'Cách thiết thực nhất để gìn giữ di sản là lan tỏa những giá trị truyền thống đến cộng đồng'

Những năm gần đây, công tác bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa ngày càng nhận được nhiều sự quan tâm. Đáng mừng là bên cạnh sự cống hiến bền bỉ của các nghệ nhân cao tuổi, ngày càng có nhiều người trẻ năng động, nhiệt huyết chủ động tham gia, góp sức gìn giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Một trong những gương mặt tiêu biểu là anh Hoàng Việt Anh (25 tuổi), ở xã Minh Hóa, hiện là chiến sĩ thuộc lực lượng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ, Công an tỉnh. Chia sẻ với phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Quảng Trị, Hoàng Việt Anh cho rằng: “Người trẻ có nhiều cách thể hiện trách nhiệm với di sản văn hóa, trong đó thiết thực nhất là đưa những giá trị truyền thống đến gần hơn với đời sống, để văn hóa tiếp tục được lan tỏa và trao truyền qua các thế hệ”.

P. V: Điều gì thôi thúc anh thực hiện phóng sự “Chung tay giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc Việt Nam” và đoạt giải B Cuộc thi sáng tạo video clip “Tổ quốc bình yên” năm 2026?

Anh Hoàng Việt Anh: Sinh ra và lớn lên trên vùng đất giàu truyền thống văn hóa, tôi sớm hình thành tình yêu và niềm đam mê với văn hóa dân gian. Đó cũng là động lực để tôi cùng các bạn xây dựng ý tưởng, thực hiện phóng sự với mong muốn giới thiệu, quảng bá những nét đẹp văn hóa đặc sắc của quê hương. Cuộc thi sáng tạo video clip “Tổ quốc bình yên” do Bộ Công an phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức đã tạo điều kiện để chúng tôi thể hiện tình yêu quê hương, lan tỏa những thông điệp tích cực, đồng thời giới thiệu hình ảnh đẹp của người chiến sĩ công an nhân dân.

Chiến sĩ Hoàng Việt Anh với niềm đam mê văn hóa truyền thống - Ảnh: NVCC

Chiến sĩ Hoàng Việt Anh với niềm đam mê văn hóa truyền thống - Ảnh: NVCC

Trong quá trình thực hiện, chúng tôi có dịp đến nhiều địa phương, gặp gỡ và trò chuyện với các nghệ nhân dân gian. Hình ảnh những già làng, nghệ nhân dù tuổi đã cao vẫn miệt mài gìn giữ từng làn điệu dân ca, phong tục, tập quán của dân tộc đã để lại trong tôi nhiều ấn tượng sâu sắc. Từ những câu chuyện và việc làm bình dị ấy, tôi ý thức sâu sắc rằng, bảo tồn văn hóa là trách nhiệm của toàn xã hội, trong đó có lực lượng công an. Thông qua tác phẩm, chúng tôi mong muốn khơi dậy ở thế hệ trẻ ý thức tìm hiểu, trân trọng và chủ động lan tỏa các giá trị truyền thống.

P.V: Anh đã làm thế nào để cân bằng nhiệm vụ của người chiến sĩ công an và theo đuổi đam mê nghiên cứu, sưu tầm văn hóa dân gian? Đâu là những loại hình di sản anh dành nhiều tâm sức?

Anh Hoàng Việt Anh:  Tôi luôn xác định, nhiệm vụ chuyên môn là ưu tiên hàng đầu nên thường tranh thủ những ngày nghỉ để tham gia truyền dạy dân ca cho học sinh tại các trường học trên địa bàn. Những lúc rảnh rỗi, tôi dành thời gian sưu tầm tư liệu, nghiên cứu và viết bài về văn hóa dân gian. Niềm đam mê lớn nhất của tôi là tìm hiểu, thực hành các làn điệu dân ca Minh Hóa, hát sắc bùa và các loại nhạc cụ truyền thống của người Nguồn.

Trong số đó, hát sắc bùa là loại hình nghệ thuật tôi dành nhiều tâm huyết và cũng trăn trở nhất, bởi loại hình này ngày càng ít người quan tâm, thực hành. Tôi còn dành thời gian nghiên cứu, phục dựng đàn ống - một nhạc cụ truyền thống đặc trưng của người Nguồn Minh Hóa. Từ nhỏ, tôi đã được chứng kiến các nghệ nhân trong làng chế tác nhạc cụ này. Những hình ảnh ấy in sâu trong ký ức, trở thành động lực thôi thúc tôi tìm hiểu, học cách thực hành và phục hồi nhạc cụ truyền thống này, với mong muốn góp phần lưu giữ, đưa đàn ống trở lại đời sống và trao truyền cho các thế hệ sau.

Ngoài việc thực hành di sản, tôi còn tham gia sáng tác lời mới cho một số làn điệu dân ca Minh Hóa trên cơ sở giữ nguyên giai điệu truyền thống. Theo tôi, đây là một trong những giải pháp để làm mới sức sống của dân ca, giúp những làn điệu quen thuộc trở nên gần gũi hơn với đời sống hiện đại, đặc biệt là giới trẻ. Giải khuyến khích tại cuộc vận động sáng tác có chủ đề “Với Đảng vẹn toàn niềm tin yêu” do Đài Tiếng nói Việt Nam tổ chức với tác phẩm “Vẻ vang muôn đời” (tổ khúc dân ca Minh Hóa) trở thành nguồn động viên, khích lệ tôi tiếp tục say mê, âm huyết với công việc sáng tác lời mới cho các làn điệu đúm, ví, nói rang ha, hát ru, hò thuốc cá…

Hoàng Việt Anh cùng đồng đội trong các chuyến đo thực tế tìm hiểu đời sống văn hóa các địa phương - Ảnh: NVCC

Hoàng Việt Anh cùng đồng đội trong các chuyến đo thực tế tìm hiểu đời sống văn hóa các địa phương - Ảnh: NVCC

Tôi còn có niềm đam mê sưu tầm cổ vật. Ngoài hiến tặng cổ vật cho bảo tàng, tôi còn ấp ủ ý định xây dựng một bảo tàng tư nhân để lưu giữ, trưng bày và giới thiệu các hiện vật, cổ vật, nhạc cụ truyền thống, giúp công chúng có thêm cơ hội tìm hiểu về di sản quê hương.

Tôi nghĩ rằng, đối với người chiến sĩ công an, việc am hiểu phong tục, tập quán, biết hát dân ca hay sử dụng nhạc cụ truyền thống cũng là một lợi thế trong công tác dân vận. Bản thân tôi luôn mong muốn thông qua tình yêu văn hóa và những hoạt động cụ thể của mình có thể góp phần kết nối cộng đồng, lan tỏa những giá trị tốt đẹp của quê hương.

P.V: Từng thành lập câu lạc bộ dân ca trẻ, anh đánh giá như thế nào về vai trò của thế hệ trẻ trong việc gìn giữ, trao truyền di sản văn hóa truyền thống?

Anh Hoàng Việt Anh: Theo tôi, thế hệ trẻ sẽ trở thành lực lượng tiếp nối di sản nếu được khơi dậy tình yêu và tạo điều kiện để trực tiếp tiếp xúc, trải nghiệm, thực hành. Khi còn là học sinh trung học tôi đã thành lập câu lạc bộ dân ca trẻ, vận động được khoảng 60 học sinh tham gia. Đây là một trải nghiệm đáng nhớ, giúp tôi nhận ra rằng, khi có môi trường phù hợp và cách tiếp cận gần gũi, các em hoàn toàn có thể yêu thích và chủ động tìm hiểu văn hóa truyền thống.

Các giải thưởng là nguồn động viên khích lệ Việt Anh say mê với văn hóa truyền thống - Ảnh: NVCC

Các giải thưởng là nguồn động viên khích lệ Việt Anh say mê với văn hóa truyền thống - Ảnh: NVCC

Điều tôi trăn trở hiện nay là một bộ phận người trẻ còn ít quan tâm, thậm chí cảm thấy xa lạ với dân ca, nhạc cụ dân tộc... Vì vậy, theo tôi cần đổi mới cách sinh hoạt các câu lạc dộ dân ca cho người trẻ như kết hợp sinh hoạt trực tiếp với trực tuyến, tổ chức các cuộc thi hát dân ca, sáng tác lời mới trên nền làn điệu truyền thống và tăng cường hoạt động kết nối, lan tỏa... Cùng với đó, cần tận dụng hiệu quả sức lan tỏa của mạng xã hội và các nền tảng số trong quảng bá, giới thiệu di sản. Bản thân tôi đã chủ động đăng tải các video về dân ca Minh Hóa, giới thiệu những nét đẹp văn hóa truyền thống trên mạng xã hội, qua đó đưa các giá trị văn hóa quê hương đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Ngoài ra, các sân chơi nghệ thuật trong lực lượng Công an cũng là dịp để tôi giới thiệu và lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc. Tại Hội diễn nghệ thuật quần chúng Công an nhân dân lần thứ XIII năm 2025, tôi vinh dự đạt giải Chuyên đề “Diễn viên xuất sắc, triển vọng tài năng tham gia các thể loại nghệ thuật” và giải B với tiết mục tự biên “Âm vang đại ngàn”. Đây không chỉ là niềm vui, sự động viên đối với bản thân mà còn là cơ hội để tôi đưa những làn điệu dân ca, âm hưởng và bản sắc văn hóa quê hương đến gần hơn với đồng đội và công chúng.

Box: Dù tuổi đời còn trẻ, Hoàng Việt Anh đã dành nhiều tâm huyết cho việc sưu tầm, nghiên cứu, phục dựng và truyền dạy các làn điệu dân ca, đồng thời sưu tầm, hiến tặng những hiện vật, cổ vật có giá trị. Những việc làm thiết thực ấy không chỉ góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa địa phương mà còn lan tỏa tình yêu di sản, khơi dậy ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc gìn giữ và trao truyền các giá trị truyền thống cho mai sau.

                                                                        Nhật Văn (thực hiện)

Nguồn Quảng Trị: https://baoquangtri.vn/van-hoa/202611/cach-thiet-thuc-nhat-de-gin-giu-di-san-lalan-toanhung-gia-tri-truyen-thong-den-cong-dong-d5651b1/