Ca khúc 'Losing My Religion' của R.E.M: Thê thảm cuộc tình đơn phương

Những người trong cuộc đều không nghĩ Losing My Religion sẽ thành công. Thế nhưng, trái với mọi công thức, ca khúc không chỉ mang tới thành công lớn nhất cho R.E.M mà còn tỏa ra năng lượng bùng cháy mà họ chưa từng thấy.

Lỗi thời, lạc loài

Vào tháng 3/1991, ban nhạc nước Mỹ phát hành album phòng thu thứ 7 Out of Time nhưng chính họ cũng không tin nó sẽ bán chạy, xét theo bối cảnh pop khi đó. Nhìn lại, thật khó mà tin Out of Time - hiện bán được hơn 18 triệu bản trên thế giới - lại bị coi là album "khó nhằn".Nhưng hơn 30 năm trước, thành viên Michael Stipe thật sự thấy đó là nỗ lực mạo hiểm.

Bìa đĩa đơn “Losing My Religion”

Tiền nhiệm của album, Green, là phát hành đầu tiên của nhóm với hãng lớn Warner Bros. 3 năm trước đó, củng cố vị thế của R.E.M như ban nhạc "được sùng bái" nhất nước Mỹ. Với Out of Time, Peter Buck đã đặt cây guitar xuống và cầm mandolin lên: "Tôi không nghĩ nhiều người sẽ làm vậy. Theo một nghĩa nào đó, trông có vẻlỗi thời, không có chỗ, không thật sự phù hợp với nền âm nhạc lúc đó. Tôi thích thế".

Mua một cây mandolin về, Buck vừa ngồi xem TV vừa thử tập chơi món nhạc cụ mới. "Khi tôi nghe lại vào ngày hôm sau, 1 loạt đoạn thật sự chỉ là tôi đang học chơi mandolin, và rồi có cái trở thành Losing My Religion, và rồi lại loạt đoạn tôi học chơi mandolin"- anh chia sẻ sau này. Losing My Religion đươc thu âm tại phòng thu Bearsville ở Woodstock, New York, nơiStipe chỉ cất giọng đúng một lần là hoàn thành.

Ca khúc “Losing My Religion” đạt hơn 1 tỷ lượt xem trên YouTube

Warner Bros. không hào hứng với việc đưa Losing My Reliegion ra làm đĩa đơn. Rất thông cảm cho họ: Ca khúc dài tới 5 phút, không có điệp khúc rõ ràng, mandolin là nhạc cụ chính và lại viết ở giọng thứ. Tất cả đều không có vẻ gì sẽ tạo nên một hit. (Dù R.E.M đặc biệt thành thạo điều này: hãy xem Driver 8, Firehouse, Drive, Country Feedback. "Chẳng có gì để nói xấu về Mi thứ, La thứ, Rê và Sol" - guitar Peter Buck nói - "Tôi thấy chúng là những hợp âm hay"). "Hoàn toàn không có gì để dự đoán là nó sẽ thành công. Thế nên, cứ tung ra thôi" - như Mike Mills nói.

Ngoài ra, ca khúc gây tranh cãi với việc dường như đặt ra câu hỏi về đức tin (mặc dù trớ trêu thay, đó có lẽ là một vấn đề lớn ngày nay).

"Tôi luôn cảm thấy kiểu ca khúc tuyệt nhất là những ca khúc mà ai cũng có thể nghe, đặt họ vào đó và nói "Vâng, là tôi" - ca sĩ Michael Stipe.

Không thể chịu nổi nữa

Một trong những đặc trưng của R.E.M là khán giả thường không hiểu họ đang hát gì. Losing My Religion không nằm trong số đó. Dường như nó quá rõ ràng khi tựa đề dịch theo nghĩa đen là đánh mất đức tin. Nhưng thật ra, nó không thể xa sự thật hơn. Giã biệt tôn giáo? R.E.M cổ vũ khán giả rời nhà thờ và ngừng tổ chức Giáng sinh? Không. Hoàn toàn không.

Cụm từ "losing my religion" thật ra là một cách diễn đạt xưa cũ ở miền Nam nước Mỹ. Stipe, người tới từ dòng dõi lâu đời của các mục sư và ngưỡng mộ đạo Phật, đơn thuần là mang chất thơ vào một cách nói ít được biết biết tới từ miền Nam. "Losing my religion" ở đây tức là không thể chịu nổi nữa, khi con người đang bước tới ranh giới mong manh, mà trong trường hợp này, là với vùng đất hóa điên vì tình.

“Losing My Religion” là bước ngoặt sự nghiệp của R.E.M

"Tôi không muốn bị coi là một nhạc sĩ chính trị nữa" - Stipe giải thích - "Để thách thức bản thân, tôi quyết định viết một album gồm những bản tình ca, điều mà tôi chưa từng làm trước đây". Cụ thể hơn, anh giải thích: "Đó là về một người đang vô cùng nhớ một người. Đó là một mối tình đơn phương".

Tình yêu là bùa mê thuốc lú. Chàng trai trong Losing My Religion gần như hóa điên vì nàng. Anh tưởng nghe thấy nàng cười, nghe thấy nàng hát, thấy nàng đang vật lộn. Nhưng tất cả chỉ là một ảo tưởng, một giấc mơ. Tổn thương và mù quáng trong tình yêu mới hợp với giọng thứ làm sao, rút cạn lý trí của con người, đưa anh ta tới bờ vực không thể chịu nổi nữa. "Cố gắng, gào khóc, nhưng tại sao phải cố?" - câu hỏi mới ám ảnh làm sao. Chưa bao giờ Michael Stipe nghe tổn thương, khao khát và trần trụi đến thế.

Đĩa đơn đi kèm một video nghệ thuật không kém phần tàn khốc. Nó lấy cảm hứng từ truyện A Very Old Man With Wings của Gabriel Garcia Marquez, trong đó, một thiên thần xuất hiện trên trái đất đã khiến bao người bối rối. Một số khung hình vay mượn từ tranh của của họa sĩ Caravaggio. Đây cũng là lần đầu tiên Stipe xuất hiện, trông chán nản hết sức có thể, tới mức một người phải tới xoa vai an ủi.

Vùng đất huyền ảo đó cũng góp phần đưa Losing My Religion thâm nhập sâu vào ý thức toàn cầu, từ Dubai tới Des Moines, trở thành hit lớn nhất của R.E.M. ("Tôi luôn cảm thấy kiểu ca khúc tuyệt nhất là những ca khúc mà ai cũng có thể nghe, đặt họ vào đó và nói "Vâng, là tôi" - Stipe chia sẻ).

Nhưng với một ban nhạc alternative rock, thành công đại chúng quá lớn đôi khi cũng phản tác dụng. Theo nhiều cách, họ luôn phải vật lộn với thành công và hình ảnh kể từ đó.R.E.M sẽ không có một hit khác như Losing My Religion, dù họ thống trị đài phát thanh trong vài năm, với các tác phẩm kinh điển hiện đại như Man in the Moon và Everybody Hurts. Rồi, như tất cả các ban nhạc khác, họ già đi. Tay trống Bill Berry rời đi, trở lại với nông trại, xoay theo hướng nghệ thuật mới; những nỗ lực tiếp theo của họ để tạo ra những đĩa đơn thân thiện với đài phát thanh cuối cùng khiến họ mâu thuẫn với lượng lớn khán giả của mình.

Nhưng sau tất cả, R.E.M, cũng như nhiều nhóm cá tính khác, cho thấy rằng họ không cần những khán giả "phong trào" mà chỉ cần lực lượng người hâm mộ nòng cốt của mình. Trước họ, mỗi khi biểu diễn Losing My Religion, Stipe vẫn nhận được nguồn năng lượng bao trùm: "Ta cảm nhận được điều đó trước khi thấy nó. Năng lượng tỏa ra từ khán giả, một lượng lớn khán giả tại sân vận động ngoài trời. Ngay khi nốt đầu tiên vang lên, nơi đây bùng nổ năng lượng. Như là thần dược. Như một cú sốc adrenaline. Đó là cảm giác mạnh mẽ nhất tôi từng cảm thấy".

Tình yêu, ngay cả trong đau khổ, vẫn thật lớn lao!

Vài nét về R.E.M

R.E.M là ban nhạc rock được thành lập ở Georgia vào năm 1980 với các thành viên là trống Bill Berry, guitar Peter Buck, bass Mike Mills và giọng ca chính Michael Stipe. Với Losing My Religion, R.E.M đã hoàn toàn hòa vào dòng chính thống. Tại Grammy năm 1992, ca khúc giành 2 giải cho MV dạng ngắn hay nhất và Màn biểu diễn pop của nhóm/bộ đôi xuất sắc nhất. Trong danh sách 500 Ca khúc vĩ đại nhất mọi thời đại của Rolling Stone, Losing My Religion đứng thứ 112.

R.E.M. giã từ rock