên cứu đã dành nhiều năm ròng rã đối chiếu cẩn trọng từng bức ảnh hiện trường của một hãng thông tấn nước ngoài, hệ thống không ảnh quân sự của Hoa Kỳ, sơ đồ tác chiến, ký ức của các nhân chứng lịch sử các bên, trong đó có cả những cựu quân nhân Mỹ. Kết quả nghiên cứu ban đầu ước tính có 3 hố chôn tập thể liệt sĩ.

Ngay sau khi nhận được những thông tin ban đầu, Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã tổ chức hội thảo xác minh, kết luận thông tin; tạo cơ sở khoa học và pháp lý vững chắc để chuyển từ nghiên cứu tư liệu sang khai quật thực địa. Đầu tháng 7/2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng trực tiếp tham dự Lễ triển khai tìm kiếm tại thực địa, yêu cầu: “Bằng mọi giá, chúng ta phải nỗ lực, quyết tâm cao nhất để tìm kiếm, đưa các anh hùng liệt sĩ về với gia đình, quê hương”. Chỉ sau 2 ngày đào thăm dò, lực lượng chức năng đã phát hiện rãnh chôn tập thể dài 25m, rộng 3m, tìm thấy những hài cốt liệt sĩ đầu tiên.

Cuộc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng là minh chứng cho truyền thống yêu nước nồng nàn, đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc Việt Nam; tầm vóc và giá trị nhân văn sâu sắc của “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” cấp quốc gia. Chiến dịch đã thể hiện sức mạnh của sự kết hợp giữa tâm nguyện của từng cá nhân, đến toàn hệ thống chính trị; ứng dụng nhiều khoa học công nghệ hiện đại… quyết tâm tìm kiếm, đưa các anh chị về với đồng đội, gia đình, Nhân dân.

Sáng 14/10, khi cả nước cúi đầu hướng về các anh chị, chúng ta lại nhớ đến những câu thơ trong bài “Đất nước” của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm: “Không bao giờ xương máu phải bơ vơ/Ôi sông núi uy nghi ngàn dặm đất/Có nghe tiếng chúng con: Xin có mặt!/Nguyện làm người xung kích của quê hương”. Cúi đầu trước các anh chị để khẳng định rằng dù thời gian có lùi xa, không một liệt sĩ nào bị lãng quên; để biết ơn; để tự nhủ chúng ta phải sống xứng đáng hơn nữa với những sự hy sinh đã cho chúng ta có một cuộc sống độc lập, tự do, hạnh phúc như ngày hôm nay.