Cách phân biệt trái cây từng bị động vật cắn phòng virus Nipah

Quả đu đủ bị động vật cắn. Ảnh: Firelia/Pexels.

Virus Nipah lây từ động vật sang người và có thể truyền qua tiếp xúc với thực phẩm bị ô nhiễm, trong đó trái cây bị động vật cắn là một trong những con đường lây có thể xảy ra nếu tiêu thụ không an toàn.

Hiện tại chưa có vắc xin hay thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh này, vì vậy nhận biết an toàn thực phẩm là một biện pháp quan trọng để phòng tránh nguy cơ.

Dấu hiệu dễ thấy nhất nằm ở bề mặt vỏ: trái cây từng bị động vật cắn thường có vết khuyết, không “mịn” như va đập, mép rách nham nhở, phần thịt lộ ra hoặc bị khoét thành mảng.

Với nhóm động vật gặm nhấm, có thể gặp những vệt gặm lặp lại tạo rãnh nhỏ; còn với dơi ăn quả, nhiều trường hợp để lại vết chọc/rách và vùng tổn thương ẩm, dễ thâm quanh miệng vết.

Nếu thấy khu vực hư hại có dịch dính lạ, bề mặt hơi nhớt, hoặc có dấu hiệu bị “mở đường” cho kiến, ruồi bâu nhanh hơn bình thường, nên coi đó là nhóm rủi ro và không sử dụng để ăn tươi.

Một “bẫy” khác là trái cây nhìn còn nguyên ở mặt ngoài nhưng lại có bất thường ở phần cuống hoặc đáy. Hãy quan sát kỹ các điểm lõm tự nhiên. Trái bị cắn thường xuất hiện lỗ nhỏ, vết nứt mảnh quanh cuống; khi ấn nhẹ có thể thấy mềm bất thường, đổi màu hoặc rỉ dịch.

Với trái cây chín mềm, những dấu hiệu này càng dễ bị bỏ qua nếu người mua chỉ nhìn lướt. Trong thực tế chọn mua, nguyên tắc an toàn là ưu tiên trái còn nguyên vẹn cấu trúc, không có điểm “mở” nào khiến thịt quả lộ ra môi trường.

Nhân viên y tế Ấn Độ làm việc tại khu vực cách ly, điều trị bệnh do virus Nipah. Ảnh: India Today.

Cũng cần để ý nguồn gốc và cách bày bán. Trái cây bị rơi, nằm sát nền, hoặc để lẫn với các quả đã dập có thể tăng nguy cơ nhiễm bẩn chéo.

Ngoài việc quan sát để loại trừ những quả có dấu hiệu bị động vật cắn, yếu tố quyết định nằm ở khâu vệ sinh và cách ăn. Các cơ quan y tế trong nước và quốc tế đều nhấn mạnh nguyên tắc phòng ngừa theo hướng “giảm phơi nhiễm” từ thực phẩm, bởi virus Nipah có thể liên quan đến thực phẩm bị nhiễm bẩn trong một số bối cảnh dịch tễ.

Với trái cây ăn tươi, thao tác quan trọng nhất là rửa sạch và gọt vỏ trước khi dùng. Việc gọt bỏ lớp vỏ giúp loại đi phần bề mặt có nguy cơ bám dịch tiết hoặc tạp nhiễm từ môi trường và động vật, đồng thời hạn chế rủi ro “đưa” vi khuẩn, virus từ vỏ vào phần thịt quả khi cắt.

Trong thói quen ăn uống hàng ngày, nguyên tắc “ăn chín, uống sôi” vẫn là khuyến nghị nền tảng của y tế dự phòng. Với các thực phẩm có thể nấu hoặc chế biến nhiệt, ưu tiên ăn chín giúp giảm nguy cơ lây bệnh qua đường tiêu hóa từ thực phẩm và nước uống, đặc biệt trong giai đoạn người dân có tâm lý tích trữ hoặc mua sắm nhiều.

Cuối cùng, cần lưu ý tránh sử dụng các sản phẩm nhựa cây sống hoặc đồ uống/thực phẩm không qua chế biến trong bối cảnh có khuyến cáo phòng dịch, chẳng hạn nhựa thốt nốt tươi hoặc một số dạng “nước” lấy trực tiếp từ cây. WHO và CDC từng đề cập thực phẩm/đồ uống có thể bị nhiễm bẩn bởi động vật là một nguy cơ cần thận trọng. Vì vậy, lựa chọn sản phẩm đã qua xử lý an toàn là cách giảm rủi ro thực tế và dễ áp dụng.

Quỳnh Trang