Các nhà xuất khẩu LNG đối mặt 'hố đen' dư cung

(Ảnh minh họa)

Xuất khẩu LNG đã ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong ba năm vào năm 2025, và nhiều quốc gia - trong đó có Canada - vẫn hành động như thể xu hướng này chắc chắn sẽ kéo dài thêm nhiều năm, thậm chí hàng thập kỷ. Tháng 8, Bộ trưởng Năng lượng và Tài nguyên Thiên nhiên Canada Tim Hodgson cho rằng nước này có thể đưa chuyến LNG đầu tiên tới Đức chỉ trong "vòng năm năm”. Trong khi đó, bản tin Inside Gas ngày 11/12 của Global Energy Monitor liệt kê Argentina, Ai Cập, Israel, Nhật Bản, Morocco, Mozambique, Papua New Guinea, Ba Lan, Puerto Rico và Tanzania là những nơi đang lên kế hoạch hoặc đã bắt đầu các dự án LNG mới.

Việc bước sang một năm mới không có nghĩa là những người lạc quan với LNG sẽ lập tức thừa nhận rằng đây đang dần trở thành một canh bạc thua lỗ. Tuy vậy, những nghi vấn nghiêm túc về một "cơn sốt” LNG kéo dài đã xuất hiện từ cả thập kỷ trước, và trong năm 2025, liên tiếp có cảnh báo rằng làn sóng xây dựng các cảng nhập khẩu và xuất khẩu khí đốt mới đang vượt xa nhu cầu thực tế. Tại Mỹ, sự bùng nổ xuất khẩu LNG đã kéo giá LNG trên thị trường quốc tế xuống thấp, đồng thời lại góp phần đẩy chi phí năng lượng trong nước tăng vọt.

"Đà tăng giá đang làm gia tăng cảm giác chi phí năng lượng vượt tầm kiểm soát tại Mỹ, đi ngược lại những tuyên bố của ông Trump rằng ông đã kéo giá năng lượng xuống trong năm đầu tiên quay lại Nhà Trắng", tờ Financial Times viết vào tháng trước. "Diễn biến này diễn ra cùng lúc với thời tiết giá lạnh trên khắp nước Mỹ, khiến nhu cầu điện cho sưởi ấm nhà ở và cơ sở kinh doanh tăng mạnh", hãng tin nói thêm.

Trong khi đó, chi phí năng lượng tái tạo và lưu trữ năng lượng tiếp tục giảm, tạo ra sự cạnh tranh nhanh hơn và rộng hơn tại nhiều khu vực trên thế giới - nơi LNG từng được kỳ vọng sẽ thống trị nguồn cung năng lượng mới trong nhiều thập kỷ.

Những người ủng hộ LNG đang tìm sự an ủi từ một trong ba kịch bản tương lai năng lượng trong ấn bản mới nhất của báo cáo Triển vọng Năng lượng Thế giới (World Energy Outlook) do Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) công bố vào giữa tháng 11. Kịch bản "Chính sách hiện hành” (CPS) dự báo nhu cầu dầu khí tiếp tục tăng đến năm 2050, kéo theo mức tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu khoảng 3°C, dựa trên các luật, chính sách và quy định hiện có của các quốc gia.

Các nhà phân tích độc lập nhanh chóng cho rằng CPS là một phản ứng mang tính thực dụng trước áp lực rất lớn từ chính quyền ông Trump. Theo họ, kịch bản này mô tả một thế giới trong đó không có quốc gia nào thực hiện thêm bất kỳ hành động nào để cắt giảm phát thải khí hậu, cũng như không tận dụng tốt hơn các giải pháp điện khí hóa từ năng lượng tái tạo - vốn rẻ hơn nhiên liệu hóa thạch ở hầu hết các khu vực, triển khai nhanh hơn và có khả năng chống chịu tốt hơn trước thời tiết cực đoan và các gián đoạn khác.

Kịch bản "Chính sách đã công bố” (STEPS) của IEA cho thấy tốc độ triển khai năng lượng tái tạo nhanh hơn, trong khi kịch bản "Phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050” vạch ra lộ trình loại bỏ phát thải CO₂ ròng vào giữa thế kỷ. Ngay cả trong kịch bản STEPS, IEA vẫn cho rằng, "những câu hỏi về việc toàn bộ lượng LNG mới sẽ được tiêu thụ ở đâu vẫn còn bỏ ngỏ”, bởi khả năng gia tăng nhu cầu toàn cầu bị hạn chế, do "đà triển khai liên tục của năng lượng tái tạo, điện hạt nhân ở một số quốc gia và các chính sách nâng cao hiệu quả năng lượng”.

Những yếu tố này khiến CPS trở thành "một tàn dư nhìn về quá khứ, phớt lờ những chuyển dịch mang tính địa chấn đang tái định hình hệ thống năng lượng toàn cầu”, theo các nhà phân tích Guy Prince và Harry Benham của Carbon Tracker nói vào cuối năm ngoái. Họ cho rằng kịch bản này "nên được xem là một lời cảnh báo chứ không phải một dự báo: Nó ngầm giả định rằng đổi mới năng lượng sẽ dừng lại vào năm 2030, như thể nhân loại đâm vào một bức tường về tư duy”.

Dư cung LNG trở thành một "hố đen”

Các xu hướng rộng hơn đang khiến biên tập viên và nhà phân tích tin tức của Thomson Reuters, ông Antony Currie, cảnh báo rằng năng lượng tái tạo đang trên đà biến tình trạng dư cung LNG thành một "hố đen”.

"Điện mặt trời, điện gió và pin lưu trữ sẽ khiến thị trường khí tự nhiên hóa lỏng rơi vào cảnh khốn đốn", ông Currie cảnh báo trong một bài dự báo cho năm 2026 của hãng tin này. "Một số lãnh đạo ngành nhiên liệu hóa thạch đã cho rằng việc các “ông lớn” như ExxonMobil, Shell và Woodside Energy thúc đẩy tăng sản lượng toàn cầu thêm khoảng 50% vào năm 2030, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, đang tạo ra một bong bóng. Nhưng những lợi thế của năng lượng tái tạo sẽ khiến cú vỡ bong bóng này càng nghiêm trọng hơn", ông bổ sung.

Theo ông, ngành LNG "lập luận rằng LNG là nhiên liệu chuyển tiếp để giúp thế giới giảm dần sự phụ thuộc vào than, đặc biệt là châu Á - khu vực hiện chiếm 65% lượng LNG nhập khẩu toàn cầu”. Về bề ngoài, kỳ vọng đó "có vẻ hợp lý”, khi nhập khẩu LNG của châu Âu tăng, các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo đẩy nhu cầu đi lên, và ông Donald Trump "tìm cách ép các đối tác đưa việc mua thêm khí đốt của Mỹ vào các thỏa thuận thương mại với EU, Việt Nam và những nước khác”.

Tuy nhiên, theo nhà phân tích công nghệ năng lượng Jamie Skaar, năng lượng tái tạo kết hợp với lưu trữ rẻ hơn khí đốt, triển khai nhanh hơn, trong khi khí đốt còn đối mặt với tình trạng chậm trễ kéo dài nhiều năm đối với các tuabin khí mới - vốn đã tăng giá gấp ba lần tính trên mỗi kWh.

Tổng hợp lại, "nguồn cung nhiên liệu dư thừa, tình trạng tồn đọng thiết bị và sự xuất hiện của các lựa chọn thay thế cạnh tranh hơn đang báo hiệu triển vọng u ám cho các doanh nghiệp LNG hiện hữu", ông Currie nói. "Một cú sụp đổ đang cận kề", ông bổ sung.

Trong những ngày cuối cùng của năm 2025

• Energy Transfer LP đã "tạm dừng vô thời hạn” dự án LNG Lake Charles tại bang Louisiana sau khi lùi mốc xuất khẩu từ năm 2025 sang năm 2031, và quyết định tập trung vào các đường ống khí đốt nội địa.

"Việc đột ngột dừng một tổ hợp LNG mà các khách hàng đã cam kết bao gồm những tập đoàn năng lượng lớn như Chevron và Shell đã khép lại nỗ lực kéo dài nhiều năm nhằm chuyển đổi một cảng nhập khẩu khí đốt bỏ không, được xây dựng trước khi bùng nổ dầu đá phiến tại Mỹ", Bloomberg nói. "Động thái này cho thấy mối lo ngày càng tăng trong ngành về tình trạng dư cung LNG và hiệu quả đầu tư kém", bản tin ngành Gas Outlook bổ sung trong tuần này.

• Tại Trung Quốc, giá LNG trong nước đã giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 5 năm vào cuối tháng trước, khi tồn kho cao, thời tiết ôn hòa và "đà phục hồi công nghiệp – kinh tế chậm chạp” buộc các nhà vận hành cảng phải "xả hàng tồn với giá thấp hơn”, theo Bloomberg ngày 23/12.

• Tập đoàn năng lượng nhà nước Na Uy Equinor đã trì hoãn việc hoàn thành dự án nâng cấp cơ sở LNG Hammerfest và thông báo chi phí dự án sẽ đội thêm 5,3 tỷ kroner Na Uy (khoảng 525 triệu USD) so với dự toán.

• Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak cho biết các lệnh trừng phạt quốc tế đã khiến kế hoạch tăng gấp ba sản lượng LNG hàng năm của nước này bị chậm lại nhiều năm, dù Bloomberg cho hay các lô hàng chịu trừng phạt vẫn tiếp tục được vận chuyển sang Trung Quốc.

Nh.Thạch

AFP