Cải cách hành chính: Tháo gỡ vướng mắc, kiến tạo nền hành chính phục vụ Bài cuối: Cán bộ - 'Mắt xích' quan trọng của cải cách hành chính

Giải quyết thủ tục cho người dân tại Điểm phục vụ hành chính công Minh Châu. Ảnh: Quang Thái

Chủ động, trách nhiệm

14h25, tại Bộ phận “Một cửa” Chi nhánh số 04 (Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội), cán bộ Bùi Thị Thu Hương tiếp nhận hồ sơ đất đai của công dân. Sau khi đối chiếu trên hệ thống, chị phát hiện giấy tờ người dân mang theo chưa đầy đủ. Thay vì trả lại hồ sơ, chị rà soát dữ liệu sẵn có để xác định thông tin nào cơ quan nhà nước có thể tự khai thác, thông tin nào người dân cần bổ sung.

“Trước đây thiếu giấy tờ là người dân phải đi về bổ sung. Nay nếu dữ liệu đã có hoặc xác minh được, chúng tôi kiểm tra trước để người dân không phải đi lại nhiều lần”, chị Bùi Thị Thu Hương cho biết.

Cách xử lý ấy cho thấy một bước chuyển quan trọng. Đó là cải cách không nằm ở quy trình trên giấy mà được kiểm chứng ở cách cán bộ thực thi. Một bộ hồ sơ thiếu giấy tờ không mặc nhiên trở thành lý do để trả lại, mà đòi hỏi cán bộ phân định rõ phần việc người dân phải bổ sung và phần việc cơ quan hành chính có thể chủ động thực hiện.

Điều đó được thể hiện rõ qua trường hợp của ông Nguyễn Văn Lợi (sinh năm 1964, trú tại 189B phố Lương Yên, phường Bạch Mai). Do tuổi cao, ông được người cháu là anh Nguyễn Ngọc Lâm hỗ trợ làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu. Nhờ cán bộ Bùi Thị Thu Hương trực tiếp hướng dẫn, giải thích cụ thể ngay từ đầu, gia đình hiểu rõ những nội dung cần hoàn thiện.

Nếu ở trường hợp ông Nguyễn Văn Lợi, sự chủ động thể hiện ngay từ khâu hướng dẫn ban đầu thì với gia đình anh Đoàn Quyền Anh (ở số 18/317 phố Trần Khát Chân, phường Bạch Mai), trách nhiệm ấy được thể hiện xuyên suốt quá trình xử lý.

Đầu tháng 11-2025, anh Đoàn Quyền Anh nộp hồ sơ xin cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và được cán bộ Bùi Hữu Hòa hướng dẫn hoàn thiện, hỗ trợ nộp trực tuyến. Giữa tháng 11-2025, cán bộ thẩm định Nguyễn Thị Cúc tiếp nhận, xử lý hồ sơ. Đầu tháng 12, chị cùng cán bộ chuyên môn xuống tận hộ gia đình xác minh hiện trạng thửa đất. Đến ngày 31-12-2025, gia đình anh Đoàn Quyền Anh nhận kết quả.

“Tôi cứ nghĩ làm thủ tục đất đai phải đi lại 4-5 lần, kéo dài cả năm. Nhưng thực tế gia đình chỉ đến đúng 2 lần, một lần mang hồ sơ gốc đến kiểm tra và một lần đến nhận kết quả”, anh Đoàn Quyền Anh chia sẻ.

Không chỉ rút ngắn số lần người dân phải đến trụ sở, phường Bạch Mai còn đề cao tinh thần một hồ sơ được giải quyết đến tận cùng. Để làm được điều đó, từ hướng dẫn, tiếp nhận, thẩm định, xác minh đến trả kết quả, mỗi khâu đều phải gắn với một người chịu trách nhiệm cụ thể.

Đây cũng là cách thức xã Đan Phượng đang triển khai. Chuyên viên Phòng Văn hóa - Xã hội xã Đan Phượng Nguyễn Thị Minh Khanh được Chủ tịch UBND xã ủy quyền thực hiện thủ tục hành chính cấp lại Giấy xác nhận mức độ khuyết tật.

Theo đó, chị được trực tiếp tiếp nhận, thẩm định và giải quyết hồ sơ thay vì phải chuyển qua nhiều tầng nấc xin ý kiến. Nhờ vậy, với 6 hồ sơ được giao, chị Khanh đều giải quyết đúng và trước hạn. Điều này cho thấy khi thẩm quyền được đưa đến đúng người, đúng vị trí và gắn với trách nhiệm cụ thể, cán bộ cơ sở có thể chủ động xử lý công việc nhanh hơn, qua đó góp phần rút ngắn quy trình và nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Chủ tịch UBND xã Đan Phượng Nguyễn Viết Đạt cho biết, địa phương vận hành theo nguyên tắc “6 rõ” (rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ sản phẩm và rõ thẩm quyền). “Công nghệ giúp nhìn thấy công việc, tiến độ và sản phẩm. Nhưng quyết định xử lý một hồ sơ cụ thể vẫn thuộc về người thực thi. Vì vậy, trách nhiệm của cán bộ có ý nghĩa quan trọng”, ông Nguyễn Viết Đạt nhấn mạnh.

Yêu cầu này đòi hỏi cán bộ không chỉ làm đúng quy trình mà còn phải nắm rõ thẩm quyền, chủ động tháo gỡ những vướng mắc phát sinh. Cách làm đó giúp hạn chế tình trạng cán bộ đã đủ thẩm quyền nhưng không quyết, kéo dài thời gian hoặc đùn đẩy trách nhiệm.

Để cụ thể hóa nguyên tắc trên, từ tháng 5-2026, xã Đan Phượng triển khai đánh giá cán bộ qua hệ thống HanoiWork. Qua đó, việc phân công nhiệm vụ, người phối hợp, thời hạn và sản phẩm đầu ra được thể hiện minh bạch qua dữ liệu.

Phó Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Đan Phượng Nguyễn Minh Đức cho biết, việc đánh giá cán bộ từ nhận xét định tính chuyển sang có căn cứ định lượng, gắn trách nhiệm cá nhân với kết quả công việc. Sự đổi mới đã thu được những kết quả tích cực. Trong 7 tháng năm 2026, xã Đan Phượng tiếp nhận 11.473 hồ sơ; đã giải quyết 11.195 hồ sơ, trong đó 11.085 hồ sơ đúng và trước hạn, đạt 99,02%.

Nâng cao chất lượng đội ngũ

Khi yếu tố con người được xác định là “mắt xích” quyết định trong việc nâng cao hiệu quả cải cách hành chính thì chất lượng đội ngũ cán bộ được quan tâm hàng đầu. Yêu cầu đặt ra không chỉ là cán bộ “biết việc” mà phải đủ năng lực để xử lý công việc trong một phương thức quản trị mới. Đây cũng là vấn đề được lãnh đạo phường Xuân Phương trăn trở. Phó Chủ tịch UBND phường Nguyễn Anh Đức cho biết, thực tế cho thấy, năng lực đội ngũ chưa đồng đều, cán bộ chuyên sâu còn thiếu và chưa đồng bộ.

“Bên cạnh việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, phường cũng thường xuyên tăng cường hướng dẫn nghiệp vụ cho cán bộ và đầu tư hạ tầng công nghệ nhằm đáp ứng được nhiệm vụ trong tình hình mới”, ông Nguyễn Anh Đức nói.

Tại xã Thượng Phúc, các chương trình bồi dưỡng kỹ năng chuyển đổi số, HanoiWork, ISO, ứng dụng công nghệ trong công vụ được tổ chức thường xuyên. Trong đó có nội dung sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) phục vụ tham mưu, tổng hợp, xây dựng văn bản, tuyên truyền, quản lý dữ liệu và cải cách hành chính. Phó Chủ tịch UBND xã Trần Ngọc Tuân nhấn mạnh, chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, không chỉ hướng tới phục vụ người dân, doanh nghiệp mà còn đổi mới căn bản phương thức làm việc của đội ngũ cán bộ theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp và minh bạch.

Từ đầu năm 2026, xã Thiên Lộc đã tổ chức 3 lớp tập huấn về cải cách hành chính, chuyển đổi số và Chỉ thị số 09-CT/TU của Ban Thường vụ Thành ủy về nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi công vụ; siết chặt kỷ luật, kỷ cương và trách nhiệm của cán bộ, nhất là người đứng đầu trong giai đoạn phát triển mới của Thủ đô Hà Nội với hơn 500 lượt cán bộ, công chức và người lao động tham gia. 100% cán bộ, công chức đã được trang bị kỹ năng số cơ bản; tỷ lệ hài lòng của người dân đạt 91,4%.

Ở cấp thành phố, Kế hoạch số 223/KH-UBND ngày 10-6-2026 của UBND thành phố triển khai thực hiện Chỉ thị số 14/CT-TTg ngày 22-4-2026 của Thủ tướng Chính phủ về đẩy mạnh bồi dưỡng và đánh giá kiến thức, kỹ năng số đối với cán bộ, công chức, viên chức yêu cầu tăng cường bồi dưỡng và đánh giá kiến thức, kỹ năng số theo vị trí việc làm. Mục tiêu đặt ra là đến hết năm 2026, 100% cán bộ, công chức, viên chức có hiểu biết về chuyển đổi số, kiến thức và kỹ năng số, sử dụng tốt các nền tảng, dịch vụ số phục vụ công việc.

Điểm đáng chú ý là đào tạo được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với vị trí việc làm. Cán bộ thiếu gì thì bồi dưỡng vào năng lực đó và phải được kiểm tra, đánh giá thể hiện bằng kết quả công việc. Như vậy, bài toán chất lượng cán bộ không chỉ là học thêm kiến thức mà là xác định đúng khoảng trống năng lực, bồi dưỡng đúng nội dung và kiểm chứng bằng kết quả sau đào tạo.

Cải cách hành chính đang tạo những chuyển biến rõ nét, nhưng phía sau mỗi kết quả vẫn là đội ngũ cán bộ trực tiếp tiếp nhận, xử lý và giải quyết yêu cầu của người dân. Cải cách càng đi vào chiều sâu, yêu cầu đối với cán bộ càng cao. Mỗi cán bộ sẽ trở thành một “mắt xích” chủ động trong cả quy trình. Đây là cơ sở để những đổi mới về thể chế, quy trình và công nghệ thực sự chuyển hóa thành chất lượng phục vụ, góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, minh bạch, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo.