Các địa phương còn thiếu gần 4 triệu cuốn SGK, Bộ GD-ĐT nhận trách nhiệm

Các địa phương còn thiếu gần 4 triệu cuốn SGK. Ảnh: HẰNG THU

Sáng 15-9, tại hội nghị giao ban báo chí do Ban Tuyên giáo Trung ương tổ chức, lãnh đạo Bộ GD-ĐT đã báo cáo về tình hình cung ứng sách giáo khoa (SGK) phục vụ năm học 2026-2027 đang được dư luận quan tâm.

Các địa phương còn thiếu gần 4 triệu cuốn SGK

Theo báo cáo, năm học 2026-2027 là năm đầu tiên thực hiện một bộ SGK sử dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Đây là chủ trương mới, có phạm vi triển khai lớn, đòi hỏi công tác cung ứng SGK phải được chuẩn bị đồng bộ, chủ động, có dự báo và có phương án dự phòng, bảo đảm đầy đủ, kịp thời SGK cho học sinh. Việc triển khai chủ trương này đồng thời diễn ra trong bối cảnh một số địa phương thực hiện chính sách hỗ trợ, cấp SGK cho học sinh; việc sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức lại mạng lưới trường, lớp làm thay đổi quy mô, cơ cấu và địa bàn học sinh. Những yếu tố này làm nhu cầu SGK tại một số địa phương có biến động lớn trong thời gian ngắn so với kế hoạch ban đầu.

Báo cáo của Bộ GD-ĐT nêu, ngay từ cuối năm 2025 và đầu năm 2026, bộ đã chủ động chỉ đạo và bao phủ các khâu, các chủ thể chính trong chuỗi cung ứng SGK, với yêu cầu bảo đảm cung ứng đủ SGK trước 15-8-2026.

Theo Bộ GD-ĐT, từ giữa tháng 8-2026, báo chí bắt đầu phản ánh tình trạng thiếu SGK cục bộ tại một số địa phương. Ngay khi nhận được thông tin, bộ đã liên tiếp có các văn bản chỉ đạo với yêu cầu phải đảm cung ứng đủ SGK trước ngày khai giảng năm học. Tuy nhiên, sau ngày khai giảng năm học 2026-2027, báo chí tiếp tục phản ánh một số địa phương tiếp tục thiếu SGK. Trước tình hình này, ngày 9-9-2026, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đã chủ trì cuộc họp về tình hình cung ứng SGK.

Theo số liệu tổng hợp của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXBGD), đến hết ngày 14-9, tổng nhu cầu SGK được cập nhật là 245,94 triệu bản; kế hoạch in là 228,9 triệu bản. Đến nay, NXBGD đã cung ứng đến các địa phương khoảng 236,60 triệu bản SGK. Chiều 14-9, bộ đã tổ chức họp trực tuyến với Sở GD-ĐT của 34 tỉnh thành phố để tiếp tục rà soát, chỉ đạo xử lý tình trạng thiếu SGK.

Theo số liệu tổng hợp, xác nhận đến 18 giờ ngày 14-9, các địa phương còn thiếu 3.916.370 cuốn SGK. Bộ đã chỉ đạo NXBGD tiếp tục điều chuyển, cung ứng bổ sung ngay trong ngày 15-9; ưu tiên xử lý các trường hợp học sinh chưa có sách hoặc còn thiếu nhiều đầu sách, nhất là tại các trường nội trú ở địa bàn biên giới, trường ở vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện khó khăn và học sinh thuộc diện được hỗ trợ, cấp hoặc cho mượn SGK.

Bộ yêu cầu các địa phương tiếp tục rà soát, cập nhật, báo cáo trước 16 giờ ngày 15-9 để xử lý ngay những trường hợp còn thiếu, bảo đảm mọi học sinh có đủ SGK phục vụ học tập.

Công tác dự báo, tổng hợp và phân tích nhu cầu SGK chưa theo kịp thực tế

Đề cập nguyên nhân của tình trạng này, Bộ GD-ĐT cho rằng, về khách quan, năm học 2026-2027 có nhiều yếu tố mới tác động đồng thời: lần đầu sử dụng một bộ SGK thống nhất trên toàn quốc; một số địa phương thực hiện chính sách hỗ trợ, cấp SGK; việc sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức lại mạng lưới trường, lớp làm thay đổi nhu cầu; thời gian từ khi nhu cầu được xác định đầy đủ đến thời điểm phải đáp ứng rất ngắn. Những yếu tố này làm cho nhu cầu SGK biến động lớn, phát sinh trong thời gian ngắn, trong khi quá trình sản xuất, in và cung ứng cần có thời gian chuẩn bị.

Về chủ quan, Bộ GD-ĐT thắng thắn nhận trách nhiệm trong công tác dự báo, tổng hợp và phân tích nhu cầu SGK trong điều kiện mới chưa theo kịp thực tế; việc đánh giá năng lực tổ chức sản xuất, quản trị và mạng lưới cung ứng của NXBGD chưa đầy đủ; giải pháp xử lý một số hạn chế trong tổ chức cung ứng, điều phối nguồn sách chưa đủ nhanh và linh hoạt.

Công tác đăng ký, dự báo và phối hợp cung ứng tại một số địa phương cũng chưa thật chủ động, dẫn đến khoảng cách giữa nhu cầu thực tế và thông tin phục vụ cung ứng. Việc cập nhật nhu cầu phát sinh, nhất là sau khi có những thay đổi về tổ chức trường, lớp, chính sách hỗ trợ SGK và nhu cầu mua thêm của học sinh, cha mẹ học sinh, ở một số nơi chưa kịp thời.

Việc để thiếu cục bộ sách giáo khoa có trách nhiệm của Bộ GD-ĐT, của NXBGD và của các địa phương. Đối với trách nhiệm của bộ, Bộ GD-ĐT xác định việc để xảy ra thiếu SGK cục bộ tại một số địa phương là rất đáng tiếc; tồn tại, hạn chế này cần nghiêm túc nhìn nhận, chấn chỉnh khắc phục, không thể để lặp lại ở những năm học tiếp theo, nhất là trong việc theo dõi, dự báo, kết nối dữ liệu, kiểm tra, đôn đốc và điều phối khi nhu cầu thực tế có biến động.

Về giải pháp trước mắt, Bộ GD-ĐT cho biết tập trung xử lý số SGK còn thiếu đã được xác nhận; chỉ đạo NXBGD điều chuyển sách giữa các địa bàn, tiếp tục in và cung ứng bổ sung theo nhu cầu thực tế; ưu tiên địa phương, cơ sở giáo dục và học sinh còn thiếu sách. Trong thời gian chờ bản in, SGK điện tử được cung cấp miễn phí tại địa chỉ taphuan.nxbgd.vn/tap-huan; các cơ sở giáo dục đồng thời khai thác sách tại thư viện và sách cũ còn sử dụng được, hạn chế ảnh hưởng đến việc học tập của học sinh.

Về lâu dài, bộ sẽ rà soát, đề xuất hoàn thiện cơ chế quản lý SGK theo hướng xác định đây là sản phẩm, dịch vụ công, mặt hàng thiết yếu đặc thù; quản trị toàn bộ chuỗi cung ứng dựa trên dữ liệu thống nhất; xác định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, địa phương và doanh nghiệp; xây dựng cơ chế dự phòng, điều phối linh hoạt, bảo đảm cung ứng chủ động, ổn định ngay từ đầu mỗi năm học.