Các thị trấn Hàn Quốc chạy đua đăng cai nhà máy điện hạt nhân

Một biểu ngữ với dòng chữ “Dân số giảm, thu nhập giảm. Điện hạt nhân là giải pháp duy nhất!” được treo tại một ngôi làng ở Yeongdeok, tỉnh Bắc Gyeongsang. Ảnh: Korea Times.

Theo Korea Times, khi các thị trấn thu hẹp quy mô vì dân số sụt giảm, nhiều đô thị tại Hàn Quốc đang bước vào một cuộc cạnh tranh hiếm thấy: giành quyền đăng cai các nhà máy điện hạt nhân mới.

Từng bị coi là nguy hiểm và không mong muốn, các lò phản ứng hạt nhân nay được nhìn nhận như một trong số ít giải pháp còn lại để cứu vãn nền kinh tế địa phương và ngăn chặn đà suy thoái nhân khẩu học.

Hôm 30.1, Korea Hydro & Nuclear Power (KHNP), công ty con thuộc sở hữu nhà nước của Korea Electric Power Corp., đã chính thức phát đi thông báo mời các địa phương nộp hồ sơ xin đăng cai xây dựng các nhà máy điện hạt nhân mới.

Theo kế hoạch, KHNP dự kiến đặt hai lò phản ứng hạt nhân công suất lớn với tổng công suất 2,8 gigawatt, cùng một lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) công suất 0,7 gigawatt. Các chính quyền địa phương muốn tham gia phải nộp hồ sơ, kèm nghị quyết chấp thuận của hội đồng địa phương, trước ngày 30.3.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh chính quyền của Tổng thống Lee Jae Myung tuyên bố tiếp tục mở rộng năng lượng hạt nhân nhằm đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là từ các trung tâm dữ liệu và hạ tầng tiêu thụ nhiều năng lượng.

Tại huyện Ulju, thuộc thành phố Ulsan, các hoạt động vận động đã bắt đầu từ trước khi thông báo của KHNP được công bố. Nổi bật là khu vực Seosaeng, nơi đang vận hành các tổ máy số 1 và 2 của Nhà máy điện hạt nhân Saeul, đồng thời xây dựng các tổ máy số 3 và 4.

“Chúng tôi đáp ứng hầu hết các tiêu chí then chốt để trở thành địa điểm xây dựng nhà máy điện hạt nhân mới, từ sự ổn định địa chất, nguồn nước làm mát, kết nối lưới điện cho tới khả năng tiếp cận và an toàn vận hành,” một nhóm cư dân Seosaeng tuyên bố trong cuộc họp báo ngày 29.1.

Nhóm này nhấn mạnh rằng sự chấp thuận của cộng đồng là yếu tố quan trọng, và Seosaeng là địa phương đã chung sống với điện hạt nhân trong thời gian dài, đủ kinh nghiệm để cân nhắc thận trọng giữa rủi ro và lợi ích.

Ông Choi Gil-young, Chủ tịch Hội đồng huyện Ulju, cũng công khai ủng hộ. Theo ông, hầu như không có sự phản đối đáng kể nào, đồng thời nhấn mạnh người dân địa phương là những người trực tiếp chứng kiến và hiểu rõ mức độ an toàn của năng lượng hạt nhân.

Không chỉ Ulju, huyện Yeongdeok thuộc tỉnh Bắc Gyeongsang cũng đang cân nhắc tham gia đấu thầu. Chính quyền địa phương dự kiến tiến hành khảo sát dư luận trong thời gian tới để đánh giá mức độ ủng hộ của người dân. Nếu kết quả cho thấy sự đồng thuận cao, các chiến dịch vận động quy mô lớn sẽ được triển khai, bao gồm họp dân và treo biểu ngữ công khai.

Yeongdeok từng được chỉ định làm địa điểm xây dựng nhà máy điện hạt nhân vào năm 2011, song dự án bị hủy bỏ năm 2017 theo chính sách loại bỏ điện hạt nhân của chính quyền Moon Jae-in.

Kể từ đó, huyện này trở thành ví dụ điển hình cho tình trạng suy giảm dân số nghiêm trọng, khi số dân giảm từ hơn 41.000 người xuống còn khoảng 33.000 người hiện nay.

“Chỉ khi có kết quả khảo sát mới, chúng tôi mới có thể khẳng định chắc chắn, nhưng tôi cho rằng tỷ lệ ủng hộ hiện nay sẽ khá cao,” một quan chức địa phương nhận định.

Điều này cho thấy sự đảo chiều đáng kể so với cuộc thăm dò năm 2015, khi hơn 91% người dân Yeongdeok phản đối việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân.

Theo vị quan chức này, sự thay đổi thái độ chủ yếu bắt nguồn từ những lo ngại ngày càng lớn về suy giảm dân số và nền kinh tế địa phương trì trệ. Nhiều cư dân cho rằng tình hình đã trở nên quá khó khăn, buộc họ phải cân nhắc lại lập trường đối với điện hạt nhân.

Nếu được lựa chọn, các địa phương đăng cai sẽ nhận được các khoản trợ cấp đặc biệt cùng nguồn thu thuế bổ sung, có thể sử dụng cho hạ tầng giao thông, phúc lợi xã hội, trường học và các dự án phát triển dài hạn. Người dân địa phương cũng được hưởng lợi thông qua học bổng, dịch vụ y tế mở rộng, cùng các khoản trợ cấp hoặc giảm phí sinh hoạt.

Một nhà máy điện hạt nhân ở huyện Gijang, Busan. Ảnh: Newsis

Ulju là một ví dụ điển hình. Sau khi đồng ý xây dựng các tổ máy Saeul số 3 và 4 vào năm 2014, huyện này đã nhận khoản hỗ trợ một lần trị giá 118 tỉ won (khoảng 80 triệu USD), cùng cam kết hỗ trợ 10 tỉ won mỗi năm trong suốt 60 năm. KHNP cũng phân bổ thêm 150 tỉ won cho các chương trình “cùng tồn tại và hợp tác” dành trực tiếp cho cư dân địa phương.

Đối với những thị trấn đang mất dần nhà máy, trường học và bệnh viện, các gói hỗ trợ như vậy được xem là một trong số ít nguồn lực còn lại để duy trì đầu tư công và dịch vụ thiết yếu.

Cuộc cạnh tranh thậm chí còn gay gắt hơn với dự án lò phản ứng mô-đun nhỏ. Huyện Gijang thuộc thành phố Busan và thành phố Gyeongju đều tuyên bố sẵn sàng đăng cai tổ máy SMR đầu tiên của cả nước.

Ngày 29.1, chính quyền huyện Gijang thông báo chính thức khởi động quá trình đấu thầu SMR. Thị trưởng Jeong Jong-bok khẳng định SMR là nguồn năng lượng ổn định, chất lượng cao, có thể thúc đẩy các ngành công nghiệp tương lai như AI và trung tâm dữ liệu, đồng thời đóng vai trò then chốt trong nỗ lực ứng phó biến đổi khí hậu và đạt mục tiêu trung hòa carbon.

Thị trưởng Gyeongju Joo Nak-young, cũng thể hiện quyết tâm tương tự. Trong một bài bình luận gần đây, ông lập luận rằng xét cả về tính khả thi kinh tế lẫn mức độ sẵn sàng công nghệ, Gyeongju là “ứng viên thực tế và được chuẩn bị tốt nhất”.

Tuy nhiên, không phải tất cả đều đồng thuận. Ngày 27.1, ba nhóm dân sự đã tổ chức họp báo tại Văn phòng huyện Ulju, kêu gọi dừng các dự án mới. Họ cảnh báo rằng khu vực Seosaeng và huyện Gijang lân cận vốn đã tập trung nhiều lò phản ứng hạt nhân, và việc xây thêm sẽ khiến rủi ro từ một sự cố tiềm tàng dồn vào cùng một khu vực.

ĐỨC AN