Ca sĩ Việt thay nhau vỡ mộng

Ca sĩ Việt đang hoạt động theo 3 hình thức: Chiếm số lượng lớn nhất là nhóm ca sĩ hoạt động độc lập, tự xây dựng ê-kíp với quản lý, trợ lý, nếu đầu tư mạnh sẽ có thêm quản lý truyền thông và chuyên viên pháp lý. Tiếp đó là nhóm nghệ sĩ đầu quân cho một công ty quản lý toàn diện. Sau cùng là các nghệ sĩ trẻ tự lo liệu mọi thứ (indie).

Mô hình công ty quản lý - talent (thực tập sinh, nghệ sĩ trực thuộc) từng hưng thịnh ở thị trường nhạc Việt. Đó là giai đoạn thị trường Vpop chạy theo xu hướng Kpop, lập ra loạt công ty để tìm kiếm, đào tạo nghệ sĩ, hoặc đưa nghệ sĩ về chung một mái nhà để hình thành hệ sinh thái âm nhạc.

Công ty quản lý tạo nên ê-kíp khép kín, hỗ trợ toàn diện cho nghệ sĩ trực thuộc từ các khâu chủ chốt như: Xây dựng hình ảnh, hỗ trợ pháp lý, quản lý hợp đồng thương mại và lên chiến lược phát hành sản phẩm âm nhạc. Những công ty tâm huyết sẽ xây dựng ê-kíp sản xuất âm nhạc riêng, có producer, kỹ sư âm thanh, thậm chí cả đạo diễn MV để hình thành một guồng làm việc khép kín.

Nói theo cách đơn giản, khi nghệ sĩ đầu quân cho một công ty, họ được hỗ trợ mọi thứ và ăn chia doanh thu. Theo kịch bản lý tưởng nhất, sự hợp tác giữa công ty và nghệ sĩ thúc đẩy đôi bên đi lên. Tuy nhiên, vì đặc thù thị trường nhạc Việt, mô hình này "sớm nở, chóng tàn", tính đến thời điểm mới nhất đã bắt đầu đi lùi.

Những dự án tham vọng của nhạc Việt

Hoa hậu Mai Phương vừa gây rúng động nhạc Việt vì tuyên bố rút lui khỏi công ty quản lý. Sau đó, phía công ty phản bác Mai Phương, khẳng định giọng ca này vẫn còn hợp đồng. Vụ tranh cãi tiếp tục nóng khi Mai Phương kể ra nhiều chi tiết bất công với cá nhân cô, tố công ty làm trái điều khoản hợp đồng đã ký.

Một lần nữa, khán giả Việt lại chứng kiến cảnh "đứt gánh giữa đường" của những cộng sự. Mô hình công ty quản lý - talent vốn tạo nên quá nhiều tranh cãi trong 5 năm qua, nay lại có thêm sự cố khiến khán giả thất vọng.

Trước Mai Phương, nhiều dự án tham vọng của thị trường đã đổ. Sơn Tùng và Kay Trần, từ 2 người anh em chí cốt, trao cho nhau nhiều lời hứa ở M-TP Entertainment, đổ vỡ chỉ sau 2 năm gắn bó. Trịnh Thăng Bình và Liz Kim Cương tìm đến nhau, cùng tạo ra bản hit trăm triệu view nhưng nhanh chóng ngừng hợp tác trong ồn ào.

Kay Trần - Sơn Tùng, Trịnh Thăng Bình - Liz Kim Cương và những cú "quay xe" gây xôn xao.

Đông Nhi và Ông Cao Thắng từng nắm trong tay dàn "talent" có tiềm năng cao, là nhóm Uni5, nhóm LipB, Song Luân, Han Sara và Anh Tú. Tuy nhiên, vì một lý do khó hiểu nào đó, các nghệ sĩ dưới trướng Đông Nhi, Ông Cao Thắng không phát huy hết tài năng. Đến khi tất cả rời công ty, đặc biệt là Anh Tú, họ lại tỏa sáng bằng ê-kíp riêng và tự xây dựng con đường hoạt động riêng.

1989s Entertainment của Tiên Cookie từng là hình mẫu khá lý tưởng của công ty quản lý nghệ sĩ. Tiên Cookie đứng sau Bích Phương, BigDaddy, Emily, producer DuongK và rapper Phúc Du nhưng từ 2 năm trước, hoạt động của 1989s Entertainment đóng băng. Một hình mẫu lý tưởng khác của thị trường là ST.319 quản lý nghệ sĩ rất "mát tay" nhưng vẫn gặp trục trặc vì các nhân tố như Erik, Min, Amee rời công ty để hoạt động solo ở giai đoạn thăng hoa nhất.

SpaceSpeakers từng ấp ủ tham vọng lớn khi đưa về 2 hiện tượng của Rap Việt mùa 1 là 16 Typh và Gonzo. Sau 3 năm ở công ty, 2 rapper không phát triển vượt bậc như kỳ vọng và đã rời SpaceSpeakers để tự định hướng sự nghiệp solo. Đến nay, tổ đội do Touliver làm thủ lĩnh tiếp tục đưa về loạt nghệ sĩ trẻ, vẫn trên đường tìm công thức để đưa các nghệ sĩ mới tỏa sáng trên thị trường.

Rất nhiều công ty quản lý nghệ sĩ quy mô nhỏ và vừa đã giải thể hoặc hoạt động cầm chừng qua ngày. Các công ty quản lý thường tốn kém chi phí để vận hành một ê-kíp, bù lại đòi hỏi ăn chia cùng nghệ sĩ nhiều hơn. Đây là một phần lý do khiến các nghệ sĩ cân nhắc giữa việc đầu quân vào một công ty hay họ tự xây ê-kíp cho riêng mình.

Xu hướng "một người cân tất cả"

Phần lớn nghệ sĩ Việt ở hiện tại đều muốn hoạt động độc lập, chỉ cần một quản lý và một trợ lý là đủ. Người quản lý nghệ sĩ thường đa năng, một tay "cân tất" hoạt động phía sau nghệ sĩ như: Đứng ra làm việc với đối tác, quản lý lịch trình cho nghệ sĩ và đồng hành ở mọi sự kiện.

Từ mô hình tinh gọn này, nghệ sĩ không phải chia phần trăm doanh thu quá cao như khi đầu quân cho các công ty giải trí lớn. Họ tránh được mâu thuẫn lợi ích hay ràng buộc hợp đồng phức tạp so với việc đầu quân cho một công ty.

Một trong những quân bài chủ lực của công ty quản lý để thu hút nghệ sĩ là ê-kíp quản lý truyền thông, hỗ trợ nghệ sĩ xây dựng hình ảnh để rút ngắn thời gian nổi tiếng. Vài năm gần đây, đó không còn là lợi thế của các công ty, vì những nghệ sĩ độc lập có thể bắt tay với các ê-kíp làm truyền thông độc lập theo dự án.

Lựa chọn của Sơn Tùng là tự xây dựng cả ê-kíp khủng.

Thậm chí, có không ít nghệ sĩ tự giải quyết cả công đoạn truyền thông, xây dựng hình ảnh đa nền tảng. Các nghệ sĩ giờ cũng không gặp nhiều khó khăn để tìm kiếm đối tác thương mại, phát hành và quản lý nhạc số. Có không ít nghệ sĩ gen Z của địa hạt indie tự giải quyết mọi khâu, chỉ cần một trợ lý nhưng đang hoạt động ổn trên thị trường.

Những năm gần đây, sự đổ bộ của các Label (hãng thu âm) quốc tế mở ra một con đường mới cho nghệ sĩ Việt. Có Label gia nhập cuộc chơi quản lý nghệ sĩ, đầu tư toàn diện và ăn chia doanh thu, hoặc chỉ quản lý độc quyền ở mảng sản xuất, khai thác doanh thu trên nền tảng số. Dù vậy, mô hình này kém hiệu quả, không mang lại quá nhiều nguồn thu cho Label và các đơn vị này dần thanh lý hợp đồng cho nghệ sĩ.

Hoạt động quản lý nghệ sĩ Việt (quản lý cá nhân, công ty) phản ánh phần nào bức tranh tổng thể của cả thị trường âm nhạc. Thị trường Việt vẫn trên đà chuyên nghiệp hóa, định hình công thức chung để soi đường cho tất cả nghệ sĩ. Do đó, không có tiêu chuẩn để nghệ sĩ Việt nhìn vào. Hoạt động dưới mô hình công ty hay tối giản ê-kíp, đó là lựa chọn của từng nghệ sĩ tùy theo chiến lược.

Xu thế hiện tại của nghệ sĩ Việt vẫn là tìm cho mình quản lý có chuyên môn tốt toàn diện.