Cách mạng Tháng Mười Nga: Giá trị lịch sử và sức sống trong kỷ nguyên mới

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng khẳng định: “Thắng lợi vĩ đại của Cách mạng Tháng Mười đã dạy cho giai cấp công nhân, nhân dân lao động và các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới nhiều bài học hết sức quý báu, bảo đảm cho sự nghiệp giải phóng triệt để của giai cấp công nhân và của cả loài người”.

Trước những luận điệu xuyên tạc, phủ nhận giá trị của cuộc cách mạng, sức thuyết phục của công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cần được bồi đắp bằng nhận thức lịch sử đúng đắn, lập luận khoa học và thực tiễn đổi mới vì hạnh phúc của nhân dân.

Nhìn nhận lịch sử trong tính khách quan và toàn diện

Ngày 7-11-1917, dưới sự lãnh đạo của V.I.Lênin và Đảng Bôn-sê-vích, Cách mạng Tháng Mười Nga giành thắng lợi, mở ra bước ngoặt trong lịch sử nước Nga và tiến trình phát triển của nhân loại.

Lần đầu tiên, lý tưởng xây dựng một xã hội do nhân dân lao động làm chủ được hiện thực hóa ở quy mô một quốc gia. Sự kiện ấy tạo động lực mạnh mẽ cho phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, cổ vũ các dân tộc thuộc địa đấu tranh giành độc lập, mở ra khả năng lựa chọn con đường phát triển đúng đắn cho các dân tộc.

Lênin - người khởi xướng và lãnh đạo nhân dân Nga thực hiện thắng lợi Cách mạng Tháng Mười năm 1917. Ảnh tư liệu

Giá trị của Cách mạng Tháng Mười cần được nhận diện ngay từ những chuyển biến khởi đầu. Khi thế giới còn bị chi phối bởi chủ nghĩa thực dân, tư tưởng về quyền tự quyết dân tộc, về khả năng người lao động tổ chức và làm chủ đời sống xã hội… có sức lay động sâu sắc. Những người bị áp bức tìm thấy ở đó niềm tin rằng sự bất công có thể được thay đổi bằng sức mạnh tổ chức và hành động của chính mình.

Từ thắng lợi ấy, Nhà nước Xô-viết ra đời; tiếp đó là quá trình xây dựng Liên Xô với những thành tựu về công nghiệp, khoa học, giáo dục và bảo đảm xã hội. Vai trò to lớn của Liên Xô trong chiến thắng chủ nghĩa phát xít, sự ủng hộ đối với phong trào giải phóng dân tộc là những đóng góp đã được ghi nhận trong lịch sử thế kỷ XX. Đánh giá khách quan đòi hỏi phải nhìn nhận các thành tựu ấy cùng với những hạn chế, sai lầm trong quá trình xây dựng chế độ mới.

Tuy nhiên, các quan điểm phủ nhận Cách mạng Tháng Mười thường lấy sự tan rã của mô hình chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô (năm 1991) làm căn cứ để quy kết cuộc cách mạng năm 1917 là một sai lầm. Cách lập luận này đánh đồng những vấn đề thuộc các thời điểm và hoàn cảnh khác nhau: Sự ra đời của một chế độ, quá trình vận hành chế độ ấy và những nguyên nhân dẫn đến khủng hoảng sau nhiều thập niên. Từ kết cục của một mô hình cụ thể để phủ định toàn bộ giá trị, thành tựu và ý nghĩa lịch sử của cuộc cách mạng là sự suy diễn thiếu cơ sở.

Sự tan rã của Liên Xô là tổn thất lớn của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, đặt ra yêu cầu nghiên cứu nghiêm túc, thẳng thắn. Những bất cập kéo dài trong cơ chế quản lý, tình trạng quan liêu, xa dân, sự suy giảm năng lực tự đổi mới cùng những sai lầm trong cải tổ… đã để lại bài học sâu sắc. Nhưng thừa nhận thất bại trong tổ chức thực hiện không đồng nghĩa với phủ nhận khát vọng giải phóng con người, công bằng xã hội và quyền làm chủ của nhân dân.

Bảo vệ giá trị Cách mạng Tháng Mười, vì thế, cần có bản lĩnh nhìn thẳng vào cả thành tựu và sai lầm. Một lập luận chỉ ca ngợi mà né tránh những vấn đề lịch sử phức tạp sẽ khó thuyết phục. Ngược lại, việc phân tích rõ điều kiện thành công, nguyên nhân thất bại và yêu cầu khắc phục giúp chúng ta hiểu rằng: Một lý tưởng tiến bộ chỉ có sức sống khi được thực hiện bằng đường lối phù hợp, tổ chức có năng lực và sự gắn bó bền chặt với nhân dân.

Từ bài học Tháng Mười đến con đường cách mạng Việt Nam

Đối với Việt Nam, ảnh hưởng của Cách mạng Tháng Mười được tiếp nhận thông qua quá trình tìm đường cứu nước của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc. Từ yêu cầu giải phóng dân tộc, Người đến với chủ nghĩa Mác - Lênin, tìm thấy cơ sở lý luận và phương hướng hành động cho cách mạng Việt Nam. Đó là quá trình khảo nghiệm, lựa chọn và vận dụng sáng tạo, xuất phát từ thực tiễn một dân tộc đang đấu tranh thoát khỏi ách thuộc địa.

Nguyễn Ái Quốc phát biểu tại Đại hội Tours của Đảng Xã hội Pháp, tháng 12-1920. Ảnh tư liệu/TTXVN

Trong tác phẩm Đường kách mệnh, khi phân tích bài học của cách mạng Nga, Nguyễn Ái Quốc nhấn mạnh: “Cách mạng muốn thành công phải dân chúng (công nông) làm gốc, phải có đảng vững bền”. Hai yêu cầu ấy gắn bó hữu cơ: Nhân dân là nguồn sức mạnh của cách mạng; Đảng có trách nhiệm giác ngộ, tổ chức, tập hợp và dẫn dắt sức mạnh đó hướng tới mục tiêu chung. Vai trò lãnh đạo của Đảng được thực hiện trong sự gắn bó với nhân dân và vì lợi ích của nhân dân.

Lịch sử cách mạng Việt Nam cho thấy, đường lối đúng chỉ trở thành sức mạnh vật chất khi được nhân dân đồng tình, hưởng ứng và thực hiện. Từ đấu tranh giành độc lập đến kháng chiến, thống nhất đất nước và xây dựng cuộc sống mới, sức mạnh dân tộc được phát huy thông qua sự kết hợp giữa mục tiêu chung với quyền lợi thiết thân của từng tầng lớp nhân dân. Bài học lấy dân làm gốc vì vậy có giá trị lâu dài đối với cả đấu tranh cách mạng và quản trị phát triển.

Trong điều kiện Đảng cầm quyền, mối quan hệ ấy càng cần được chăm lo bằng cơ chế và hành động cụ thể. Mỗi biểu hiện quan liêu, cửa quyền, tham nhũng, né tránh trách nhiệm đều có thể làm tổn hại niềm tin.

Ngược lại, sự công tâm, liêm chính, năng lực giải quyết công việc và tinh thần chịu trách nhiệm của cán bộ góp phần củng cố uy tín của tổ chức đảng. Bảo vệ nền tảng tư tưởng phải gắn với bảo vệ những chuẩn mực đạo đức và trách nhiệm thực hành của người đảng viên.

Công cuộc đổi mới thể hiện năng lực tự điều chỉnh và phát triển nhận thức của Đảng từ thực tiễn. Phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, mở rộng hội nhập, khuyến khích sáng tạo và phát huy các nguồn lực xã hội là quá trình tìm tòi phương thức thực hiện mục tiêu phát triển đất nước.

Những vấn đề mới nảy sinh tiếp tục đòi hỏi tổng kết thực tiễn, hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực tổ chức thực hiện; không thể giải quyết bằng sự sao chép kinh nghiệm hoặc những công thức có sẵn.

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng tiếp tục xác định yêu cầu kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Đồng thời, Nghị quyết đặt ra yêu cầu đổi mới mô hình phát triển, nâng cao đời sống và hạnh phúc của nhân dân. Sự thống nhất giữa kiên định mục tiêu và đổi mới phương thức thực hiện là cơ sở để đất nước chủ động thích ứng với hoàn cảnh mới.

Từ đó, có thể thấy, con đường độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam được xây dựng và bổ sung qua thực tiễn dân tộc, có sự tiếp thu kinh nghiệm quốc tế và điều chỉnh trước những yêu cầu phát triển. Hiệu quả của con đường ấy phải được xem xét bằng kết quả bảo vệ độc lập, phát triển kinh tế, thực hiện tiến bộ xã hội và nâng cao đời sống người dân, đồng thời bằng khả năng nhận diện, sửa chữa những hạn chế.

Củng cố niềm tin từ thực tiễn Gia Lai

Đối với Gia Lai, những bài học lịch sử cần được chuyển hóa thành năng lực lãnh đạo và hiệu quả phục vụ nhân dân. Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 đã đặt ra yêu cầu xây dựng Đảng bộ và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; phát huy bản sắc văn hóa, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân; huy động nguồn lực phát triển địa phương. Đó cũng là những nhiệm vụ trực tiếp tạo cơ sở xã hội vững chắc cho công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Trước hết, bài học lấy dân làm gốc phải được thể hiện trong chất lượng giải quyết công việc hằng ngày. Một hồ sơ được xử lý đúng hạn, một kiến nghị được trả lời rõ ràng, một chính sách hỗ trợ đến đúng đối tượng đều có ý nghĩa củng cố niềm tin. Khi người dân gặp khó khăn về đất đai, sinh kế, học hành, khám chữa bệnh, điều họ cần là sự hướng dẫn có trách nhiệm và cách giải quyết đúng pháp luật. Sự thuyết phục bắt đầu từ những trải nghiệm cụ thể ấy.

Tình nguyện viên hướng dẫn người dân tiếp cận AI theo hướng chủ động. Ảnh: Trần Dung

Với địa bàn có sự đa dạng về điều kiện tự nhiên, dân cư, văn hóa và đời sống kinh tế, trong quá trình phát triển, Gia Lai cần chú trọng cơ hội tiếp cận các dịch vụ thiết yếu giữa các vùng. Đầu tư hạ tầng phải gắn với khả năng sử dụng của người dân; chuyển đổi số phải đi cùng hướng dẫn kỹ năng; phát triển sản xuất cần quan tâm đầu ra và sinh kế bền vững. Khi chủ trương phát triển được chuyển thành lợi ích có thể cảm nhận, người dân sẽ có thêm cơ sở để tin tưởng và đồng hành.

Phát huy đại đoàn kết cũng đòi hỏi tôn trọng sự khác biệt văn hóa, lắng nghe tâm tư và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các cộng đồng. Cần tránh cách tuyên truyền một chiều, áp dụng cùng một cách diễn đạt cho mọi đối tượng. Cán bộ gần dân, hiểu phong tục, biết trao đổi bằng ngôn ngữ phù hợp sẽ thuận lợi hơn trong giải thích chính sách, tháo gỡ vướng mắc và xây dựng đồng thuận. Đoàn kết được bồi đắp từ sự công bằng và tôn trọng trong quan hệ hằng ngày.

Cùng với đó, xây dựng Đảng vững mạnh phải gắn chặt với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình. Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV diễn ra tháng 10-2026, tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực tổ chức thực hiện, giữ nghiêm kỷ luật, phát huy dân chủ và trách nhiệm nêu gương. Đối với cơ sở, yêu cầu ấy cần được cụ thể hóa bằng phân công rõ việc, rõ người chịu trách nhiệm, công khai tiến độ và kiểm tra kết quả thực hiện.

Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực tổ chức thực hiện, giữ nghiêm kỷ luật, phát huy dân chủ và trách nhiệm nêu gương. Ảnh: Mai Lâm

Trên không gian mạng, đấu tranh với thông tin xuyên tạc cần dựa vào chứng cứ, lập luận và thái độ đối thoại có trách nhiệm. Phải phân biệt hành vi cố ý bịa đặt, kích động với băn khoăn, phản ánh hoặc góp ý của người dân. Những câu hỏi xuất phát từ khó khăn thực tế cần được lắng nghe và giải đáp. Đồng nhất mọi ý kiến khác với quan điểm chống đối vừa làm nghèo đối thoại, vừa có thể bỏ qua nguồn thông tin cần thiết để sửa chữa thiếu sót.

Báo chí địa phương có vai trò kết nối những vấn đề lý luận với đời sống. Bên cạnh các bài phản bác trực diện, cần tăng những tác phẩm giải thích chính sách, kiểm chứng thông tin, phản ánh mô hình phục vụ dân hiệu quả và theo dõi việc khắc phục hạn chế. Viết về giá trị Cách mạng Tháng Mười hôm nay sẽ có sức thuyết phục hơn khi làm rõ mối liên hệ giữa lý tưởng giải phóng con người với yêu cầu bảo đảm quyền lợi, phẩm giá và cơ hội phát triển của mỗi người dân.

* * *

Kỷ niệm Cách mạng Tháng Mười Nga là dịp khẳng định thái độ tôn trọng sự thật lịch sử và trách nhiệm đối với hiện tại. Giá trị của cuộc cách mạng tiếp tục được nhận thức qua những bài học về vai trò của nhân dân, năng lực lãnh đạo và yêu cầu thường xuyên tự đổi mới của Đảng. Với Gia Lai, vận dụng những bài học ấy chính là xây dựng tổ chức đảng trong sạch vững mạnh, củng cố khối đại đoàn kết, giải quyết tốt công việc từ cơ sở và chăm lo đời sống nhân dân. Đó là cơ sở bền vững để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng bằng cả lý luận và thực tiễn.