Các cơ quan đại diện đổi mới cách làm ngoại giao kinh tế thế nào?

Ngoại giao không trực tiếp tạo ra GDP, nhưng ngoại giao có thể mở ra thị trường, nguồn vốn, công nghệ, tri thức và niềm tin để GDP tăng trưởng

Đại sứ Dương Chính Chức cho rằng, "ngoại giao kinh tế cần chuyển từ tư duy "xúc tiến" sang tư duy "đồng hành". Doanh nghiệp không chỉ cần thông tin về thị trường, mà còn cần sự hỗ trợ trong xác minh đối tác, kết nối cơ quan quản lý, tháo gỡ khó khăn về thủ tục, thanh toán, logistics và xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình đầu tư".

Bắt đầu từ việc tìm cơ hội trước doanh nghiệp

Đối với nhiều cơ quan đại diện, ngoại giao kinh tế bắt đầu từ việc đi trước doanh nghiệp: Nghiên cứu, dự báo và nhận diện sớm cơ hội hợp tác ngay tại địa bàn.

Đại sứ Việt Nam tại Tanzania Vũ Thanh Huyền cho rằng, bước vào kỷ nguyên mới, các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài chính là những "trạm anten" nhạy bén nhất, đồng thời là lực lượng xung kích đi đầu trên mặt trận đối ngoại.

Các cơ quan đại diện luôn cần xác định rõ mục tiêu, tập trung phát huy mạnh mẽ vai trò "cảm biến chiến lược", chủ động theo dõi, nghiên cứu và dự báo kịp thời các xu hướng dịch chuyển địa chính trị, địa kinh tế tại địa bàn và chủ động tìm kiếm, kết nối và thu hút các nguồn lực chất lượng cao bên ngoài từ vốn, công nghệ, kinh nghiệm quản trị, thị trường,.. để phục vụ trực tiếp cho các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong nước, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam vươn ra thị trường quốc tế.

Từ thực tiễn tại Angola, Đại sứ Dương Chính Chức cho biết, nhiệm vụ đầu tiên của Đại sứ quán là nâng cao chất lượng nghiên cứu, dự báo và tham mưu. "Chúng tôi phải theo dõi sát những thay đổi trong chính sách phát triển của Angola, nhận diện sớm những lĩnh vực Việt Nam có lợi thế, từ đó chủ động đề xuất với các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp trong nước". Theo Đại sứ, giá trị của công tác tham mưu không nằm ở số lượng báo cáo mà ở khả năng biến thông tin thành quyết sách và cơ hội phát triển.

Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Trùng Khánh Bùi Nguyên Long cho rằng trong giai đoạn mới, mỗi cơ quan đại diện cần đồng thời xây dựng "bản đồ nhu cầu phát triển" của các địa phương Việt Nam và "bản đồ nguồn lực" của địa bàn phụ trách; xây dựng cơ sở dữ liệu doanh nghiệp, hiệp hội, quỹ đầu tư, tập đoàn công nghệ của địa bàn; theo dõi sát xu hướng chính sách công nghiệp, chuỗi cung ứng, chuyển đổi mô hình tăng trưởng ở sở tại. Từ đó hình thành cơ chế "đúng địa phương - đúng đối tác - đúng lĩnh vực - đúng thời điểm".

Tìm đúng đối tác, thay vì chỉ giới thiệu thị trường

Đại sứ Việt Nam tại Tanzania cho biết đã và đang chuyển từ cách làm chờ doanh nghiệp trong nước đặt hàng hay chờ đối tác sở tại tìm đến sang chủ động 'săn tìm' đối tác.

Đại sứ quán chủ động tìm kiếm đối tác, xây dựng kết nối, trực tiếp làm việc với các bộ, ngành kinh tế, các địa phương, các phòng Thương mại và Công nghiệp sở tại để rà soát các danh mục dự án ưu tiên thu hút đầu tư của Tanzania. Sau khi sàng lọc các đối tác uy tín và các cơ hội khả thi, Đại sứ quán chủ động "đóng gói" thông tin và kết nối trực tiếp đến các hiệp hội ngành hàng, các doanh nghiệp Việt Nam có năng lực phù hợp để gợi ý các ý tưởng, tìm cách khơi thông dòng chảy đầu tư, thương mại.

Đại sứ Việt Nam tại Campuchia Nguyễn Minh Vũ cho biết, với phương châm lấy người dân, địa phương và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, bám sát các mục tiêu phát triển của Việt Nam và nhu cầu hợp tác thực tiễn giữa hai nước, Đại sứ quán tập trung hỗ trợ kết nối kinh doanh, thúc đẩy thương mại, đầu tư và tháo gỡ các điểm nghẽn, khó khăn của các doanh nghiệp.

"Chúng tôi đã vận động, hỗ trợ nhiều doanh nghiệp Việt Nam kết nối với các đối tác Campuchia, đồng thời hỗ trợ đưa hàng trăm doanh nghiệp Việt Nam tham gia hội chợ cũng như tìm hiểu cơ hội đầu tư, kinh doanh tại địa bàn", Đại sứ Nguyễn Minh Vũ chia sẻ.

Ở Trung Quốc, Đại sứ quán làm việc trực tiếp với nhiều tập đoàn như Sunwah, ZTE, TCL, Trung Quan Thôn... qua đó không chỉ giới thiệu về môi trường, chính sách đầu tư, kinh doanh cũng như ưu tiên phát triển của Việt Nam mà còn kết nối nhu cầu hợp tác của doanh nghiệp Trung Quốc với các đối tác Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc Phạm Thanh Bình cho biết.

Đồng hành khi doanh nghiệp bắt đầu triển khai dự án

Đại sứ Nguyễn Minh Tâm cho biết, Đại sứ quán Việt Nam tại Lào thường xuyên trao đổi với các bộ, ngành, địa phương của Lào nhằm theo dõi, đôn đốc, thúc đẩy thực hiện hiệu quả các hiệp định, thỏa thuận; phối hợp với phía Lào tổ chức các đoàn công tác đi kiểm tra các dự án nhằm tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy tiến độ; duy trì các cơ chế trao đổi, phối hợp là một trong những yếu tố quan trọng giúp bảo đảm tính liên tục, ổn định và hiệu quả của hợp tác kinh tế.

Đại sứ quán đã tích cực hỗ trợ các doanh nghiệp Việt Nam tìm hiểu cơ hội đầu tư tại Lào trong các lĩnh vực năng lượng, khai khoáng, nông nghiệp, sản xuất xe điện và công nghệ sinh học trong y tế; hỗ trợ kết nối nhiều doanh nghiệp, tập đoàn của Việt Nam sang khảo sát và mở rộng đầu tư tại Lào trong các lĩnh vực mới gắn với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và phát triển bền vững.

"Điều đáng ghi nhận nhất là đã có sự gia tăng về đầu tư, thương mại, số lượng dự án được tháo gỡ khó khăn", Đại sứ Nguyễn Minh Tâm chia sẻ.

Theo Đại sứ Dương Chính Chức, doanh nghiệp không chỉ cần thông tin về thị trường mà còn cần được hỗ trợ xác minh đối tác, kết nối với cơ quan quản lý, tháo gỡ khó khăn về thủ tục, thanh toán, logistics và xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình đầu tư. Đại sứ cho rằng "một cơ quan đại diện thành công không phải là nơi tổ chức nhiều hội thảo nhất, mà là nơi có nhiều doanh nghiệp quay trở lại vì họ thực sự nhận được sự hỗ trợ hiệu quả".

Tại Tanzania, Đại sứ quán cũng nâng cao năng lực thẩm định đối tác tại chỗ, sẵn sàng là kênh kiểm tra, xác minh tính pháp lý và uy tín của các doanh nghiệp sở tại trước khi doanh nghiệp Việt Nam ký kết hợp đồng thương mại. Đại sứ quán cũng đóng vai trò là cầu nối hỗ trợ giải quyết các tranh chấp thương mại phát sinh, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp Việt Nam từ sớm, tránh các thiệt hại kinh tế đáng tiếc.

Giúp doanh nghiệp không bị động trước biến động thị trường

Trong bối cảnh môi trường kinh doanh quốc tế biến động nhanh, việc cập nhật chính sách và cảnh báo sớm trở thành một phần quan trọng của ngoại giao kinh tế.

Đại sứ quán Việt Nam tại Kuwait cho biết trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông và đứt gãy chuỗi cung ứng hàng hóa, vận tải, logistics tại eo biển Hormuz, cơ quan đại diện đã chủ động, tích cực tham mưu các chính sách mới của Kuwait cũng như các cơ hội thị trường tại Kuwait nói riêng và các nước Vùng Vịnh nói chung. Thông qua hoạt động này, các doanh nghiệp trong nước đã nắm bắt kịp thời những thay đổi, từ đó có thể chủ động điều chỉnh chiến lược xuất nhập khẩu và kinh doanh của doanh nghiệp trước biến động.

Tại Campuchia, Đại sứ quán sẽ tiếp tục cung cấp hằng tuần, hằng tháng thông tin về luật pháp, chính sách mới của hai nước, thông tin kinh tế và cơ hội đầu tư, kinh doanh cho doanh nghiệp; đồng thời làm việc với các cơ quan chức năng Campuchia để tháo gỡ các rào cản mà doanh nghiệp Việt Nam gặp phải khi đầu tư, kinh doanh tại địa bàn.

Tại Trung Quốc, Đại sứ quán thường xuyên cập nhật, chia sẻ thông tin về tình hình và chính sách kinh tế của sở tại, cảnh báo sớm những thay đổi của thị trường và chính sách có thể ảnh hưởng đến doanh nghiệp; đồng thời phối hợp hỗ trợ tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình hoạt động.

Có thể thấy, từ nghiên cứu, dự báo, tìm kiếm đối tác đến đồng hành và cảnh báo sớm rủi ro, cách làm của nhiều cơ quan đại diện đang cho thấy một sự chuyển dịch rõ nét của ngoại giao kinh tế: Không chỉ xúc tiến, mà hướng tới tạo ra những giá trị hỗ trợ thực chất cho doanh nghiệp và phát triển đất nước.