Những sai lầm khi áp dụng AI chỉ vì sợ tụt hậu

Sai lầm đầu tiên mà tôi thường gặp là doanh nghiệp mua công nghệ trước rồi mới đi tìm bài toán để giải quyết. Có doanh nghiệp đăng ký nhiều phần mềm AI cùng lúc, tổ chức đào tạo cho nhân viên, nhưng sau vài tháng hầu như không ai sử dụng thường xuyên. Nguyên nhân không nằm ở chất lượng của công cụ mà ở chỗ doanh nghiệp chưa xác định rõ mục tiêu.

AI không thể tạo ra giá trị nếu nó không giải quyết được một vấn đề cụ thể trong hoạt động kinh doanh. Công nghệ chỉ thực sự phát huy tác dụng khi xuất phát từ nhu cầu thực tế chứ không phải từ áp lực chạy theo xu hướng.

Nhiều chủ doanh nghiệp bắt đầu đặt câu hỏi: "Nếu mình chưa ứng dụng AI thì có đang bị tụt lại phía sau không?"

Một sai lầm khác là kỳ vọng AI sẽ thay đổi toàn bộ doanh nghiệp trong thời gian rất ngắn. Tôi từng gặp một chủ doanh nghiệp chia sẻ rằng sau khi đầu tư vào AI, anh kỳ vọng năng suất sẽ tăng mạnh chỉ sau vài tuần. Khi kết quả không như mong đợi, anh nhanh chóng kết luận rằng AI không hiệu quả.

Thực tế, bất kỳ công nghệ nào cũng cần thời gian để đội ngũ làm quen, điều chỉnh quy trình và tích lũy dữ liệu. AI không phải là phép màu có thể giải quyết ngay mọi vấn đề. Nó giống như một người cộng sự mới, muốn phát huy năng lực thì doanh nghiệp cũng phải biết cách hướng dẫn và sử dụng đúng.

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp quá tập trung vào AI mà quên mất nền tảng quản trị của mình. Không ít SME vẫn chưa chuẩn hóa quy trình, dữ liệu còn phân tán, trách nhiệm giữa các bộ phận chưa rõ ràng nhưng lại kỳ vọng AI sẽ giúp vận hành hiệu quả hơn. Trong khi đó, AI chỉ có thể hoạt động tốt khi được cung cấp dữ liệu đầy đủ và quy trình đủ rõ ràng. Nếu nền móng còn thiếu ổn định, việc ứng dụng AI đôi khi chỉ làm những bất cập hiện hữu bộc lộ nhanh hơn chứ không thể tự khắc phục chúng.

Sai lầm khá phổ biến khác là giao toàn bộ việc ứng dụng AI cho một cá nhân hoặc bộ phận công nghệ. Nhiều lãnh đạo cho rằng chỉ cần có một người am hiểu AI là doanh nghiệp sẽ chuyển đổi thành công. Tuy nhiên, AI không phải là câu chuyện của riêng phòng IT hay bộ phận chuyển đổi số. Nó liên quan đến bán hàng, marketing, tài chính, nhân sự và cả văn hóa làm việc của tổ chức. Nếu các bộ phận không cùng tham gia, không cùng thay đổi cách làm việc thì AI sẽ chỉ dừng lại ở mức một công cụ được cài đặt chứ chưa trở thành năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Những doanh nghiệp ứng dụng AI hiệu quả nhất thường không phải là những doanh nghiệp đầu tư nhiều tiền nhất. Họ bắt đầu rất nhỏ. Có doanh nghiệp chỉ dùng AI để hỗ trợ trả lời khách hàng ngoài giờ làm việc. Có doanh nghiệp dùng AI để tổng hợp báo cáo bán hàng hoặc xây dựng tài liệu đào tạo nội bộ. Khi nhìn thấy kết quả rõ ràng từ những ứng dụng nhỏ, họ tiếp tục mở rộng sang những lĩnh vực khác. Chính cách tiếp cận từng bước này giúp đội ngũ dễ thích nghi hơn và giảm đáng kể rủi ro trong quá trình chuyển đổi.

Điều quan trọng nhất mà tôi luôn chia sẻ với các chủ doanh nghiệp là hãy để chiến lược dẫn dắt công nghệ, thay vì để công nghệ dẫn dắt chiến lược. Trước khi quyết định đầu tư vào bất kỳ giải pháp AI nào, hãy tự trả lời ba câu hỏi: Doanh nghiệp đang gặp vấn đề gì? AI có thực sự giải quyết được vấn đề đó không? Và đội ngũ đã sẵn sàng thay đổi để khai thác công nghệ hay chưa? Khi trả lời rõ ba câu hỏi này, doanh nghiệp sẽ tránh được rất nhiều khoản đầu tư mang tính phong trào.

Trong bối cảnh AI đang phát triển với tốc độ rất nhanh, việc chậm ứng dụng công nghệ có thể khiến doanh nghiệp mất đi lợi thế. Nhưng ứng dụng AI một cách thiếu định hướng cũng mang đến những rủi ro không kém. Điều tạo nên sự khác biệt không phải là doanh nghiệp sử dụng bao nhiêu công cụ AI, mà là mức độ AI giúp cải thiện hiệu quả kinh doanh, nâng cao trải nghiệm khách hàng và hỗ trợ đội ngũ làm việc tốt hơn.

Cuối cùng, AI không phải là cuộc đua để chứng minh doanh nghiệp hiện đại đến đâu. Đó là hành trình tìm ra những cách làm thông minh hơn để tạo ra giá trị. Khi SME biết lựa chọn đúng bài toán, triển khai đúng thời điểm và kiên trì cải tiến từng bước, AI sẽ trở thành một đòn bẩy mạnh mẽ. Còn nếu chỉ ứng dụng vì sợ tụt hậu, rất có thể doanh nghiệp sẽ tốn nhiều nguồn lực nhưng vẫn không tiến nhanh hơn đối thủ.