Các đô thị chung tay kiến tạo động lực tăng trưởng bền vững

Các đại biểu tham gia sự kiện sáng 11/9.

Mở thêm nguồn lực phát triển

Ông Nguyễn Lộc Hà, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Hồ Chí Minh cho biết, các thành phố ngày càng giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế toàn cầu. Đây vừa là những trung tâm tạo ra tăng trưởng, việc làm và đổi mới sáng tạo, vừa là nơi thể hiện rõ nhất các thách thức về biến đổi khí hậu, giao thông, năng lượng, môi trường và chất lượng sống. 

Hiện nay, trong bối cảnh nguồn lực của mỗi địa phương đều có giới hạn, hợp tác quốc tế trở thành một trong những nền tảng quan trọng để các đô thị tiếp cận nguồn vốn, tri thức, công nghệ, kinh nghiệm quản trị và những tiêu chuẩn phát triển tiên tiến. Ngoại giao địa phương vì vậy không chỉ dừng ở giao lưu, thăm hỏi mà cần trực tiếp phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.

Ông Nguyễn Lộc Hà, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Hồ Chí Minh phát biểu tại Hội nghị Thị trưởng sáng ngày 11/9.

Sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TP Hồ Chí Minh có diện tích hơn 6.770km², dân số trên 14 triệu người và hình thành ba cực tăng trưởng có khả năng bổ trợ lẫn nhau. Khu vực trung tâm giữ vai trò đầu tàu về tài chính, thương mại, dịch vụ, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo; khu vực Bình Dương phát huy thế mạnh sản xuất công nghệ cao, hệ sinh thái doanh nghiệp và chuỗi cung ứng; khu vực Vũng Tàu tập trung vào cảng biển, logistics, kinh tế biển, năng lượng và du lịch.

Ông Nguyễn Lộc Hà cho biết, không gian phát triển mới mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra yêu cầu TP Hồ Chí Minh phải nâng cao chất lượng kết nối với các địa phương quốc tế. Thành phố hiện có quan hệ hợp tác với 88 địa phương nước ngoài cùng gần 20 tổ chức, đối tác quốc tế và sẵn sàng trở thành nơi thí điểm, kiểm nghiệm, lan tỏa các ý tưởng mới. Theo đó, hiệu quả của ngoại giao đô thị phải được thể hiện qua những dự án có mục tiêu, đầu mối, cơ chế phối hợp và kết quả đo lường được. Hội nghị vì vậy cần góp phần trả lời câu hỏi làm thế nào để chuyển tình hữu nghị và các cam kết thành hành động cụ thể, tạo ra giá trị cho người dân, doanh nghiệp và cộng đồng.

Sự kiện quy tụ hơn 500 đại biểu cùng trao đổi các giải pháp thúc đẩy đối thoại địa phương.

Chia sẻ kinh nghiệm của tỉnh Xiêng Khoảng, PGS.TS. Phouvong Ounkhamsen, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân tỉnh Xiêng Khoảng, Lào, nhận định đối ngoại địa phương và các mạng lưới hợp tác quốc tế là những kênh quan trọng để huy động tài chính, chia sẻ tri thức và xây dựng môi trường phát triển bền vững. 

Xiêng Khoảng có lợi thế về nông nghiệp sinh thái, du lịch và năng lượng xanh, đồng thời sở hữu Cánh đồng Chum được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới. Địa phương đang khai thác giá trị di sản như một cầu nối tham gia mạng lưới các thành phố di sản quốc tế, thu hút nguồn lực bảo tồn gắn với phát triển du lịch bền vững.

Theo ông Phouvong Ounkhamsen, việc duy trì trao đổi đoàn, giao lưu nhân dân và ký kết các biên bản ghi nhớ đã tạo nền tảng chính trị, xã hội cho hoạt động đầu tư, thương mại và du lịch. Xiêng Khoảng mong muốn tăng cường hợp tác với TP Hồ Chí Minh và các đô thị trong lĩnh vực nông nghiệp sạch, chế biến nông sản, năng lượng tái tạo, hạ tầng giao thông, du lịch sinh thái và đào tạo nguồn nhân lực.

Phó Thống đốc Tokyo Sato Tomohide phát biểu tại hội nghị.

Đại diện các tỉnh, thành phố của Nhật Bản, Phó Thống đốc Tokyo Sato Tomohide chia sẻ kinh nghiệm và giải pháp về khả năng chống chịu của đô thị trước biến đổi khí hậu. Ông cho rằng, các thành phố đang đứng ở tuyến đầu trong ứng phó với mưa lớn, ngập lụt, thiên tai, thiếu hụt năng lượng và những thay đổi nhanh chóng do công nghệ mới tạo ra. Tokyo đã nâng công suất các hồ điều tiết sông lên 2,73 triệu mét khối, gấp khoảng 2,3 lần so với năm 2005. Thành phố cũng lắp đặt 175 camera dọc 55 con sông, công bố hình ảnh, lượng mưa và mực nước theo thời gian thực để hỗ trợ người dân chủ động phòng tránh. 

Bên cạnh công trình chống ngập, Tokyo đang phát triển hệ thống dự báo mực nước bằng trí tuệ nhân tạo, nâng cao các tuyến đê biển và triển khai Dự án Tokyo Resilience với tầm nhìn đến những năm 2040. Theo ông Sato Tomohide, những kinh nghiệm và công nghệ này có thể được chia sẻ giữa các thành phố, nhưng hợp tác chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển thành hoạt động thí điểm, trao đổi kỹ thuật và dự án thực tế.

Kết nối logistics và xây dựng đô thị thông minh

Ông Grant Smith, Thị trưởng thành phố Palmerston North, New Zealand cho biết, tình hữu nghị tạo ra nền tảng, còn hợp tác, cộng tác và cùng kiến tạo sẽ đem lại mục đích, ý nghĩa lâu dài cho quan hệ giữa các địa phương. Thành phố Palmerston North và vùng Manawatū có thế mạnh về nông nghiệp - thực phẩm, đổi mới nông nghiệp, công nghệ thực phẩm, nghiên cứu và giáo dục. Thành phố mong muốn thúc đẩy trao đổi sinh viên, liên kết giữa các cơ sở đào tạo, chia sẻ tri thức và kết nối thương mại với Việt Nam.

Ngoài ra, theo ông Grant Smith, Te Utanganui - Trung tâm Phân phối miền Trung New Zealand đang được định hướng trở thành đầu mối quan trọng về vận tải hàng hóa, chuỗi cung ứng và kết nối khu vực. Đây có thể là nền tảng để Palmerston North và TP Hồ Chí Minh tìm kiếm cơ hội hợp tác về quản trị logistics, phát triển trung tâm phân phối và tăng khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng. Vì vậy, các bên cần xác định những cơ hội cụ thể sau hội nghị, thay vì chỉ dừng ở trao đổi quan điểm. Những chương trình hợp tác về đổi mới sáng tạo, công nghệ, giáo dục, logistics và giao lưu cộng đồng cần hướng đến kết quả hữu hình, đồng thời tạo thêm sự gắn kết giữa người dân hai địa phương.

Các đại biểu các tỉnh, thành phố quốc tế tham quan phường Vũng Tàu trước khi bước vào phiên chính thức sáng ngày 11/9.

Trong khi đó, đại diện tỉnh Xiêm Riệp, Campuchia mang đến hội nghị kinh nghiệm xây dựng đô thị thông minh gắn với du lịch xanh. Xiêm Riệp được lựa chọn tham gia Mạng lưới Thành phố thông minh ASEAN và đã hoàn thành lộ trình phát triển đô thị thông minh với sự hỗ trợ kỹ thuật của Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản. 

Các dự án thí điểm của Xiêm Riệp tập trung vào những vấn đề gần gũi với đời sống như sử dụng cảm biến phát hiện đỗ xe trái phép, gắn thiết bị định vị trên xe thu gom rác, số hóa dữ liệu du lịch, quan trắc môi trường và xây dựng hệ thống hỗ trợ ứng phó tình huống khẩn cấp. Địa phương cũng ứng dụng dữ liệu bản đồ, điện toán đám mây và camera trí tuệ nhân tạo nhằm nâng cao hiệu quả quản lý. 

Khoảng 150 triệu USD đã được đầu tư xây dựng 38 tuyến đường cùng hệ thống đường dành cho xe đạp, vỉa hè, thoát nước, không gian xanh, cáp quang ngầm và đèn chiếu sáng thông minh. Theo đó, đô thị thông minh không đơn thuần là lắp đặt nhiều thiết bị công nghệ. Điều quan trọng là dữ liệu phải hỗ trợ chính quyền ra quyết định tốt hơn, giúp người dân tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn và tạo môi trường hấp dẫn cho du lịch, đầu tư.

Ông Phạm Dứt Điểm, Giám đốc Sở Ngoại vụ TP Hồ Chí Minh, cho biết Đối thoại Hữu nghị TP Hồ Chí Minh năm 2026 được tổ chức với mong muốn vượt ra ngoài phạm vi trao đổi kinh nghiệm, hướng đến hình thành các sáng kiến hợp tác cụ thể giữa thành phố với các địa phương quốc tế. Việc tổ chức các hoạt động tại khu vực Vũng Tàu cũng góp phần giới thiệu không gian phát triển mới của TP Hồ Chí Minh, đặc biệt là tiềm năng cảng biển, logistics, kinh tế biển và năng lượng. Theo đó, sự tham gia của những đô thị có thế mạnh khác nhau tạo điều kiện để thành phố kết nối công nghệ, tài chính, nguồn nhân lực và kinh nghiệm quản trị.

Ông Phạm Dứt Điểm, Giám đốc Sở Ngoại vụ TP Hồ Chí Minh trả lời báo chí bên lề hội nghị.

Theo ông Nguyễn Lộc Hà, các ý kiến tại Hội nghị Thị trưởng cho thấy mỗi địa phương có điều kiện và cách tiếp cận khác nhau, từ bảo tồn di sản, phát triển nông nghiệp sinh thái, ứng phó ngập lụt đến quản trị dữ liệu, logistics, giáo dục và xây dựng đô thị thông minh. Tuy nhiên, điểm gặp nhau là mong muốn đưa ngoại giao đô thị trở thành động lực phát triển thực chất, góp phần giải quyết những thách thức xuyên biên giới và xây dựng các thành phố xanh hơn, an toàn hơn, đáng sống hơn.

"TP Hồ Chí Minh trân trọng tiếp nhận những sáng kiến, mô hình và kinh nghiệm thực tiễn được các địa phương trong nước, quốc tế chia sẻ tại hội nghị. Đây sẽ là nguồn tham khảo quan trọng để Thành phố tiếp tục hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực quản trị và xây dựng những chương trình hợp tác phù hợp với không gian phát triển mới. Trên cơ sở học hỏi và vận dụng có chọn lọc, TP Hồ Chí Minh hướng đến mô hình đô thị xanh, thông minh, có khả năng chống chịu cao; đồng thời đẩy mạnh kết nối logistics, ứng dụng công nghệ, phát triển kinh tế biển và nâng cao chất lượng sống của người dân", ông Nguyễn Lộc Hà cho biết thêm.