Các nước đồng minh NATO từ chối ủng hộ kế hoạch phong tỏa cảng tại Iran của Tổng thống Mỹ Donald Trump

REUTERS/Kevin Lamarque/Ảnh tài liệu.

Trong thứ Hai ngày 13/4/2026, chính phủ các nước thành viên khối NATO đã tuyên bố sẽ không can thiệp vào kế hoạch phong tỏa các bến cảng tại Iran của Tổng thống Mỹ Donald Trump, và khẳng định sẽ chỉ can thiệp sau khi tình trạng xung đột kết thúc, một diễn biến có thể sẽ khiến ông Trump bất mãn và đẩy cao các căng thẳng trong nội bộ liên minh này.

Sau khi các đàm phán trong cuối tuần vừa rồi giữa Mỹ và Iran không đạt được thỏa thuận nào nhằm chấm dứt cuộc xung đột giữa hai phe, ông Trump đã tuyên bố quân đội Mỹ sẽ tiêu diệt các tàu của Iran di chuyển tới khu vực phong tỏa bắt đầu từ ngày thứ Hai.

Trong thời gian đầu, ông Trump đã khẳng định Mỹ sẽ phối hợp với các nước đồng minh để chặn các tàu di chuyển qua Eo biển Hormuz, tuy nhiên quân đội Mỹ sau đó đã làm rõ lệnh phong tỏa sẽ chỉ được áp dụng lên các tàu di chuyển từ và tới các cảng của Iran.

Kể từ khi cuộc chiến tại Iran bùng nổ vào ngày 28/2, chính phủ Iran đã ra lệnh phong tỏa eo biển này đối với mọi tàu bè thuộc về các quốc gia ngoài Iran. Chính quyền nước này đã tìm cách kiểm soát eo biển này vô thời hạn và thậm chí áp đặt lệ phí lên các tàu sử dụng tuyến đường đó.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social trong ngày Chủ Nhật, ông Trump viết: "Lệnh phong tỏa sẽ sớm đi vào hiệu lực. Sẽ có nhiều quốc gia tham gia chiến dịch phong tỏa này".

Tuy nhiên, nhiều nước thành viên khối NATO bao gồm Anh và Pháp đã tuyên bố sẽ không để bị kéo vào cuộc xung đột thông qua tham gia nỗ lực phong tỏa eo biển này, và thay vào đó đã cho biết đang cân nhắc các giải pháp giúp tái mở cửa eo biển từng là tuyến đường giúp vận chuyển 1/5 tổng lưu lượng dầu và khí gas toàn cầu này.

Việc các quốc gia này từ chối tham gia kế hoạch phong tỏa là một điểm gây tranh cãi giữa chính phủ các nước này và ông Trump, sau khi ông từng đe dọa sẽ rút nước Mỹ khỏi liên minh này và đang cân nhắc rút lực lượng Mỹ khỏi châu Âu sau khi nhiều quốc gia từ chối yêu cầu cho phép quân đội Mỹ sử dụng không phận của họ để tấn công Iran.

Trên kênh BBC, Thủ tướng Anh Keir Starmer đã cho biết: "Chúng tôi sẽ không ủng hộ lệnh phong tỏa này".

"Quyết định của tôi đã được đưa ra một cách rất rõ ràng rằng bất kể áp lực lớn thế nào, và đã có rất nhiều áp lực, chúng tôi cũng sẽ không để bị lôi kéo vào cuộc chiến đó".

Trước chính phủ các nước châu Âu, Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã cho biết ông Trump mong muốn có được cam kết chắc chắn để đảm bảo kế hoạch bảo vệ Eo biển Hormuz trong tương lai.

Trong thứ Năm tuần vừa rồi, ông Rutte cho biết khối NATO có thể sẽ hiện diện tại eo biển này nếu toàn bộ 32 nước thành viên nhất trí thông qua quyết định thành lập sứ mệnh.

Chính phủ nhiều nước châu Âu đã tuyên bố sẵn sàng hỗ trợ các nhiệm vụ tại eo biển này, nhưng chỉ sau khi có thỏa thuận vững chắc nhằm kết thúc tình trạng bạo lực và một thỏa thuận với Iran được ký kết bảo đảm tàu bè của các quốc gia này không bị tấn công.

Trên X trong ngày thứ Hai, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã cho biết chính phủ Pháp sẽ tổ chức hội nghị với chính phủ Anh và các nước khác để thành lập một sứ mệnh đa quốc gia giúp khôi phục quyền tự do hàng hải tại eo biển này.

Ông cho biết: "Đây sẽ là sứ mệnh mang tính phòng thủ, tách biệt hoàn toàn khỏi các phe tham chiến, và sẽ được triển khai ngay khi tình hình cho phép".

Trước quốc hội Anh trong ngày Chủ Nhật, ông Starmer cho biết các kế hoạch này sẽ hướng tới đề ra một hành lang hàng hải an toàn và phối hợp với các tàu quân sự để hộ tống các tàu chở dầu.

"Một lần nữa tôi khẳng định rõ, kế hoạch này là nhằm bảo vệ hoạt động vận tải và ủng hộ quyền tự do hàng hải một khi cuộc xung đột chấm dứt. Mục tiêu chung của chúng ta là đề ra một kế hoạch có sự phối hợp, với sự tham gia của nhiều quốc gia".

Một nguồn tin ngoại giao cho biết cuộc họp nhằm đặt ra kế hoạch cho sứ mệnh gồm 30 quốc gia bao gồm các nước vùng Vịnh, Ấn Độ, Hy Lạp, Tây Ban Nha, Ý, Hà Lan và Thụy Điển, có thể sẽ được tổ chức sớm nhất là vào thứ Năm ngày 16/4 tại Paris hoặc London.

Nguồn tin này cho biết các tàu quân sự sẽ giúp mang lại sự đảm bảo quyền tự do hàng hải mà không có hành động gây hấn. Nguồn tin cũng cho biết chính phủ Mỹ và Iran sẽ được nhận thông tin về sứ mệnh này, nhưng sẽ không được tham gia trực tiếp.

Một nguồn tin ngoại giao tại châu Âu khác đã thể hiện nghi ngờ về khả năng ông Trump sẽ công nhận sứ mệnh này, nhất là sau khi ông vừa ra lệnh phong tỏa Eo biển Hormuz.

"Giờ đây sau khi quyết định sử dụng eo biển này làm đòn bẩy lợi thế cho chính mình, liệu ông Trump có muốn có một sứ mệnh tại đó không?".

Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan khẳng định Eo biển Hormuz cần được mở cửa qua biện pháp ngoại giao. Ông cũng cho rằng nỗ lực đề ra một lực lượng quốc tế nhằm theo dõi eo biển này cũng rất phức tạp. Ông đã kêu gọi khối NATO tái định hình lại quan hệ với ông Trump tại hội nghị thượng đỉnh tại Ankara vào tháng 7/2026 tới đây.