Cách dưỡng gan đơn giản nhất theo Y học cổ truyền

Theo YHCT, sức khỏe của gan được nhìn nhận trong mối liên hệ với hoạt động của tạng can. Khái niệm "can" trong YHCT không hoàn toàn tương đương với gan theo giải phẫu học hiện đại. Vì vậy, dưỡng gan theo YHCT không chỉ đơn thuần là sử dụng một loại thực phẩm hay dược liệu ‘bổ gan’ mà cần chú trọng điều hòa chế độ ăn uống, giấc ngủ, vận động và trạng thái tinh thần.

Nuôi dưỡng sức khỏe của gan không phải là việc có thể thực hiện trong thời gian ngắn mà cần duy trì thành thói quen lâu dài.

1. Ăn uống hợp lý giúp dưỡng gan khỏe mạnh

YHCT rất coi trọng vai trò của ẩm thực trong việc bảo vệ sức khỏe, trong đó có gan. Thức ăn cần phù hợp với thể trạng, tuổi tác, mức độ hoạt động và tình trạng sức khỏe của mỗi người; không có một nhóm thực phẩm nào có thể thay thế chế độ ăn uống cân bằng.

Các loại rau xanh, đặc biệt rau lá xanh, cung cấp chất xơ, vitamin, khoáng chất và nhiều hợp chất thực vật có lợi. Trong chế độ ăn hiện đại, tăng cường rau củ quả và hạn chế thực phẩm nhiều đường, nhiều chất béo bão hòa, thực phẩm chế biến sẵn là nguyên tắc có lợi cho sức khỏe chuyển hóa, từ đó góp phần bảo vệ gan.

Các biện pháp dưỡng gan theo y học cổ truyền. Ảnh AI.

Nấm ăn như nấm hương, nấm sò có thể được sử dụng như một nguồn thực phẩm đa dạng trong bữa ăn. Nấm cung cấp chất xơ, protein và nhiều hợp chất sinh học khác nhau. Tuy nhiên, không nên khẳng định ăn một lượng nấm cụ thể mỗi ngày có thể làm giảm một tỷ lệ nhất định lượng mỡ trong gan hoặc men gan nếu không có bằng chứng lâm sàng đủ mạnh.

Trái cây, trong đó có các loại quả màu đỏ, tím hoặc xanh đậm, cung cấp vitamin, polyphenol và các hợp chất chống oxy hóa. Có thể sử dụng trái cây tươi với lượng phù hợp thay cho các món ăn vặt nhiều đường. Tuy nhiên, trái cây không phải là thuốc "giải độc gan" và không nên kỳ vọng một loại quả có thể nhanh chóng làm thay đổi chức năng gan.

Thực phẩm giàu protein như cá, thịt gia cầm, trứng, sữa và các sản phẩm từ đậu nành giúp cung cấp acid amin cần thiết cho cơ thể. Người trưởng thành khỏe mạnh cần được bảo đảm đủ protein theo nhu cầu dinh dưỡng cá nhân; lượng protein cụ thể không nên áp dụng cứng nhắc cho tất cả mọi người.

Lưu ý: Người đang mắc bệnh gan cần được bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng đánh giá riêng về nhu cầu protein. Một số bệnh gan, nhất là bệnh gan tiến triển hoặc có biến chứng, có yêu cầu dinh dưỡng khác với người khỏe mạnh.

2. Ngủ đủ và đúng giờ - biện pháp dưỡng gan đơn giản

Giấc ngủ có vai trò quan trọng đối với sức khỏe tổng thể. Duy trì giờ ngủ tương đối ổn định, hạn chế thức khuya và tạo môi trường ngủ phù hợp là những thói quen có lợi. Trong lý luận YHCT, "can tàng hồn" và "can tàng huyết" là những khái niệm thuộc hệ thống lý luận riêng của YHCT. Không nên diễn giải trực tiếp thành kết luận rằng một giờ ngủ cụ thể có thể "thải độc gan".

3 Giữ tinh thần thư thái

YHCT coi can chủ sơ tiết, vì vậy trạng thái cảm xúc và sự điều hòa tinh thần được xem là có mối liên hệ với chức năng của can. Duy trì tinh thần ổn định, tránh căng thẳng kéo dài, kết hợp các hoạt động thư giãn phù hợp có thể góp phần vào việc chăm sóc sức khỏe.

Các phương pháp dưỡng sinh như đi bộ, tập thái cực quyền, khí công hoặc các bài tập nhẹ nhàng có thể được lựa chọn tùy thể trạng và tuổi tác.

4. Hạn chế rượu bia

Đây là một trong những vấn đề quan trọng nhất khi chăm sóc gan theo y học hiện đại. Uống nhiều rượu bia có thể gây tổn thương gan và làm tăng nguy cơ bệnh gan do rượu. Do đó, thay vì tìm một loại thực phẩm để "giải độc gan" sau khi uống rượu, điều quan trọng hơn là hạn chế hoặc tránh rượu bia.

Lưu ý: Việc sử dụng thuốc hoặc vị thuốc để điều trị cần được thầy thuốc YHCT thăm khám, biện chứng và kê đơn phù hợp, không nên tự ý sử dụng các bài thuốc "bổ gan" truyền miệng. Đặc biệt, người đang mắc viêm gan virus, gan nhiễm mỡ, xơ gan, bệnh gan do rượu hoặc đang sử dụng thuốc điều trị cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ. Không nên tự ý ngừng thuốc hoặc thay thế điều trị bằng nước lá, trà thảo dược hay các sản phẩm được quảng cáo là "giải độc gan".