Các startup AI tại Đông Nam Á chuyển hướng ưu tiên lợi nhuận thay vì tăng trưởng bằng mọi giá
Những lo ngại về việc lĩnh vực AI đang đứng trước bờ vực suy thoái đã khiến dòng vốn đầu tư mạo hiểm cho các startup trong khu vực năm 2025 giảm 20% so với cùng kỳ năm trước.
Các công ty khởi nghiệp AI tại Đông Nam Á đang gấp rút đạt được lợi nhuận để đảm bảo tồn tại nếu bong bóng đầu tư trong lĩnh vực này vỡ. Ảnh: Nikkei Asia.
Daphne Tay đang hạ quyết tâm đưa Bluente, một startup dịch vụ dịch thuật sử dụng phần mềm trí tuệ nhân tạo (AI) để chuyển đổi tài liệu qua hơn 100 ngôn ngữ, đạt được khả năng tự chủ tài chính vào cuối năm nay. Ra mắt tại Singapore vào tháng 7/2024, Bluente đã huy động được 2,6 triệu USD vốn từ các nhà đầu tư mạo hiểm.
Dù doanh nhân 32 tuổi này đang hướng tới vòng gọi vốn Series A, cô không chỉ trông chờ vào sự hào phóng của các nhà đầu tư để xây dựng doanh nghiệp mà đang tích cực thúc đẩy các gói đăng ký dịch vụ dành cho doanh nghiệp. Cách tiếp cận này làm nổi bật sự cấp thiết mà các nhà sáng lập startup tại khu vực ASEAN đang đặt ra: ưu tiên lợi nhuận thay vì theo đuổi sự tăng trưởng nhanh chóng bằng mọi giá.
Sự thay đổi này diễn ra trong bối cảnh các kế hoạch tạo ra thu nhập đang bị giám sát chặt chẽ hơn khi các nhà đầu tư trở nên kén chọn trong việc đặt cược vào những cái tên mới nổi của ngành công nghệ. Những lo ngại về việc lĩnh vực này đang đứng trước bờ vực suy thoái sâu đã khiến dòng vốn đầu tư mạo hiểm cho các startup AI trong khu vực năm 2025 giảm 20% so với cùng kỳ năm trước.
Đối với những người như Daphne Tay, điều này có nghĩa là phải chuẩn bị cho kịch bản doanh nghiệp phải sống sót mà không cần thêm sự hỗ trợ từ bên ngoài. Cô chia sẻ rằng mục tiêu cuối cùng của các nhà đầu tư mạo hiểm là tạo ra lợi nhuận, và khi điều đó không xảy ra, dòng tiền sẽ ngừng lưu thông.
Bluente nằm trong số hàng trăm startup AI tại ASEAN đang thu hút sự chú ý nhờ sự thành công rực rỡ của các công ty toàn cầu như OpenAI. Tuy nhiên, lĩnh vực này đồng thời đang hoạt động dưới bóng đen của các mức định giá quá cao, vốn có thể dẫn đến một sự điều chỉnh thị trường thảm khốc nếu sự cường điệu không chuyển hóa thành các dòng doanh thu thực tế.
Việc đạt được lợi nhuận cũng được coi là một hàng rào bảo vệ nếu bong bóng AI tan vỡ. Theo Hiệp hội vốn mạo hiểm và vốn cổ phần tư nhân Singapore, hầu hết các startup hiện nay không còn lựa chọn đốt tiền để tăng trưởng.
Singapore tiếp tục thống trị hệ sinh thái khởi nghiệp AI của ASEAN, cả về số lượng doanh nghiệp và số vốn huy động được. Ảnh: Nikkei Asia.
Hiện có hơn 680 công ty công nghệ AI trong khu vực, trong đó hơn 70% đặt trụ sở tại Singapore. Đông Nam Á đang nổi lên như một điểm nóng nơi các ông lớn đầu tư vào dịch vụ đám mây và trung tâm dữ liệu. Dữ liệu từ Smartkarma cho thấy các startup AI trong khu vực đã huy động được khoảng 410,5 triệu USD vốn mạo hiểm vào năm ngoái.
Sự thận trọng của nhà đầu tư trở nên rõ nét hơn dưới tác động từ các cuộc chiến thuế quan toàn cầu và những vụ bê bối quản trị doanh nghiệp tại Indonesia. Tuy nhiên, cơn sốt AI vẫn duy trì khi Singapore liên tục chiếm tỷ trọng lớn nhất trong các thương vụ gọi vốn.
Cơ hội thực sự cho khu vực nằm ở việc thống trị các lĩnh vực chuyên biệt và xây dựng cơ sở hạ tầng trọng yếu. Các startup tại đây thường nhanh nhạy và thực dụng hơn trong việc triển khai các kịch bản ứng dụng thực tế.
Một số nhà đầu tư hiện đang xem xét kỹ lưỡng các thị trường ngách như AI lượng tử thay vì đầu tư dàn trải. Các quỹ chuyên biệt như GenAI Fund cũng đang tích cực tìm kiếm những làn sóng startup mới có khả năng mở rộng quy mô cùng các doanh nghiệp hàng đầu Đông Nam Á.
Tại Việt Nam, startup Revve AI do ông Trung Vũ làm đồng sáng lập cũng đang nỗ lực huy động vốn sau khi nhận được đầu tư từ các thiên thần. Công ty này cung cấp các đại lý AI giúp doanh nghiệp tự động hóa các chức năng như bán hàng và chăm sóc khách hàng.
Theo Nikkei Asia, ông Trung Vũ tin rằng nhu cầu thực tế đang được thúc đẩy bởi những nỗi đau có thật của doanh nghiệp và nhu cầu này sẽ tăng lên khi các khả năng ứng dụng thực tế trở nên sẵn có hơn. Ông khẳng định công ty vận hành như thể sự cường điệu có thể hạ nhiệt bất cứ lúc nào, đồng thời nhấn mạnh rằng doanh thu tăng trưởng ổn định chính là bằng chứng cho thấy đây không phải là một bong bóng.
Nhiều nhà phân tích đồng tình rằng nếu có bong bóng, nó chủ yếu tập trung vào phần cơ sở hạ tầng với hàng tỷ USD đổ vào các trung tâm dữ liệu và các công ty mô hình nền tảng có chi phí tính toán cao hơn doanh thu. Những startup sống sót sau giai đoạn điều chỉnh sẽ là những đơn vị vận hành tinh gọn, có khách hàng thực sự trả mức giá bền vững.
Cho đến khi thị trường công nghệ trải qua một cuộc sụp đổ mang tính định nghĩa, vẫn chưa rõ có bao nhiêu startup AI tại ASEAN đủ mạnh mẽ để vượt qua cơn bão. Các nhà sáng lập tại Bangkok hay Singapore đều đang xác định rằng nếu không thể gọi vốn dễ dàng, kế hoạch dự phòng duy nhất là tập trung vào tăng trưởng thực chất để đạt được điểm hòa vốn càng nhanh càng tốt.
