Các đồng minh vùng Vịnh của Mỹ bị kéo vào vòng xoáy chiến tranh không mong muốn
Các quốc gia vùng Vịnh như UAE và Saudi Arabia bị kéo vào vòng xoáy chiến tranh khi Iran mở rộng tấn công nhằm đáp trả chiến dịch Mỹ–Israel.
Một vụ nổ tại Tel Aviv, Israel ngày 28/2/2026. Ảnh: THX/TTXVN
Theo Politico.eu ngày 1/3, cuộc tấn công phối hợp của Mỹ và Israel vào Iran đã đặt các đồng minh Arab vùng Vịnh của Washington vào tình thế không ai mong muốn: trở thành mục tiêu trả đũa của Tehran trong một cuộc chiến mà chính họ đã ra sức vận động ngăn chặn.
Cảnh báo bị phớt lờ
Ít nhất 6 quan chức Trung Đông, trong đó có các bộ trưởng ngoại giao từ Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Oman, đã đến Washington D.C. trong tháng trước để cảnh báo chống lại các cuộc tấn công. Tất cả đều không được lắng nghe.
Ngoại trưởng Oman Badr Albusaidi - người đang làm trung gian hòa giải các cuộc đàm phán hạt nhân giữa Mỹ và Iran - cho biết ông "vô cùng thất vọng" trước chiến dịch này, được phát động chỉ vài giờ sau khi ông gặp Phó Tổng thống Mỹ JD Vance trong nỗ lực cuối cùng nhằm ngăn chặn xung đột quân sự. "Cả lợi ích của Mỹ lẫn nền hòa bình thế giới đều không được phục vụ tốt bởi điều này. Tôi kêu gọi Mỹ đừng sa lầy thêm nữa. Đây không phải là cuộc chiến của các bạn", ông Albusaidi viết trên X.
Theo hai quan chức từ các nước Arab, chính quyền Trump đã báo hiệu trước cho một số đồng minh vùng Vịnh về các cuộc tấn công sắp diễn ra và duy trì liên lạc thường xuyên. Phát ngôn viên Nhà Trắng Karoline Leavitt xác nhận Tổng thống Donald Trump đã điện đàm với lãnh đạo Saudi Arabia, Qatar, UAE và Tổng thư ký NATO Mark Rutte vào hôm 28/2.
Iran trả đũa khắp khu vực
Những nỗi lo ngại về bất ổn khu vực của các quốc gia vùng Vịnh đã nhanh chóng trở thành hiện thực. Iran đã trả đũa bằng cách nhắm mục tiêu vào Bahrain, UAE, Jordan, Kuwait, Iraq, Qatar và các nơi khác có căn cứ quân sự Mỹ - những quốc gia thường không bị cuốn vào các cuộc chiến tranh trong khu vực.
Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) gồm 6 thành viên - Bahrain, Kuwait, Oman, Qatar, Saudi Arabia và UAE - đã đưa ra tuyên bố phản đối các cuộc tấn công của Iran và khẳng định quyền tự vệ. Đáng chú ý, lãnh đạo UAE và Saudi Arabia - hai quốc gia vốn đang bất đồng về cuộc nội chiến Sudan và nhiều căng thẳng khác - đã điện đàm với nhau, cho thấy mức độ chấn động mà phản ứng của Iran gây ra trong khu vực.
"Những ngày sắp tới sẽ rất khó khăn", một nhà ngoại giao cấp cao từ một quốc gia vùng Vịnh nói, đồng thời nhận định: "Iran đã tính toán sai lầm khi tấn công GCC". Nhà ngoại giao này từ chối tiết lộ các biện pháp cụ thể đang được bàn thảo.
Lựa chọn khó khăn
Firas Maksad, Giám đốc điều hành khu vực Trung Đông và Bắc Phi của Nhóm Á-Âu (Eurasia Group), nhận định các nước GCC đang rơi vào "tình thế khó xử khi trở thành mục tiêu chính trong khi trước đó họ luôn thúc đẩy giảm leo thang và giải quyết xung đột bằng con đường ngoại giao".
Chuyên gia Maksad phân tích rằng Tehran hy vọng việc nhắm mục tiêu vào các quốc gia vùng Vịnh sẽ tạo áp lực buộc Washington ngừng tấn công, song cho rằng cách tiếp cận đó khó có thể thành công. Thay vào đó, ông nhận định "kết quả có khả năng xảy ra hơn là các quốc gia GCC cùng quyết định cho phép Mỹ có quyền tự do hoạt động lớn hơn để nhắm mục tiêu vào Iran từ lãnh thổ của họ, hoặc thậm chí tự mình đáp trả".
Ông Maksad cũng lưu ý rằng nếu Iran nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng vùng Vịnh, điều đó sẽ kích hoạt phản ứng mạnh mẽ hơn nữa từ Mỹ và các đồng minh Arab - một kịch bản leo thang có lợi cho phía Mỹ.
Về phần mình Elisa Ewers, cựu quan chức Mỹ với hàng chục năm kinh nghiệm về vấn đề Trung Đông, hiện làm việc tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR), cho rằng các quốc gia vùng Vịnh "không còn lựa chọn nào khác ngoài việc đặt niềm tin lớn vào chính quyền Trump, đặc biệt khi Iran đã nhắm mục tiêu trực tiếp vào họ". Bà nói thêm: "Họ cũng phải hy vọng rằng hệ thống phòng không sẽ trụ vững chừng nào cần thiết và cuộc xung đột này không kéo dài gây ra những hậu quả kinh tế nghiêm trọng".
Trong khi đó Thổ Nhĩ Kỳ - thành viên NATO duy trì quan hệ với cả hai phía và có chung biên giới với Iran - đã lên án cả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel lẫn sự trả đũa của Tehran, kêu gọi "tất cả các bên ngừng các cuộc tấn công ngay lập tức". Liên minh châu Âu (EU) và nhiều quốc gia khác cũng kêu gọi ngoại giao để giảm leo thang.
