Ca sĩ Nguyễn Tuấn Anh: Đường khó đi, nhưng được là chính mình
Nguyễn Tuấn Anh là gương mặt nghệ sĩ trưởng thành từ môi trường nghệ thuật quân đội. Anh vừa phát hành một album đặc biệt với định dạng đĩa than (vinyl) có tên gọi “Như cánh chim trời” bao gồm những ca khúc nhạc xưa đã quen thuộc với nhiều thế hệ khán giả bằng cách thể hiện mới mang bản sắc riêng.

Ca sĩ Nguyễn Tuấn Anh chia sẻ tại buổi ra mắt album mới. (Ảnh: Nhân vật cung cấp)
Phóng viên: Được biết, Nguyễn Tuấn Anh từng được đào tạo thanh nhạc cổ điển và có một thời gian dài hoạt động trong môi trường nghệ thuật quân đội, chủ yếu hát nhạc trữ tình. Lý do nào khiến anh chuyển hướng tiếp cận và đi sâu vào dòng nhạc xưa?
Ca sĩ Nguyễn Tuấn Anh: Từ năm 16 tuổi tôi bắt đầu học thanh nhạc tại Trường Nghệ thuật Quân đội. Tôi may mắn được học với những người thầy có nền tảng chuyên môn tốt, trong đó có thầy Gia Khánh, người từng được đào tạo tại Bulgaria. Thầy hướng dẫn tôi theo phương pháp Bel Canto cổ điển. Sau đó, tôi tiếp tục được học hỏi từ những người thầy khác, đặc biệt là Nghệ sĩ nhân dân Doãn Tần. Thầy giúp tôi tiếp cận sâu hơn với cách hát nhạc Việt Nam, cách xử lý ca từ và cảm xúc trong từng câu hát.
Tôi nghĩ nền tảng cổ điển rất quan trọng đối với một ca sĩ. Nó giúp mình có kỹ thuật, có khả năng xử lý những nốt khó, những đoạn nhạc phức tạp và giữ được sức bền trong nghề. Nhưng bên cạnh kỹ thuật, người nghệ sĩ còn cần có cảm xúc và trải nghiệm sống.
Cuộc sống của tôi cũng trải qua không ít thăng trầm, biến cố trong công việc, tình cảm và các mối quan hệ. Đến một thời điểm, tôi có xu hướng ngồi lại, lắng nghe và suy ngẫm nhiều hơn. Những ca khúc nhạc xưa tình cờ vang lên trong một quán cà-phê hay trên những chuyến đi, rồi cứ thế chạm vào mình. Tôi bắt đầu hát thử, tìm hiểu và dần yêu dòng nhạc ấy.
Album đầu tiên thực ra tôi không làm với mục đích kinh doanh. Đó chỉ là một cách để tôi giải tỏa những cảm xúc chất chứa trong lòng. Lúc đầu tôi chỉ thu âm để nghe cho riêng mình, cũng chưa đủ tự tin phát hành vì biết chắc sẽ có sự so sánh với những ca sĩ đã thành danh. Sau đó được nhiều bạn bè, anh em động viên, tôi mới quyết định giới thiệu sản phẩm đến công chúng. Như vậy, từ một sản phẩm xuất phát từ cảm xúc cá nhân, tôi dần tìm thấy con đường âm nhạc mà mình muốn theo đuổi lâu dài.

Album "Như cánh chim trời" định dạng đĩa than của ca sĩ Nguyễn Tuấn Anh. (Ảnh: Nhân vật cung cấp)
Phóng viên: Đến với nhạc xưa, anh phải đối diện với một thách thức không nhỏ: nhiều ca khúc đã gắn liền với tên tuổi của những giọng ca lớn. Anh làm thế nào để không bị cuốn vào những so sánh, cũng như không trở thành một phiên bản khác của người đi trước?
Ca sĩ Nguyễn Tuấn Anh: Quả thật đây là áp lực rất lớn. Khi một ca khúc đã được một nghệ sĩ tên tuổi thể hiện thành công, khán giả thường có sẵn một hình dung về tác phẩm đó. Và khi một ca sĩ đi sau hát lại, sự so sánh là không thể tránh khỏi. Tôi hiểu điều này, nên trước khi thu âm, tôi phải nghe lại nhiều phiên bản, tìm hiểu cách các ca sĩ đi trước xử lý bài hát, học hỏi những điều hay của họ. Tuy nhiên học hỏi không có nghĩa là sao chép, bởi nếu mình trở thành phiên bản thứ hai của một người khác thì coi như thất bại.
Theo tôi mỗi ca sĩ cần tìm được cách thể hiện phù hợp với mình. Có thể lựa chọn một cách phối khí khác, một không gian âm nhạc khác, chẳng hạn acoustic với guitar, bộ ba nhạc cụ hay tứ tấu. Cách hát cũng có thể thay đổi đôi chút về nhịp điệu, cách nhả chữ, nhưng phải nằm trong giới hạn của tác phẩm và giữ được tinh thần nguyên bản. Tôi cũng có cơ hội làm việc với nhiều đồng nghiệp, nhạc sĩ, nghệ sĩ khác nhau. Mỗi lần hợp tác là một lần mình học thêm được điều gì đó. Âm nhạc có những điều mình phải trải nghiệm, phải lắng nghe từ người khác mới hiểu hết. Nhưng sau tất cả, điều quan trọng vẫn là tìm được tiếng nói của riêng mình.

Hình ảnh buổi ra mắt sản phẩm âm nhạc mới của ca sĩ Nguyễn Tuấn Anh tại Hà Nội. (Ảnh: Nhân vật cung cấp)
Phóng viên: Anh từng nói mình là người chơi âm thanh, đồng thời cũng rất chú ý đến chất giọng khi nghe nhạc. Theo anh, điều gì làm nên sức hấp dẫn của một giọng hát đối với những người nghe âm thanh kỹ tính?
Ca sĩ Nguyễn Tuấn Anh: Là một người chơi âm thanh nên tôi hiểu phần nào cách những người nghe kỹ tính thưởng thức âm nhạc. Họ thường quan tâm đến ba yếu tố: giọng hát, nhạc cụ và sự hòa quyện giữa giọng hát với phần nhạc.
Với giọng hát, nhiều người yêu thích những chất giọng trầm, dày, có độ sâu và sắc thái riêng. Nam giới thường được chú ý ở những giọng baritone, bass, nữ giới có thể là những giọng alto. Có người nhận xét giọng tôi có một chút chất kim loại ở một số quãng. Tôi nghĩ mỗi giọng hát đều có đặc điểm riêng, và người ca sĩ phải hiểu được chất giọng của mình để khai thác đúng cách.
Những người chơi âm thanh thường rất kỹ tính. Họ có thể nghe nhạc nước ngoài trên những hệ thống âm thanh cao cấp, nhưng vẫn muốn được nghe những ca khúc tiếng Việt với chất lượng thu âm tốt. Tôi muốn đưa những lời ca tiếng Việt đến gần hơn với cộng đồng này, bằng những sản phẩm được đầu tư nghiêm túc cả về giọng hát lẫn âm thanh.
Phóng viên: Có lẽ vì vậy mà anh không chỉ phát hành CD hay nhạc số, mà còn lựa chọn cassette, băng cối và đĩa than là những định dạng tưởng như đã lùi vào quá khứ. Vì sao anh kiên trì với con đường này?
Ca sĩ Nguyễn Tuấn Anh: Tôi nghĩ mỗi người nghệ sĩ có một sân chơi âm nhạc riêng. Với tôi, việc làm băng cassette, băng cối hay đĩa than xuất phát từ tình yêu với những định dạng âm thanh ấy và từ chính sở thích nghe nhạc của mình.
Tôi đã phát hành nhiều album ở các định dạng khác nhau. Có những sản phẩm được thực hiện trên đĩa CD, băng cassette, băng cối và đĩa than, cũng từng thực hiện những sản phẩm dành cho người yêu thích âm thanh analog, gợi lại cách thưởng thức âm nhạc trước đây. Xu hướng quay trở lại với các thiết bị và định dạng analog không chỉ có ở Việt Nam. Trên thế giới, nhiều người vẫn tìm đến những sản phẩm này vì muốn có một trải nghiệm nghe nhạc khác. Cộng đồng người chơi âm thanh có thể không phải số đông, nhưng cũng không hề nhỏ.
Tôi không nghĩ mình đang làm một việc quá khác thường. Tôi chỉ thấy con đường này phù hợp với sở thích và khả năng của mình. Điều quan trọng là mình tìm được nhóm khán giả thật sự yêu thích sản phẩm và tiếp tục làm tốt công việc của mình.

Ca sĩ Nguyễn Tuấn Anh ký tặng khán giả hâm mộ tại buổi lễ ra mắt album "Như cánh chim trời". (Ảnh: Nhân vật cung cấp)
Phóng viên: Với album đĩa than “Như Cánh Chim Trời”, anh lựa chọn cách thu âm khá cầu kỳ, đề cao tính trực tiếp của quá trình biểu diễn. Điều gì khiến anh muốn giữ lại những khác biệt rất nhỏ trong mỗi lần thu, thay vì chỉnh sửa để có một bản thu hoàn hảo về mặt kỹ thuật?
Ca sĩ Nguyễn Tuấn Anh: Với đĩa than, yêu cầu về chất lượng âm thanh và quy trình sản xuất có những đặc thù riêng. Tôi muốn sản phẩm giữ được sự tự nhiên, chân thực của giọng hát và nhạc cụ. Vì vậy, trong quá trình thực hiện album, chúng tôi lựa chọn cách thu trực tiếp. Nếu có lỗi thì có thể thu lại, chứ không phụ thuộc quá nhiều vào việc cắt ghép, chỉnh sửa sau đó.
Đôi khi, một bản thu có thể còn một chút khác biệt ở cách lấy hơi, cách nhả chữ hoặc một chi tiết rất nhỏ trong câu hát. Nhưng đó lại là điều tạo nên cảm xúc của khoảnh khắc thu âm. Có những cảm xúc chỉ xuất hiện một lần. Khi mình cố gắng làm lại cho thật hoàn hảo, chưa chắc đã tìm được đúng cảm xúc ấy. Tôi không cho rằng cứ giữ nguyên mọi lỗi kỹ thuật là tốt, nhưng cần phân biệt giữa một lỗi cần khắc phục và một nét tự nhiên làm nên cảm xúc của bản thu. Với tôi, âm thanh cần có độ sạch, sự cân bằng và tinh tế, nhưng không nên đánh mất cảm giác con người đang thật sự biểu diễn trước người nghe.
Phóng viên: Trong quá trình làm nghề, anh có từng phải từ chối những cơ hội thuận lợi về kinh tế hoặc hợp tác sản xuất chỉ vì chúng không phù hợp với định hướng âm nhạc của mình?
Ca sĩ Nguyễn Tuấn Anh: Có đấy, nhưng điều quan trọng tôi có nguyên tắc nghề nghiệp của mình. Nếu một nhà tài trợ sẵn sàng bỏ ra rất nhiều tiền để làm một album và yêu cầu tôi hát những ca khúc không phù hợp với dòng nhạc đang theo đuổi, tôi sẽ từ chối. Tôi luôn tôn trọng giá trị âm nhạc mà mình theo đuổi và đang muốn gìn giữ. Cho đến nay, phần lớn các sản phẩm của tôi đều do bản thân tự đầu tư, tự tìm kiếm những cơ hội biểu diễn để có kinh phí tiếp tục thực hiện.
Tôi biết mình đang đi trên một con đường không giống với số đông, thậm chí có phần ngược với xu hướng hiện tại. Nhưng trong cái ngược ấy cũng có những điều thú vị. Khi không phải chạy theo quá nhiều cạnh tranh, mình có thêm không gian để tìm tòi, biến hóa làm mới chính mình.

Ca sĩ Nguyễn Tuấn Anh và các đồng nghiệp tại buổi ra mắt album "Như cánh chim trời". (Ảnh: Nhân vật cung cấp)
Phóng viên: Năm 2019, album “Hương tình cũ” của anh được giới “audiophile” (bộ phận khán giả nghe nhạc đề cao chất lượng âm thanh và giọng hát) ưa chuộng. Hàng chục nghìn bản CD đã được bán, một điều tưởng như không thể trong thời đại nhạc số thống trị. Nhìn lại hành trình từ “Hương Tình Cũ” đến “Như Cánh Chim Trời”, anh có thể chia sẻ điều gì khiến mình tiếp tục gắn bó với dòng nhạc có phần kén người nghe này?
Ca sĩ Nguyễn Tuấn Anh: “Hương Tình Cũ” là một dấu mốc đáng nhớ đối với tôi. Năm 2019, album được khán giả đón nhận khá tốt. Hai tập đầu trong vòng hai năm đã bán được khoảng 20.000 bản. Những album sau, số lượng phát hành thường ở mức khoảng 3.000 đến 5.000 bản, nhưng tôi vẫn nhận được sự ủng hộ của khán giả. Tôi không đặt mục tiêu phải trở thành một cái tên quá nổi bật hay phải chạy theo số lượng. Tôi vui vì những sản phẩm mình làm ra có người tìm nghe, có người trân trọng và sẵn sàng đồng hành.
Với album “Như Cánh Chim Trời”, tôi gặp được ê-kíp có cùng sở thích, cùng gu âm nhạc và hiểu được điều mình muốn làm. Cái tên album cũng phần nào thể hiện mong muốn của tôi: được tự do sáng tạo, được bay theo con đường mình lựa chọn. Tôi vẫn muốn tiếp tục tìm tòi, thử nghiệm những cách thể hiện và định dạng âm thanh mới, nhưng không đánh mất những giá trị đã làm nên con đường của mình. Có thể đó không phải là con đường dễ đi, nhưng tôi cảm thấy mình được là chính mình khi đi trên con đường ấy.
