Buôn lậu qua biên giới núp bóng shipper, len vào thương mại điện tử

Lực lượng Công an phường Vĩnh Tế (An Giang) vừa phát hiện và bắt quả tang một đối tượng có hành vi giả mạo nhân viên giao hàng để vận chuyển trái phép 1.470 bao thuốc lá ngoại nhập lậu. Ảnh: Thương hiệu & Công luận

Dồn dập các vụ bắt giữ, lộ rõ mạng lưới vận chuyển nhiều tầng

Chuỗi vụ việc mới nhất ghi nhận trong hai ngày 27-28/4 cho thấy hoạt động buôn lậu diễn biến phức tạp trên nhiều tuyến.

Tại An Giang, lực lượng công an đã bắt quả tang một đối tượng giả danh nhân viên giao hàng, sử dụng thùng chở hàng phía sau xe máy để vận chuyển 1.470 bao thuốc lá ngoại nhập lậu từ khu vực biên giới về nội địa tiêu thụ. Việc lựa chọn “vỏ bọc” shipper - một hình thức giao nhận hợp pháp, phổ biến - cho thấy các đối tượng ngày càng tính toán kỹ lưỡng nhằm né tránh sự kiểm tra.

Ở tuyến miền Trung, lực lượng Bộ đội Biên phòng Quảng Trị liên tiếp phát hiện các vụ vận chuyển hàng cấm. Một đối tượng bị bắt khi đang vận chuyển 15 hộp pháo hoa nổ tại khu vực Lao Bảo.

Trước đó, hai đối tượng người Lào cũng bị phát hiện vận chuyển trái phép 2.000 viên ma túy tổng hợp tại khu vực Hướng Phùng. Các vụ việc liên tiếp, đan xen giữa pháo nổ, ma túy và hàng tiêu dùng cho thấy sự đa dạng về mặt hàng cũng như dấu hiệu liên kết xuyên biên giới.

Trong khi đó, tại Cao Bằng, tình trạng buôn lậu nguyên liệu thuốc lá có dấu hiệu nóng trở lại từ đầu tháng 4, với nhiều vụ vận chuyển hàng trăm kilogram đến hơn một tấn bị phát hiện.

Đáng chú ý, các đối tượng không còn hoạt động đơn lẻ mà tổ chức thành nhóm nhỏ, phân công chặt chẽ từ khâu vận chuyển đến tiêu thụ, tạo thành mạng lưới nhiều tầng, gây khó khăn cho việc truy vết.

Từ đường mòn đến “luồng xanh”: Buôn lậu dịch chuyển sang mô hình lai

Nếu trước đây buôn lậu chủ yếu dựa vào địa hình rừng núi, đường mòn, lối mở thì nay đã xuất hiện rõ xu hướng dịch chuyển sang không gian số. Điểm chung của các vụ việc gần đây là thủ đoạn chia nhỏ hàng hóa, vận chuyển nhiều lần để tránh bị phát hiện hoặc không vượt ngưỡng xử lý.

Cùng với đó, các đối tượng tận dụng hệ thống logistics và thương mại điện tử như một “lớp vỏ hợp pháp”. Hàng hóa được ngụy trang dưới dạng đơn hàng giao nhanh, quà biếu cá nhân, hoặc gửi qua các dịch vụ chuyển phát với thông tin người gửi - người nhận không chính xác. Vụ việc giả danh shipper tại An Giang là minh chứng rõ nét cho xu hướng này, khi hoạt động buôn lậu đã len vào chính chuỗi giao nhận hàng hóa vốn phục vụ thương mại điện tử.

Tại các địa bàn biên giới phía Bắc như Cao Bằng, thủ đoạn chia nhỏ, thay đổi tuyến đường liên tục, kết hợp vận chuyển theo nhóm nhỏ cũng cho thấy sự tương đồng với cách thức “xé lẻ đơn hàng” trong thương mại điện tử xuyên biên giới. Điều này khiến ranh giới giữa vận chuyển hợp pháp và buôn lậu ngày càng khó phân định nếu chỉ dựa vào kiểm tra vật lý truyền thống.

Siết pháp lý, nhưng thách thức nằm ở khâu thực thi

Khung pháp lý hiện hành đã có nhiều điều chỉnh nhằm đối phó với tình trạng buôn lậu, từ tăng mức xử phạt hành chính đến mở rộng truy cứu trách nhiệm hình sự và siết quản lý hoạt động thương mại điện tử. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc triển khai vẫn còn những khoảng trống nhất định.

Các vụ việc gần đây phản ánh rõ khó khăn trong kiểm soát các lô hàng giá trị nhỏ nhưng số lượng lớn, đặc biệt khi đi qua “luồng xanh” hoặc được ngụy trang dưới dạng đơn hàng cá nhân.

Bên cạnh đó, việc thiếu đồng bộ dữ liệu giữa các nền tảng thương mại điện tử với cơ quan thuế, hải quan và lực lượng chức năng cũng khiến quá trình xác minh, truy vết gặp nhiều trở ngại.

Trong bối cảnh buôn lậu đang chuyển sang mô hình phân tán, linh hoạt và có yếu tố số hóa rõ rệt, yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng cường kiểm soát tại biên giới mà còn phải quản lý toàn bộ chuỗi, từ giao dịch, vận chuyển đến tiêu thụ. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các lực lượng chức năng, đồng thời nâng cao vai trò giám sát của thị trường và người tiêu dùng.

Nhận diện nhanh buôn lậu biên giới

Hàng lậu phổ biến hiện nay gồm thuốc lá, pháo nổ, ma túy, thực phẩm không kiểm dịch và hàng điện tử, hàng giả.

Thủ đoạn chủ yếu là chia nhỏ hàng hóa, lợi dụng đường mòn, thuê người vận chuyển, ngụy trang shipper hoặc “đội lốt” đơn hàng thương mại điện tử.

Theo Nghị định 98/2020/NĐ-CP (sửa đổi 2022), hành vi buôn lậu có thể bị phạt đến 100 triệu đồng với cá nhân. Trường hợp nghiêm trọng, người vi phạm bị xử lý hình sự theo Điều 188 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017), với mức phạt tù có thể lên tới 20 năm, tùy tính chất và giá trị tang vật.